Σε μια πολιτική πραγματικότητα όπου η απώλεια εδαφών και η αναζήτηση συμφιλίωσης με έναν ιστορικό αντίπαλο θα ισοδυναμούσαν συνήθως με εκλογική αυτοκτονία, ο Νικόλ Πασινιάν πέτυχε ακριβώς το αντίθετο.
Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας εξασφάλισε νέα εκλογική νίκη, παρά το γεγονός ότι ηγήθηκε της χώρας κατά τη διάρκεια της οδυνηρής ήττας από το Αζερμπαϊτζάν και της απώλειας του Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Η αναμέτρηση της Κυριακής εξελίχθηκε σε δημοψήφισμα για το μέλλον της χώρας. Από τη μία πλευρά βρέθηκε ο Πασινιάν, που προώθησε ένα όραμα ειρήνης, εξομάλυνσης των σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν και άνοιγμα προς τη Δύση.
Από την άλλη, μια αντιπολίτευση με έντονα φιλορωσικά χαρακτηριστικά, με επικεφαλής τον δισεκατομμυριούχο επιχειρηματία Σάμβελ Καραπετιάν, ο οποίος δημιούργησε μεγάλο μέρος της περιουσίας του στη Ρωσία.
Η στρατηγική της «νέας αρχής»
Κεντρικός άξονας της προεκλογικής εκστρατείας του Πασινιάν ήταν η προοπτική μιας μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας με το Αζερμπαϊτζάν και η αποκατάσταση των σχέσεων με την Τουρκία, η οποία διατηρεί κλειστά τα σύνορά της με την Αρμενία εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Ο Αρμένιος πρωθυπουργός υποστήριξε ότι το άνοιγμα των συνόρων και των εμπορικών διαδρομών θα δημιουργήσει νέες οικονομικές ευκαιρίες, θα προσελκύσει επενδύσεις και θα φέρει τη χώρα πιο κοντά στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, μειώνοντας παράλληλα την παραδοσιακή εξάρτηση από τη Μόσχα.
Για να πετύχει αυτόν τον στόχο, ο Πασινιάν ζήτησε από τους πολίτες να αποδεχθούν μια σκληρή πραγματικότητα: ότι το Ναγκόρνο-Καραμπάχ αποτελεί πλέον παρελθόν. Η περιοχή βρισκόταν υπό αρμενικό έλεγχο σχεδόν τρεις δεκαετίες πριν ανακαταληφθεί από το Αζερμπαϊτζάν το 2023, προκαλώντας τη φυγή περισσότερων από 100.000 Αρμενίων κατοίκων.
Λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές, ο ίδιος χαρακτήρισε την απόφασή του να μην επιδιώξει νέα στρατιωτική αναμέτρηση για την ανάκτηση της περιοχής ως ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματά του.
"Το σημαντικότερο είναι ότι η Δημοκρατία της Αρμενίας απελευθερώθηκε από την παγίδα της διαρκούς σύγκρουσης", δήλωσε στους υποστηρικτές του.
Οι Αρμένιοι επέλεξαν το μέλλον αντί του παρελθόντος
Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι ο Πασινιάν κατάφερε να πείσει ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας πως η χώρα πρέπει να σταματήσει να ζει στη σκιά των χαμένων πολέμων.
Η ιδέα της εξομάλυνσης των σχέσεων με την Τουρκία, άλλοτε αδιανόητη, φαίνεται ότι έχει χάσει μεγάλο μέρος του πολιτικού της ταμπού. Παράλληλα, όλο και περισσότεροι Αρμένιοι αναγνωρίζουν ότι η στρατιωτική πραγματικότητα μετά τον πόλεμο δεν αφήνει πολλές εναλλακτικές επιλογές.
Ωστόσο, η πληγή του Καραμπάχ παραμένει ανοιχτή. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου σημειώθηκαν έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ του πρωθυπουργού και προσφύγων από την περιοχή, οι οποίοι τον κατηγόρησαν ότι εγκατέλειψε τις ιστορικές διεκδικήσεις της Αρμενίας στο όνομα της ειρήνης.
Η αντιπολίτευση επιχείρησε να αξιοποιήσει αυτή τη δυσαρέσκεια, διακινώντας ακόμη και βίντεο που δημιουργήθηκαν με τεχνητή νοημοσύνη και παρουσίαζαν υποτιθέμενη μαζική εγκατάσταση Αζέρων πολιτών στην Αρμενία στο πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας.
Ρωσική επιρροή και γεωπολιτική μάχη
Η εκλογική αναμέτρηση είχε και έντονη γεωπολιτική διάσταση.
Σύμφωνα με ερευνητές, η Ρωσία πραγματοποίησε μία από τις πιο επιθετικές εκστρατείες πολιτικής επιρροής που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στην Αρμενία, συνδυάζοντας δημόσιες παρεμβάσεις με πιο διακριτικές επιχειρήσεις ενημέρωσης.
Παράλληλα, η Μόσχα αύξησε τις οικονομικές πιέσεις προς το Ερεβάν, επιβάλλοντας περιορισμούς σε εισαγωγές και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης των ευνοϊκών ενεργειακών συμφωνιών που ισχύουν σήμερα.
Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο το μέλλον της Αρμενίας, αλλά και την ευρύτερη γεωπολιτική ισορροπία στον Νότιο Καύκασο, μια περιοχή όπου η Ρωσία βλέπει την επιρροή της να αμφισβητείται όλο και περισσότερο.
Από δημοσιογράφος σε ηγέτης της «Βελούδινης Επανάστασης»
Γεννημένος στην επαρχιακή πόλη Ιτζεβάν, ο Πασινιάν ξεκίνησε την πορεία του ως δημοσιογράφος πριν εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες μορφές της αρμενικής αντιπολίτευσης.
Το 2018 βρέθηκε στην εξουσία έπειτα από τη λεγόμενη "Βελούδινη Επανάσταση", η οποία ανέτρεψε το παλαιό πολιτικό κατεστημένο. Η άνοδός του βασίστηκε σε ένα μήνυμα κατά της διαφθοράς, των ολιγαρχών και των παραδοσιακών κέντρων εξουσίας.
Παραμένει ένας ιδιαίτερα χαρισματικός πολιτικός, συνδυάζοντας φιλοδυτικές θέσεις με έναν έντονα λαϊκιστικό τρόπο επικοινωνίας. Τα βίντεό του στο TikTok και το Instagram, όπου εμφανίζεται να ακούει μουσική από την Adele μέχρι τον Kendrick Lamar, έχουν μετατρέψει τον ίδιο σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πολιτικά πρόσωπα της περιοχής.
Οι ανησυχίες για τη δημοκρατία
Παρά τη νίκη του, η διακυβέρνηση Πασινιάν εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό.
Κατά την προεκλογική περίοδο συνελήφθησαν αρκετά στελέχη της αντιπολίτευσης με κατηγορίες που κυμαίνονταν από εξαγορά ψήφων και οικονομικά αδικήματα έως σχέδια ανατροπής της κυβέρνησης.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η εξουσία του βασίζεται περισσότερο στην προσωπική του επιρροή παρά στη δημιουργία ισχυρών θεσμών, γεγονός που ενδέχεται να δημιουργήσει προβλήματα μακροπρόθεσμα.
Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν αμέσως μετά τις εκλογές, όταν ο Πασινιάν άφησε να εννοηθεί ότι κορυφαία στελέχη της αντιπολίτευσης θα έπρεπε να συλληφθούν, χαρακτηρίζοντας τους βασικούς πολιτικούς αντιπάλους του "τρίκεφαλο πολεμικό κόμμα".
Οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας
Παρά την εκλογική του επικράτηση, ο Αρμένιος πρωθυπουργός δεν εξασφάλισε την αυξημένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία που απαιτείται για συνταγματικές αλλαγές.
Αυτό μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο για την ολοκλήρωση μιας τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας με το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο απαιτεί την τροποποίηση συνταγματικών διατάξεων που θεωρεί ότι υπονοούν εδαφικές διεκδικήσεις στο Ναγκόρνο - Καραμπάχ.
Ταυτόχρονα, ο Πασινιάν θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στη φιλοδυτική του ατζέντα και στην πραγματικότητα ότι η Αρμενία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία για την ενέργεια, το εμπόριο και σημαντικά τμήματα της οικονομίας της.
Παρ’ όλα αυτά, το μήνυμα που έστειλαν οι κάλπες είναι σαφές: ένα μεγάλο μέρος των Αρμενίων προτιμά να κοιτάξει προς το μέλλον παρά να παραμείνει εγκλωβισμένο στις τραγωδίες του παρελθόντος.
Και ο Νικόλ Πασινιάν, παρά τις αντιφάσεις και τις αδυναμίες του, κατάφερε να πείσει ότι είναι ο πολιτικός που μπορεί να οδηγήσει τη χώρα σε αυτή τη δύσκολη μετάβαση.
Pjotr Sauer (The Guardian)
Απόδοση/Προσαρμογή: Γ.Π.
Add comment
Comments