Ο Ρόμπερτ Φροστ δεν ήταν απλώς ένας από τους σημαντικότερους Αμερικανούς ποιητές του 20ού αιώνα.
Ήταν ένας άνθρωπος που κατάφερνε να συμπυκνώνει σε λίγες λέξεις αλήθειες οι οποίες απασχολούν τον άνθρωπο εδώ και αιώνες.
Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές του ρήσεις βρίσκεται και μία που, με την πρώτη ανάγνωση, μοιάζει σχεδόν χιουμοριστική:
"Στη μέση του δρόμου βρίσκεται η λευκή γραμμή – και αυτό είναι το χειρότερο σημείο για να οδηγείς".
Η εικόνα είναι απλή. Όποιος οδηγεί ακριβώς πάνω στη διαχωριστική γραμμή κινδυνεύει από τα αυτοκίνητα και των δύο λωρίδων. Πολύ γρήγορα όμως γίνεται αντιληπτό ότι ο Φροστ δεν μιλούσε για την οδήγηση. Μιλούσε για τη ζωή.
Ο ποιητής που έβλεπε τη φιλοσοφία στην καθημερινότητα
Ο Ρόμπερτ Φροστ (1874–1963) υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της αμερικανικής λογοτεχνίας.
Τιμήθηκε με τέσσερα Βραβεία Pulitzer και έγινε γνωστός για την ικανότητά του να μετατρέπει απλές εικόνες της υπαίθρου της Νέας Αγγλίας σε στοχασμούς πάνω στην ανθρώπινη ύπαρξη.
Η φύση, οι εποχές, οι αγροτικοί δρόμοι, τα δάση και οι πέτρινοι φράχτες λειτουργούν στα ποιήματά του ως αφορμές για να μιλήσει για επιλογές, μοναξιά, ελευθερία, ευθύνη και χρόνο.
Ίσως το γνωστότερο ποίημά του, "The Road Not Taken" ("Ο δρόμος που δεν πήρα"), περιστρέφεται ακριβώς γύρω από μια απόφαση: ποιο μονοπάτι θα ακολουθήσει κανείς όταν δεν μπορεί να βαδίσει και στα δύο.
Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι και η συγκεκριμένη ρήση χρησιμοποιεί ξανά τον δρόμο ως μεταφορά της ανθρώπινης πορείας.
Η λευκή γραμμή ως σύμβολο της αναποφασιστικότητας
Στην κυριολεκτική της σημασία, η φράση είναι αυτονόητη.
Η λευκή γραμμή υπάρχει για να χωρίζει δύο κατευθύνσεις κυκλοφορίας. Κανείς λογικός οδηγός δεν θα επέλεγε να κινείται ακριβώς επάνω της.
Ο Φροστ, όμως, χρησιμοποιεί αυτή την εικόνα για να περιγράψει μια βαθιά ανθρώπινη στάση: την αδυναμία να αποφασίσουμε.
Υπάρχουν άνθρωποι που αποφεύγουν κάθε ξεκάθαρη επιλογή.
- Δεν θέλουν να συγκρουστούν.
- Δεν θέλουν να πάρουν θέση.
- Δεν θέλουν να αναλάβουν το κόστος μιας απόφασης.
- Πιστεύουν ότι μένοντας "στη μέση" θα είναι ασφαλείς.
Κατά τον Φροστ, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Διαβάστε ακόμα: Η Βρετανία, ο Γόρδιος Δεσμός και το "ξίφος" του Άνταμ Σμιθ
Η ουδετερότητα δεν είναι πάντα ασφάλεια
Στη σύγχρονη κοινωνία η μετριοπάθεια θεωρείται συχνά αρετή. Και πράγματι, σε πολλές περιπτώσεις είναι.
Άλλο όμως η μετριοπάθεια και άλλο η διαρκής αναποφασιστικότητα.
Ο άνθρωπος που δεν αποφασίζει ποτέ:
- δεν προχωρά,
- δεν δημιουργεί,
- δεν αλλάζει,
- δεν εξελίσσεται.
Παραμένει διαρκώς ανάμεσα σε δύο κόσμους. Δεν βρίσκεται πραγματικά πουθενά.
Αυτό ακριβώς περιγράφει ο Φροστ.
Η λευκή γραμμή δεν είναι τόπος προορισμού. Είναι σημείο μετάβασης. Αν μείνεις εκεί, κινδυνεύεις.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο φόβος της επιλογής
Η ιστορία είναι γεμάτη ανθρώπους που απέτυχαν όχι επειδή πήραν λάθος αποφάσεις αλλά επειδή δεν πήραν καμία.
Ο φόβος του λάθους πολλές φορές γίνεται μεγαλύτερος από το ίδιο το λάθος.
Έτσι γεννιέται η ακινησία.
Ο Φροστ υπενθυμίζει ότι κάθε επιλογή έχει κόστος. Αλλά και η μη επιλογή έχει. Και πολλές φορές είναι μεγαλύτερο.
Το παράδοξο της «ασφαλούς» ζωής
Η φράση του ποιητή αμφισβητεί μια διαδεδομένη αντίληψη: ότι η ασφάλεια βρίσκεται πάντοτε στο να αποφεύγουμε τα ρίσκα.
Στην πραγματικότητα, πολλές από τις σημαντικότερες κατακτήσεις του ανθρώπου γεννήθηκαν επειδή κάποιος αποφάσισε να εγκαταλείψει την ασφάλεια.
- Ο επιχειρηματίας που ιδρύει μια εταιρεία.
- Ο επιστήμονας που ακολουθεί μια νέα θεωρία.
- Ο καλλιτέχνης που δημιουργεί κάτι διαφορετικό.
- Ο άνθρωπος που αλλάζει επάγγελμα στα σαράντα ή στα πενήντα του.
Κανείς από αυτούς δεν οδηγούσε "στη μέση του δρόμου".
Η σχέση με το περίφημο «The Road Not Taken»
Δεν είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς τη σύνδεση με το γνωστότερο ποίημα του Φροστ.
Εκεί ο ποιητής βρίσκεται μπροστά σε δύο μονοπάτια. Ξέρει ότι δεν μπορεί να ακολουθήσει και τα δύο. Αναγκάζεται να επιλέξει.
Και στο τέλος αναγνωρίζει ότι αυτή η επιλογή "έκανε όλη τη διαφορά".
Το ίδιο μήνυμα επανέρχεται και εδώ.
Η ζωή προχωρά μόνο όταν κάποιος εγκαταλείψει τη διασταύρωση και επιλέξει κατεύθυνση.
Η ψυχολογία της αναβλητικότητας
Οι σύγχρονοι ψυχολόγοι περιγράφουν ένα φαινόμενο γνωστό ως analysis paralysis.
Όταν οι διαθέσιμες επιλογές είναι πολλές, ο εγκέφαλος συχνά παραλύει. Αντί να αποφασίσει, αναβάλλει συνεχώς. Περιμένει περισσότερες πληροφορίες. Καλύτερες συνθήκες.
Την "τέλεια στιγμή". Η οποία συνήθως δεν έρχεται ποτέ.
Ο Φροστ είχε περιγράψει αυτό το φαινόμενο δεκαετίες πριν αποκτήσει επιστημονικό όνομα.
Ένα μάθημα για κάθε εποχή
Η φράση του Αμερικανού ποιητή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή όπου οι άνθρωποι βομβαρδίζονται καθημερινά από επιλογές.
- Επαγγελματικές.
- Πολιτικές.
- Προσωπικές.
- Τεχνολογικές.
Η διαρκής αναβολή της απόφασης δημιουργεί την ψευδαίσθηση της ασφάλειας.
Στην πραγματικότητα όμως, συχνά σημαίνει ότι αφήνουμε άλλους να αποφασίζουν για εμάς.
Το πραγματικό μήνυμα του Ρόμπερτ Φροστ
Ο Φροστ δεν μας προτρέπει να γίνουμε ακραίοι ούτε να ενεργούμε απερίσκεπτα. Μας υπενθυμίζει κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: Η ζωή απαιτεί κατεύθυνση.
Η ευθύνη της επιλογής είναι αναπόφευκτη.
Η πρόοδος γεννιέται όταν αποφασίζουμε να κινηθούμε.
Γιατί, όπως υπονοεί η περίφημη φράση του, το πιο επικίνδυνο σημείο δεν βρίσκεται στο ένα ή στο άλλο άκρο του δρόμου.
Βρίσκεται στη λευκή γραμμή, εκεί όπου κάποιος προσπαθεί να μείνει για πάντα ανάμεσα στις επιλογές.
Add comment
Comments