Ένα σπάνιο κλίμα συναίνεσης και αποφασιστικότητας επικράτησε στην Καγκελαρία του Βερολίνου, καθώς ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, η υπουργός Εργασίας Μπέρμπελ Μπας και τα μέλη της Επιτροπής Συντάξεων παρουσίασαν ένα εκτεταμένο πακέτο μεταρρυθμίσεων που φιλοδοξεί να διασώσει το γερμανικό συνταξιοδοτικό σύστημα από τη δημογραφική και δημοσιονομική ασφυξία.
Η 13μελής επιτροπή, αποτελούμενη από πολιτικούς και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, εργάστηκε επί μήνες και κατέθεσε 33 προτάσεις μεταρρύθμισης, οι οποίες εγκρίθηκαν ομόφωνα. Το σημαντικότερο στοιχείο της ανακοίνωσης ήταν ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεσμεύθηκε να εφαρμόσει σχεδόν αυτούσιο το σύνολο των προτάσεων.
“Πρόκειται για ένα ενιαίο σχέδιο που λειτουργεί μόνο εφόσον εφαρμοστεί στο σύνολό του”, δήλωσε ο Μερτς, τονίζοντας ότι οι αλλαγές πρέπει να προχωρήσουν γρήγορα.
Ένα σύστημα που κοστίζει όλο και περισσότερο
Η ανάγκη μεταρρύθμισης θεωρείται πλέον επιτακτική στη Γερμανία. Το κρατικό συνταξιοδοτικό ταμείο παρουσιάζει διαρκώς αυξανόμενα ελλείμματα, τα οποία καλύπτονται από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό.
Μόνο το 2026, οι φορολογούμενοι καλούνται να συνεισφέρουν σχεδόν €128 δις. για τη στήριξη του συστήματος, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τέταρτο του συνολικού ομοσπονδιακού προϋπολογισμού.
Η βασική αιτία είναι η δημογραφική γήρανση. Οι γεννήσεις μειώνονται, το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται και ολοένα λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να χρηματοδοτήσουν ολοένα περισσότερους συνταξιούχους.
Παράλληλα, ειδικές ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν τις προηγούμενες δεκαετίες για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων επιβάρυναν περαιτέρω το σύστημα.
Η «βόμβα» των baby boomers
Την κατάσταση επιδεινώνει η μαζική συνταξιοδότηση της γενιάς των λεγόμενων baby boomers, δηλαδή όσων γεννήθηκαν κυρίως τη δεκαετία του 1960.
Σύμφωνα με τη Γερμανική Στατιστική Υπηρεσία, περίπου 13,3 εκατομμύρια εργαζόμενοι – σχεδόν το 30% του σημερινού εργατικού δυναμικού – θα έχουν φτάσει σε ηλικία συνταξιοδότησης έως το 2040.
Η εξέλιξη αυτή απειλεί να ανατρέψει πλήρως την ισορροπία μεταξύ εισφορών και συνταξιοδοτικών δαπανών.
Διαβάστε ακόμα: Brexit: Δέκα χρόνια μετά, ματώνει το πορτοφόλι των Βρετανών
Το «σουηδικό μοντέλο» έρχεται στη Γερμανία
Η πλέον καινοτόμος πρόταση αφορά την εισαγωγή ενός κεφαλαιοποιητικού πυλώνα στο συνταξιοδοτικό σύστημα.
Συγκεκριμένα, έως και το 2% του μικτού μισθού κάθε εργαζομένου θα κατευθύνεται σε κρατικό επενδυτικό ταμείο, με τη συμμετοχή τόσο εργαζομένων όσο και εργοδοτών.
Τα χρήματα θα επενδύονται στις διεθνείς κεφαλαιαγορές με στόχο τη δημιουργία αποδόσεων που θα ενισχύσουν τις μελλοντικές συντάξεις.
Το μοντέλο βασίζεται στο σουηδικό σύστημα, το οποίο λειτουργεί εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Στη Σουηδία, πέρα από τις υποχρεωτικές εισφορές, ένα επιπλέον ποσοστό των αποδοχών κατευθύνεται σε κρατικό επενδυτικό ταμείο που επενδύει σε επιχειρήσεις παγκοσμίως.
Η υπουργός Εργασίας Μπέρμπελ Μπας χαρακτήρισε την αλλαγή “μήνυμα προς τη νέα γενιά”, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι οι μελλοντικοί συνταξιούχοι θα μπορούσαν να απολαμβάνουν υψηλότερες απολαβές από τις σημερινές χάρη στις αποδόσεις των επενδύσεων.
Σύνταξη στα 70 έως το 2090
Το πλέον αμφιλεγόμενο σημείο της μεταρρύθμισης αφορά την ηλικία συνταξιοδότησης.
Σήμερα το όριο βρίσκεται στα 67 έτη, όμως η Επιτροπή προτείνει σταδιακή αύξησή του έως τα 70 χρόνια.
Η μετάβαση θα πραγματοποιηθεί αργά και σε βάθος δεκαετιών, με τελικό στόχο την πλήρη εφαρμογή του νέου ορίου το 2090.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η σταδιακή προσαρμογή θα επιτρέψει στην αγορά εργασίας και στους εργαζομένους να προσαρμοστούν χωρίς απότομους κραδασμούς.
Τέλος στη σύνταξη στα 63
Η Επιτροπή εισηγείται επίσης την κατάργηση μιας από τις πιο δημοφιλείς ρυθμίσεις του γερμανικού ασφαλιστικού συστήματος.
Σήμερα όσοι έχουν συμπληρώσει περισσότερα από 45 χρόνια ασφάλισης μπορούν να αποχωρήσουν ήδη από τα 63 έτη χωρίς σημαντικές περικοπές.
Η ειδική αυτή πρόβλεψη θεωρείται πλέον οικονομικά δυσβάστακτη και προτείνεται να καταργηθεί σταδιακά.
Η κυβέρνηση Μερτς εμφανίζεται έτοιμη να υιοθετήσει και αυτή την πρόταση, παρά το πολιτικό κόστος που αναμένεται να προκαλέσει.
Θετική υποδοχή από τον επιχειρηματικό κόσμο
Οι πρώτες αντιδράσεις από την επιχειρηματική κοινότητα ήταν θετικές.
Ο Μαρκ Τένμπιγκ, μέλος της διοίκησης της Γερμανικής Ένωσης Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (DMB), δήλωσε ότι η χώρα χρειάζεται το θάρρος να προχωρήσει σε βαθιές αλλαγές, υπογραμμίζοντας ότι προηγούμενες κυβερνήσεις απέφυγαν συστηματικά να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα.
Μια ιστορική καμπή για το γερμανικό κοινωνικό κράτος
Οι προτάσεις της Επιτροπής σηματοδοτούν ίσως τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση του γερμανικού συνταξιοδοτικού συστήματος εδώ και δεκαετίες.
Με την εισαγωγή επενδυτικού πυλώνα, την αύξηση των ορίων ηλικίας και την κατάργηση προνομιακών εξόδων από την εργασία, το Βερολίνο επιχειρεί να προσαρμόσει το κοινωνικό κράτος στις δημογραφικές πραγματικότητες του 21ου αιώνα.
Το εάν οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα αποδειχθούν επαρκείς για να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα των συντάξεων για τις επόμενες γενιές, μένει να φανεί. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η Γερμανία εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η εργασία για περισσότερα χρόνια και η σύνδεση των συντάξεων με τις αγορές κεφαλαίου παύουν να αποτελούν ταμπού.
Add comment
Comments