Η οικονομική ασφάλεια μετά τη συνταξιοδότηση δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος της σύνταξης. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, το επίπεδο του συσσωρευμένου πλούτου των ηλικιωμένων νοικοκυριών παρουσιάζει εντυπωσιακές αποκλίσεις, οι οποίες αντανακλούν διαφορές στην ιδιοκατοίκηση, τις τιμές ακινήτων, τα συνταξιοδοτικά συστήματα και τη διαγενεακή μεταβίβαση περιουσίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Έρευνας Οικονομικών και Καταναλωτικών Συνηθειών των Νοικοκυριών (HFCS) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τα νοικοκυριά ηλικίας 65-74 ετών στην Ευρωζώνη διαθέτουν διάμεσο καθαρό πλούτο €185.300.
Ωστόσο, πίσω από αυτόν τον μέσο όρο κρύβονται τεράστιες διαφορές μεταξύ των χωρών.
Το Λουξεμβούργο στην κορυφή με πάνω από 1,2 εκατ. ευρώ
Το αδιαμφισβήτητο ρεκόρ ανήκει στο Λουξεμβούργο, όπου το διάμεσο νοικοκυριό ηλικίας 65-74 ετών διαθέτει καθαρή περιουσία 1,22 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για επίδοση σχεδόν τετραπλάσια από τη δεύτερη χώρα της κατάταξης, τη Μάλτα, με €310.000.
Ακολουθούν:
- Βέλγιο: €307.700
- Ιρλανδία: €296.700
- Γαλλία: €232.800
- Γερμανία: €232.100
- Ισπανία: €200.800
Ανάμεσα στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ιταλία καταγράφει τη χαμηλότερη επίδοση, με διάμεσο καθαρό πλούτο €168.000, σημαντικά χαμηλότερο από εκείνον της Γαλλίας και της Γερμανίας.
Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Τα νοικοκυριά ηλικίας 65-74 ετών διαθέτουν διάμεσο καθαρό πλούτο μόλις €104.300.
Παρότι η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης, η πολυετής οικονομική κρίση, η πτώση των αξιών ακινήτων την προηγούμενη δεκαετία και η περιορισμένη συσσώρευση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων έχουν συγκρατήσει τα επίπεδα πλούτου σε σχέση με τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης.
Κοντά στην Ελλάδα βρίσκονται:
- Τσεχία: €102.900
- Σλοβακία: €100.800
Οι φτωχότεροι συνταξιούχοι της Ευρώπης
Στον αντίποδα, οι χαμηλότερες επιδόσεις καταγράφονται στις χώρες της Βαλτικής και της Κεντρικής Ευρώπης.
Η κατάταξη από το τέλος περιλαμβάνει:
- Λετονία: €36.300
- Λιθουανία: €51.400
- Ουγγαρία: €54.400
- Εσθονία: €73.500
- Κροατία: €75.900
- Πορτογαλία: €99.200
Η απόσταση μεταξύ Λουξεμβούργου και Λετονίας ξεπερνά τις 33 φορές, αναδεικνύοντας το μέγεθος των οικονομικών ανισοτήτων που εξακολουθούν να υφίστανται στην Ευρώπη.
Γιατί οι Ολλανδοί εμφανίζονται «φτωχότεροι»;
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά την Ολλανδία. Παρά το γεγονός ότι διαθέτει ένα από τα ισχυρότερα συνταξιοδοτικά συστήματα παγκοσμίως, ο διάμεσος καθαρός πλούτος των νοικοκυριών 65-74 ετών ανέρχεται μόλις σε €134.400, σημαντικά κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Η εξήγηση βρίσκεται στο γεγονός ότι τα στοιχεία καταγράφουν μόνο την ιδιωτική περιουσία και όχι την αξία των μελλοντικών συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Έτσι, χώρες με γενναιόδωρα δημόσια ή επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα εμφανίζονται συχνά λιγότερο εύπορες απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα.
Οι άνω των 75 ετών διαθέτουν μικρότερη περιουσία
Η έρευνα δείχνει επίσης ότι ο πλούτος μειώνεται όσο αυξάνεται η ηλικία.
Στην Ευρωζώνη, τα νοικοκυριά ηλικίας 75 ετών και άνω διαθέτουν διάμεσο καθαρό πλούτο €144.400, δηλαδή κατά €40.900 ή 22% χαμηλότερο από εκείνον των νοικοκυριών 65-74 ετών.
Σχεδόν σε όλες τις χώρες της έρευνας οι μεγαλύτερες ηλικίες εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα πλούτου. Μοναδικές εξαιρέσεις αποτελούν το Λουξεμβούργο και το Βέλγιο.
Η διαφορά είναι ιδιαίτερα έντονη:
- Στην Αυστρία ο πλούτος των άνω των 75 ετών είναι κατά 51% χαμηλότερος.
- Στη Γερμανία η διαφορά φθάνει το 44%.
- Στη Γαλλία περιορίζεται στο 14%.
Η κατοικία παραμένει το βασικό περιουσιακό στοιχείο
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ιδιοκατοίκηση αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα διαμόρφωσης του καθαρού πλούτου.
Σε χώρες όπου μεγάλα τμήματα του πληθυσμού απέκτησαν κατοικία και επωφελήθηκαν από την άνοδο των τιμών ακινήτων, οι ηλικιωμένοι εμφανίζουν πολύ υψηλότερα επίπεδα πλούτου.
Αντίθετα, σε χώρες όπου η ενοικίαση είναι πιο διαδεδομένη, όπως η Γερμανία και η Αυστρία, τα στοιχεία εμφανίζουν χαμηλότερο ιδιωτικό πλούτο, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο.
Ο πλούτος δεν εξαρτάται μόνο από την αποταμίευση
Ο καθηγητής ανισοτήτων του Πανεπιστημίου του Μονάχου, Φάμπιαν Πφέφερ, υπογραμμίζει ότι οι διαφορές αυτές δεν αποτελούν απλώς αποτέλεσμα ατομικής αποταμίευσης.
Όπως σημειώνει, ο πλούτος διαμορφώνεται από τη μακροχρόνια αλληλεπίδραση των αγορών ακινήτων, των συνταξιοδοτικών συστημάτων, των πιστωτικών θεσμών, των κοινωνικών πολιτικών και της μεταβίβασης περιουσίας από γενιά σε γενιά.
Παράλληλα, οι ερευνητές τονίζουν ότι η οικογενειακή περιουσία παίζει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη δημιουργία πλούτου. Καθώς η αγορά κατοικίας γίνεται πιο απρόσιτη για τους νέους, η οικονομική βοήθεια από γονείς και παππούδες καθορίζει όλο και περισσότερο ποιοι θα μπορέσουν να αποκτήσουν περιουσιακά στοιχεία σε νεαρή ηλικία.
Τι περιλαμβάνει ο καθαρός πλούτος
Ο καθαρός πλούτος ενός νοικοκυριού προκύπτει αφαιρώντας τις συνολικές υποχρεώσεις από το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων.
Στα περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνονται:
- Η κύρια κατοικία και άλλα ακίνητα
- Οχήματα, έργα τέχνης και πολύτιμα αντικείμενα
- Καταθέσεις και αποταμιεύσεις
- Μετοχές, ομόλογα και αμοιβαία κεφάλαια
- Επιχειρηματική περιουσία
- Ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα και ασφαλιστήρια ζωής
Από την άλλη πλευρά, αφαιρούνται όλα τα χρέη, όπως στεγαστικά δάνεια, καταναλωτικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες και λοιπές υποχρεώσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ένας δείκτης που αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια την πραγματική οικονομική ισχύ των νοικοκυριών και εξηγεί γιατί δύο συνταξιούχοι με παρόμοιο εισόδημα μπορούν να έχουν εντελώς διαφορετικό επίπεδο οικονομικής ασφάλειας.
Add comment
Comments