Ποιοι είναι οι πλουσιότεροι συνταξιούχοι της Ευρώπης;
Η πρώτη σκέψη οδηγεί συνήθως σε χώρες με γενναιόδωρα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα, όπως η Γαλλία ή οι σκανδιναβικές οικονομίες. Όμως τα στοιχεία δείχνουν μια διαφορετική πραγματικότητα.
Σύμφωνα με ανάλυση των The Times, που αξιοποιεί δεδομένα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της βρετανικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ο πραγματικός πλούτος των συνταξιούχων δεν καθορίζεται μόνο από το ύψος της κρατικής σύνταξης.
Η κατοχή ακινήτων, οι ιδιωτικές συντάξεις, οι αποταμιεύσεις και οι επενδύσεις παίζουν εξίσου καθοριστικό ρόλο.
Αυτό αλλάζει εντελώς τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διαβάζουμε τα στοιχεία - και δίνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην ελληνική περίπτωση.
Το Λουξεμβούργο στην κορυφή – Η έκπληξη της Βρετανίας
Το Λουξεμβούργο καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην Ευρώπη ως προς την καθαρή περιουσία των συνταξιούχων.
Το μέσο νοικοκυριό ηλικίας 66 έως 75 ετών διαθέτει καθαρή περιουσία περίπου €1,19 εκατ., επίδοση που δεν πλησιάζει καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Η υψηλή παραγωγικότητα της οικονομίας, οι ιδιαίτερα υψηλοί μισθοί και η μεγάλη αξία των ακινήτων δημιουργούν μία από τις πλουσιότερες γενιές συνταξιούχων στον κόσμο.
Στον αντίποδα βρίσκεται η Λετονία, όπου η αντίστοιχη μέση περιουσία περιορίζεται σε περίπου €42.000, αναδεικνύοντας το τεράστιο χάσμα πλούτου που εξακολουθεί να υπάρχει εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το βρετανικό «παράδοξο»
Η μεγαλύτερη έκπληξη της έρευνας αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η μέση περιουσία των νοικοκυριών ηλικίας 66-75 ετών υπερβαίνει τις 500.000 λίρες, ξεπερνώντας χώρες όπως η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ιρλανδία.
Παρά το γεγονός ότι η βρετανική κρατική σύνταξη είναι από τις χαμηλότερες μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών, οι Βρετανοί συνταξιούχοι συγκαταλέγονται στους πλουσιότερους της Ευρώπης.
Η εξήγηση βρίσκεται κυρίως σε δύο ιστορικούς παράγοντες:
- τη θεαματική άνοδο των τιμών των κατοικιών τις τελευταίες δεκαετίες,
- τα ιδιαίτερα γενναιόδωρα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών (final salary pensions), που κάλυψαν μεγάλο μέρος της γενιάς των baby boomers
Έτσι, δύο συνταξιούχοι με την ίδια κρατική σύνταξη μπορεί να έχουν τελείως διαφορετικό επίπεδο ευημερίας, ανάλογα με τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν αποκτήσει στη διάρκεια της ζωής τους.
Η κρατική σύνταξη λέει μόνο τη μισή ιστορία
Η σύγκριση αποκαλύπτει μια ουσιαστική διαφορά μεταξύ των ευρωπαϊκών μοντέλων.
Χώρες όπως η Ιταλία και η Γαλλία βασίζονται σε ιδιαίτερα γενναιόδωρα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, η μέση κρατική σύνταξη μπορεί να αντιστοιχεί περίπου στο 76% του εισοδήματος πριν από τη συνταξιοδότηση, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται μόλις στο 22%.
Με άλλα λόγια:
- στη Νότια Ευρώπη η κύρια πηγή εισοδήματος είναι το κράτος,
- στη Βρετανία ο πλούτος προέρχεται κυρίως από ιδιωτική περιουσία και ιδιωτικές συντάξεις.
Η Ελλάδα: χαμηλό εισόδημα, αλλά όχι πάντα χαμηλή περιουσία
Η Ελλάδα αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση.
Οι μέσες συντάξεις παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από πολλές χώρες της Δυτικής Ευρώπης, ενώ περισσότεροι από τους μισούς συνταξιούχους λαμβάνουν κύρια σύνταξη κάτω από τα 1.000 ευρώ.
Αν κάποιος περιοριστεί μόνο σε αυτό το στοιχείο, εύκολα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι Έλληνες συνταξιούχοι είναι από τους φτωχότερους της Ευρώπης.
Η εικόνα, όμως, δεν είναι τόσο απλή.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στην Ευρώπη. Για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, η κατοχή μιας πλήρως εξοφλημένης κατοικίας σημαίνει ότι το μεγαλύτερο έξοδο ενός νοικοκυριού - η στέγαση - ουσιαστικά δεν υπάρχει.
Πρόκειται για έναν "σιωπηλό πλούτο" που δεν εμφανίζεται στο εκκαθαριστικό της σύνταξης, αλλά επηρεάζει σημαντικά το πραγματικό επίπεδο διαβίωσης.
Ένας συνταξιούχος μπορεί να λαμβάνει μόλις €900 τον μήνα, αλλά να κατοικεί σε διαμέρισμα αξίας €300.000 χωρίς καμία δανειακή υποχρέωση.
Ένας άλλος μπορεί να εισπράττει €2.000 τον μήνα, αλλά να πληρώνει €1.200 σε ενοίκιο.
Ποιος είναι τελικά οικονομικά ισχυρότερος;
Το μεγάλο λάθος στις συγκρίσεις
Στις δημόσιες συζητήσεις γίνεται σχεδόν πάντα σύγκριση μόνο του ποσού της σύνταξης.
Οι οικονομολόγοι, όμως, εξετάζουν και την καθαρή περιουσία.
Δύο άνθρωποι που λαμβάνουν την ίδια σύνταξη μπορεί να βρίσκονται σε τελείως διαφορετική οικονομική θέση αν ο ένας διαθέτει κατοικία, αποταμιεύσεις και επενδύσεις, ενώ ο άλλος πληρώνει ενοίκιο και δεν έχει περιουσιακά στοιχεία.
Η σύγκριση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σήμερα, καθώς το κόστος στέγασης έχει αυξηθεί σχεδόν σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται στο μέλλον
Η μεγαλύτερη πρόκληση ίσως δεν αφορά τους σημερινούς συνταξιούχους, αλλά εκείνους που θα συνταξιοδοτηθούν σε δύο ή τρεις δεκαετίες.
Η γενιά που σήμερα βγαίνει στη σύνταξη απέκτησε κατοικία σε μια εποχή χαμηλότερων τιμών και ευκολότερης πρόσβασης στην ιδιοκτησία.
Οι σημερινοί εργαζόμενοι, αντίθετα, καλούνται να αγοράσουν ή να ενοικιάσουν κατοικίες σε πολύ υψηλότερες τιμές, με αυξημένο κόστος δανεισμού και μεγαλύτερη εργασιακή αβεβαιότητα.
Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, οι μελλοντικοί συνταξιούχοι κινδυνεύουν να διαθέτουν τόσο χαμηλότερες συντάξεις όσο και μικρότερη περιουσία για να τις συμπληρώσουν.
Εν κατακλείδι
Το δίδαγμα της ευρωπαϊκής σύγκρισης είναι σαφές: η σύνταξη από μόνη της δεν αρκεί για να περιγράψει την οικονομική κατάσταση ενός ηλικιωμένου.
Η πραγματική ευημερία προκύπτει από τον συνδυασμό εισοδήματος, κατοικίας, αποταμιεύσεων και επενδύσεων.
Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι η σημερινή γενιά συνταξιούχων διαθέτει ακόμη ένα σημαντικό περιουσιακό "μαξιλάρι", κυρίως μέσω της ιδιοκατοίκησης.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι αν οι σημερινοί εργαζόμενοι θα μπορέσουν να δημιουργήσουν αντίστοιχο πλούτο ή αν οι επόμενες δεκαετίες θα οδηγήσουν σε μια γενιά συνταξιούχων με χαμηλότερο εισόδημα και πολύ μικρότερη περιουσία.
Add comment
Comments