Για περισσότερο από δέκα χρόνια, οι περισσότεροι οικονομολόγοι πίστευαν ότι η τεχνολογική πρόοδος είχε χάσει τη δυναμική της.
Οι υπολογιστές γίνονταν ισχυρότεροι, το διαδίκτυο είχε αλλάξει την καθημερινότητα, όμως οι αριθμοί της οικονομίας έλεγαν μια διαφορετική ιστορία: η παραγωγικότητα παρέμενε στάσιμη.
Εκείνη ακριβώς την περίοδο, ένας άνθρωπος διαφωνούσε σχεδόν με όλους.
Ο Erik Brynjolfsson, σήμερα καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Stanford και ένας από τους σημαντικότερους οικονομολόγους της ψηφιακής οικονομίας, υποστήριζε ότι ο κόσμος δεν είχε φτάσει στο τέλος της τεχνολογικής προόδου.
Αντίθετα, πίστευε ότι βρισκόταν ακριβώς πριν από τη μεγαλύτερη έκρηξη καινοτομίας των τελευταίων διακοσίων ετών.
Σήμερα, με την Τεχνητή Νοημοσύνη να αλλάζει ήδη τον τρόπο που εργαζόμαστε, παράγουμε και δημιουργούμε, ακόμη και οι πιο έντονοι επικριτές του αναγνωρίζουν ότι είχε δει πολύ νωρίτερα αυτό που οι περισσότεροι αγνοούσαν.
Η θεωρία της «Μεγάλης Στασιμότητας»
Στις αρχές της δεκαετίας του 2010 κυριαρχούσε η άποψη ότι η ανθρωπότητα είχε εξαντλήσει τις πραγματικά επαναστατικές εφευρέσεις.
Ο οικονομολόγος Tyler Cowen μιλούσε για μια εποχή "Μεγάλης Στασιμότητας", ενώ ο Robert Gordon υποστήριζε ότι οι μεγάλες ανακαλύψεις – η ηλεκτρική ενέργεια, ο κινητήρας εσωτερικής καύσης, το τηλέφωνο – ήταν αδύνατο να επαναληφθούν.
Οι στατιστικές πράγματι έδειχναν χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας, γεγονός που ενίσχυε αυτή την απαισιόδοξη θεώρηση.
Ο Brynjolfsson όμως έβλεπε κάτι διαφορετικό.
Υποστήριζε ότι η ψηφιακή επανάσταση λειτουργεί διαφορετικά από όλες τις προηγούμενες. Χρειάζεται χρόνο μέχρι οι επιχειρήσεις να αναδιοργανωθούν και να εκμεταλλευτούν πραγματικά τις νέες τεχνολογίες. Όταν όμως αυτό συμβεί, οι αλλαγές έρχονται εκθετικά και όχι γραμμικά.
Η πρόβλεψη που έμοιαζε υπερβολική
Μαζί με τον συνεργάτη του Andrew McAfee δημοσίευσαν τα βιβλία Race Against the Machine και αργότερα το The Second Machine Age.
Εκεί διατύπωσαν μια τολμηρή πρόβλεψη:
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα αντικαθιστούσε μόνο τη χειρωνακτική εργασία, αλλά θα εισερχόταν και στα επαγγέλματα γνώσης, αυξάνοντας θεαματικά την παραγωγικότητα εκατομμυρίων εργαζομένων.
Την εποχή εκείνη η πρόβλεψη ακουγόταν σχεδόν επιστημονική φαντασία.
Δεν υπήρχε ακόμη ούτε ChatGPT ούτε Claude ούτε γενετικά μοντέλα εικόνας.
Υπήρχε όμως η πεποίθηση ότι οι υπολογιστές θα αποκτούσαν σύντομα γνωσιακές δυνατότητες που μέχρι τότε θεωρούνταν αποκλειστικά ανθρώπινες.
Η στιγμή που κατάλαβε ότι όλα αλλάζουν
Ο ίδιος περιγράφει ως καθοριστική στιγμή την πρώτη του επαφή με το GPT-3 το 2020. Τροφοδότησε το μοντέλο με ένα δικό του επιστημονικό άρθρο και του ζήτησε να το σχολιάσει.
Το αποτέλεσμα, όπως έχει παραδεχθεί, τον άφησε άφωνο.
Τότε συνειδητοποίησε ότι η μετάβαση δεν θα ερχόταν σε δεκαετίες αλλά μέσα σε λίγα χρόνια.
Η έκρηξη που ακολούθησε με το ChatGPT και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα επιβεβαίωσε αυτή την εκτίμηση.
Ούτε τεχνοφοβικός ούτε άκριτος αισιόδοξος
Παρά τη φήμη του ως "αισιόδοξου της AI", ο Brynjolfsson δεν αγνοεί τους κινδύνους.
Προειδοποιεί ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις κοινωνικές ανισότητες, να συγκεντρώσει τεράστια οικονομική δύναμη σε ελάχιστες εταιρείες και να μεταβάλει ριζικά την αγορά εργασίας.
Η μεγάλη του διαφορά από πολλούς άλλους αναλυτές βρίσκεται αλλού.
Δεν θεωρεί αναπόφευκτη τη μαζική ανεργία.
Πιστεύει ότι, όπως συνέβη σε κάθε μεγάλη τεχνολογική επανάσταση, θα εξαφανιστούν ορισμένα επαγγέλματα, αλλά θα δημιουργηθούν πολλά νέα που σήμερα δεν μπορούμε καν να φανταστούμε.
Το πραγματικό ερώτημα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι αν η AI θα δημιουργήσει πλούτο.
Είναι αν οι κοινωνίες θα καταφέρουν να τον μοιράσουν δίκαια.
Η επόμενη μεγάλη οικονομική επανάσταση
Σήμερα, κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και πανεπιστήμια στρέφονται όλο και συχνότερα στον Brynjolfsson αναζητώντας απαντήσεις για το πώς θα επηρεάσει η AI την οικονομία, την απασχόληση και την καθημερινή ζωή.
Ο ίδιος παραμένει σταθερός στην αρχική του θέση.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί μια ακόμη ψηφιακή καινοτομία.
Είναι μια τεχνολογία γενικής χρήσης, αντίστοιχη με τον ηλεκτρισμό ή τη μηχανή ατμού, που μπορεί να μεταμορφώσει σχεδόν κάθε κλάδο της οικονομίας.
Το μόνο που δεν γνωρίζουμε ακόμη είναι πόσο γρήγορα θα ολοκληρωθεί αυτή η μετάβαση.
Αν όμως ο άνθρωπος που την προέβλεψε πριν από όλους αποδειχθεί ξανά σωστός, τότε ίσως βρισκόμαστε μόλις στην αρχή της μεγαλύτερης οικονομικής ανατροπής του 21ου αιώνα.
Add comment
Comments