Η Βρετανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα φαινόμενο που μέχρι πρόσφατα φάνταζε περιθωριακό: την επανεμφάνιση οργανωμένων νεοναζιστικών ομάδων που πιστεύουν ότι οι πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες τούς επιτρέπουν να διεκδικήσουν ευρύτερη επιρροή.
Μια νέα γενιά ακραίων εθνικιστών θεωρεί ότι η χώρα εισέρχεται σε περίοδο βαθιάς αναταραχής, η οποία μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για την πολιτική τους νομιμοποίηση.
Εν προκειμένω εστιάζουμε στον Alek Yerbury, έναν πρώην στρατιωτικό που ίδρυσε το 2024 το λεγόμενο National Rebirth Party (NRP). Ο ίδιος αυτοπροσδιορίζεται ως “εθνοκεντρικός εθνικιστής” και δεν κρύβει τον θαυμασμό του για αυταρχικές μορφές εξουσίας.
Το κόμμα του διαθέτει ελάχιστα μέλη, ωστόσο φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε πολιτικό φορέα που θα εκμεταλλευθεί την κοινωνική δυσαρέσκεια γύρω από τη μετανάστευση, την εγκληματικότητα και την αίσθηση παρακμής που βιώνουν τμήματα της βρετανικής κοινωνίας.
Από το περιθώριο στην πολιτική φιλοδοξία
Οι σύγχρονοι Βρετανοί νεοναζί διαφέρουν σημαντικά από τις προηγούμενες γενιές ακροδεξιών. Δεν επιδιώκουν απαραίτητα να εμφανίζονται ως νοσταλγοί του Τρίτου Ράιχ ούτε περιορίζονται σε κλειστές ομάδες εξτρεμιστών. Αντίθετα, προσπαθούν να ενσωματωθούν σε ευρύτερα κοινωνικά κινήματα διαμαρτυρίας, αξιοποιώντας υπαρκτές ανησυχίες για τη μετανάστευση, το κόστος ζωής και την κοινωνική συνοχή.
Η στρατηγική τους βασίζεται στην πεποίθηση ότι πολλοί πολίτες αισθάνονται εγκαταλελειμμένοι από το πολιτικό κατεστημένο. Έτσι, επιχειρούν να παρουσιάσουν ακραίες ιδέες ως “λογική συνέχεια” των ανησυχιών αυτών, μετατρέποντας τη δυσαρέσκεια σε εθνικιστικό ή φυλετικό αφήγημα.
Η επίδραση των ταραχών και της μεταναστευτικής κρίσης
Σειρά γεγονότων όπως διαμαρτυρίες έξω από ξενοδοχεία που φιλοξενούν αιτούντες άσυλο και εντάσεις γύρω από βίαια εγκλήματα έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο οι ακραίες οργανώσεις πιστεύουν ότι μπορούν να στρατολογήσουν νέα μέλη. Οι ίδιοι θεωρούν ότι οι τοπικές αντιδράσεις απέναντι στη μετανάστευση αποτελούν γόνιμο έδαφος για πιο ριζοσπαστικές ιδέες.
Πρόκειται για μια τακτική που έχει παρατηρηθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες: οι εξτρεμιστικές ομάδες επιχειρούν να “καβαλήσουν” κύματα κοινωνικής δυσαρέσκειας και να τα μετατρέψουν σε πολιτική δύναμη.
Η διαφορά είναι ότι στη Βρετανία η διαδικασία αυτή εξελίσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία το μεταναστευτικό βρίσκεται σταθερά στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας.
Η κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι η άνοδος των νεοναζιστικών ομάδων δεν οφείλεται τόσο στη μαζική αποδοχή των ιδεών τους, όσο στη βαθιά απογοήτευση που αισθάνονται πολλοί πολίτες απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα.
Οι ακραίοι εθνικιστές επιχειρούν να εμφανιστούν ως η μόνη δύναμη που “λέει τα πράγματα με το όνομά τους”, εκμεταλλευόμενοι την αίσθηση ότι οι κυβερνήσεις των τελευταίων δεκαετιών απέτυχαν να αντιμετωπίσουν προβλήματα όπως η κοινωνική ανισότητα, η παρακμή ορισμένων βιομηχανικών περιοχών και η πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες.
Οι υπηρεσίες ασφαλείας σε επιφυλακή
Παρά το γεγονός ότι οργανώσεις όπως το NRP παραμένουν αριθμητικά μικρές, οι βρετανικές αρχές και οι οργανώσεις παρακολούθησης εξτρεμισμού αντιμετωπίζουν με σοβαρότητα την αναβίωση του νεοναζιστικού χώρου. Εκθέσεις όπως το “State of Hate 2026” της Hope Not Hate προειδοποιούν ότι η ακροδεξιά σκηνή αναδιατάσσεται, αναζητώντας νέες πολιτικές εκφράσεις και προσπαθώντας να διεισδύσει σε ευρύτερα κινήματα διαμαρτυρίας.
Η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών έχει δείξει ότι τέτοιες ομάδες μπορούν να παραμείνουν πολιτικά ασήμαντες για μεγάλα χρονικά διαστήματα, αλλά να αποκτήσουν ξαφνικά μεγαλύτερη επιρροή όταν συνδυαστούν οικονομική κρίση, κοινωνικές εντάσεις και πολιτική απονομιμοποίηση των παραδοσιακών κομμάτων.
Το πραγματικό μήνυμα της έρευνας
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι το μέγεθος των νεοναζιστικών οργανώσεων σήμερα, αλλά η πεποίθησή τους ότι το μέλλον τους ανήκει. Η ιδέα ότι η Βρετανία βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή, όπου οι δημοκρατικοί θεσμοί αποδυναμώνονται και οι κοινωνικές συγκρούσεις εντείνονται, αποτελεί τον πυρήνα της αφήγησής τους.
Η ιστορία δείχνει ότι τα ακραία κινήματα σπάνια αναπτύσσονται σε περιόδους σταθερότητας. Αντίθετα, αντλούν δύναμη από την ανασφάλεια, την οικονομική δυσπραγία και την αίσθηση πολιτικής εγκατάλειψης.
Το ερώτημα για τη Βρετανία δεν είναι αν οι σημερινοί νεοναζί μπορούν άμεσα να κατακτήσουν την εξουσία. Είναι αν το πολιτικό σύστημα μπορεί να αντιμετωπίσει τις αιτίες που τους επιτρέπουν να πιστεύουν ότι μια τέτοια προοπτική είναι εφικτή.
Add comment
Comments