Σε πρόσφατη συζήτηση με μια καλή φίλη, μου εκθείαζε το δημόσιο σύστημα υγείας της Γαλλίας. Ίσως είναι το τελευταίο στην Ευρώπη που θα μπορεί ακόμα κανείς κάπως να εκθειάζει.
Σε λίγα χρόνια, μόνο η Ελλάδα θα μείνει να παρέχει αξιοπρεπείς δημόσιες υπηρεσίες υγείας.
Αφού εκθείασε τις δυνατότητές του και τα πλεονεκτήματά του, ανέφερε - ως υπολεπτομέρεια - ότι βεβαίως η Γαλλία αντιμετωπίζει πολύ μεγάλα ελλείμματα και ένα χρέος που χρόνο με τον χρόνο γιγαντώνεται.
Το ανέφερε ως υπολεπτομέρεια, διότι ενώ μεν το αναγνώριζε ως αρνητικό, θεωρούσε ότι είναι απλά μια ελάχιστη παρενέργεια μιας κατά τα άλλα απαραίτητης και υποχρεωτικής επιλογής. "Οι άνθρωποι πρέπει να απολαμβάνουν άριστες υπηρεσίες υγείας με όποιο κόστος ή παρενέργεια".
Λυπάμαι, αλλά αυτό δεν είναι ούτε υποσημείωση, ούτε ασήμαντη λεπτομέρεια. Είναι ό,τι πιο σημαντικό σε αυτόν τον κόσμο που ζούμε, όχι μόνο από άποψης οικονομικής και δημοσιονομικής, αλλά κυρίως από άποψης ηθικής.
Στις ΗΠΑ σήμερα, μόνο για να πληρώσει τους τόκους του χρέους της, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πληρώνει ετήσια $1 τρισ. Με τον ρυθμό αυτό, το 2036 προβλέπεται ότι θα πληρώνει $2,1 τρις.
Σήμερα τα έσοδά της είναι $5 τρις τον χρόνο. Ακόμα και αν προβλέψουμε μια μέση ετήσια ανάπτυξη 2% για τα επόμενα 10 χρόνια, το 2036, μόνο οι τόκοι θα καλύπτουν το 35% των συνολικών εσόδων της κυβέρνησης. Για κάθε 3 δολάρια που θα μαζεύει το κράτος, το ένα θα πηγαίνει για το χρέος.
Μπορεί κάποιος να μου πει τι θα περισσεύει για τη χρηματοδότηση πχ της δημόσιας υγείας;
Μα δεν πρέπει όλοι οι πολίτες όλων των κρατών να απολαμβάνουν τις πλέον άριστες δημόσιες υπηρεσίες σε όλους τους τομείς, όπως τη υγεία ή την εκπαίδευση; Ναι, αυτό είναι το διαχρονικά ζητούμενο. Από τι εξαρτάται όμως η επίτευξή του; Ή καλύτερα από τι θα πρέπει να εξαρτάται; Από τις οικονομικές δυνατότητες κάθε κράτους.
Σκεφτείτε ένα νοικοκυριό. Έχει σχετικά μέτρια εισοδήματα. Επιθυμεί όμως ένα πολύ καλό σπίτι, ένα ασφαλέστατο αυτοκίνητο, ένα πολύ καλό σχολείο για τα παιδιά του, πλήρη ασφάλεια για όλους τους κινδύνους υγείας που θα διασφαλίζουν την καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση, “αξιοπρεπείς" διακοπές 3 εβδομάδων κάθε χρόνο σε Ελληνικό νησί του Αιγαίου, αξιοπρεπή ρούχα και υποδήματα και μια ευχάριστη κοινωνική ζωή με συχνές εξόδους.
Όλα αυτά δεν τα καλύπτει το μέτριο εισόδημα. Τι κάνει;
Ας υποθέσουμε ότι έχει τη δυνατότητα να αγοράζει όλες αυτές τις υπηρεσίες δανειζόμενο.
Κάθε χρόνο οι δαπάνες του είναι σαφώς μεγαλύτερες από το εισόδημα, όμως κλείνει την τρύπα δανειζόμενο μέχρι που χρέος να φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη. Εν τω μεταξύ ζει μια ζωή αντάξια των απαιτήσεών του. ΟΙ γονείς μεγαλώνουν και φεύγουν από τη ζωή ευτυχείς και πλήρεις. Αφήνουν στα παιδιά τους τη δυνατότητα να ζήσουν ανάλογη ζωή; Όχι. Αφήνουν μόνο χρέη.
Χρέη που για να εξυπηρετήσουν τα παιδιά πρέπει να περικόψουν στο ελάχιστο τις δαπάνες τους και να ζουν εντελώς φτωχικά. Τότε τα παιδιά, αίφνης αντιλαμβάνονται ότι οι γονείς τους, τούς είχαν σπάσει τον κουμπαρά τους για να ζήσουν τη ζωή που επιθυμούσαν και δεν μπορούσαν να αποκτήσουν με τα χρήματα που έβγαζαν.
Συχνά οι αριστεροί οικονομολόγοι, θεωρούν λανθασμένη την αναγωγή των παραδειγμάτων από το επίπεδο του νοικοκυριού (της απλής οικονομικής μονάδας) στο επίπεδο της συνολικής οικονομίας. Εν προκειμένω διακρίνω και εγώ μια σημαντική διαφορά.
Τα παιδιά ενός νοικοκυριού μπορούν να μην φορτωθούν τα χρέη των γονέων, αποποιούμενα την κληρονομιά.
Οι νέες γενιές σε μια ολόκληρη οικονομία δεν έχουν το δικαίωμα της αποποίησης. Τα κληρονομούν θέλουν δεν θέλουν.
Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, σε μια ιστορική ομιλία στην Ελληνική βουλή το 1989, κατηγορώντας την τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ για τον υπερδανεισμό που είχε οδηγήσει τη χώρα, χαρακτηριστικά ανέφερε:
"Ο ελληνικός λαός πρέπει να καταλάβει ότι όταν μια κυβέρνηση 8 χρόνια ξοδεύει παραπάνω από αυτά που έχει, στην ουσία, δανείζεται και επιβαρύνει τις επόμενες γενιές.
Κάθε παιδί που γεννιέται σε αυτή τη χώρα επιβαρύνεται ευθύς με τη γέννησή του με 1 εκατομμύριο δραχμές χρέος και το ερώτημα που γεννιέται, το άμεσο ερώτημα, το απλό ερώτημα, είναι, είχατε το δικαίωμα, έχει μια οποιαδήποτε συνήθης κυβέρνηση το δικαίωμα να κάνει μια τέτοια πολιτική;
Είχατε το δικαίωμα να υπονομεύσετε το μέλλον των γενεών που έρχονται;".
Αυτό το ερώτημα σήμερα είναι πιο επίκαιρο από ποτέ.
Και προφανώς δεν αφορά πλέον - φεύ - μόνο την Ελλάδα.
Add comment
Comments