Βενεζουέλα: Ρήξη Μαρία Κορίνα Ματσάδο - Τραμπ μετά τον σεισμό - Γιατί η Ουάσιγκτον μπλόκαρε την επιστροφή της

Η Ουάσιγκτον γυρίζει πίσω το αεροπλάνο

Η Wall Street Journal αποκαλύπτει ένα ιδιαίτερα αποκαλυπτικό περιστατικό.

Το ιδιωτικό αεροσκάφος που είχε μισθωθεί για τη μεταφορά της Ματσάδο είχε ήδη απογειωθεί και πετούσε πάνω από τη Βόρεια Καρολίνα όταν έλαβε εντολή να επιστρέψει.

Η εντολή φέρεται να προήλθε από την Ουάσιγκτον. Το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ δικαιολόγησε την απόφαση υποστηρίζοντας ότι μια τόσο υψηλού συμβολισμού επιστροφή θα μπορούσε να πυροδοτήσει πολιτικές συγκρούσεις και να δυσχεράνει τις επιχειρήσεις διάσωσης μετά τον σεισμό.

Η εξήγηση αυτή σηματοδοτεί μια εντυπωσιακή αλλαγή στάσης.

Για χρόνια, η Ματσάδο αποτελούσε την πιο ισχυρή πολιτική επένδυση των Ηνωμένων Πολιτειών στην αντιπολίτευση της Βενεζουέλας.

Από «εκλεκτή» της Ουάσιγκτον σε πολιτικό βάρος

Οι New York Times κάνουν πλέον λόγο για ανοιχτή ρήξη μεταξύ της Ματσάδο και της κυβέρνησης Τραμπ.

Ο αναλυτής του International Crisis Group, Φιλ Γκάνσον, εμφανίζεται πιο συγκρατημένος, όμως αναγνωρίζει ότι η Ουάσιγκτον δεν αντιμετωπίζει πλέον τη Ματσάδο ως τη φυσική μεταβατική ηγέτιδα της χώρας.

Όπως επισημαίνει:

“Ήταν απολύτως απαραίτητη για τη νίκη της αντιπολίτευσης στις εκλογές του 2024. Όμως δεν είναι άνθρωπος των συμβιβασμών. Ακόμη και μέσα στην ίδια την αντιπολίτευση δυσκολεύεται να οικοδομήσει συναινέσεις”.

Η παρατήρηση αυτή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η αμερικανική κυβέρνηση αναζητά πλέον μια διαφορετική προσέγγιση.

Η εκλογική νίκη που δεν έγινε ποτέ εξουσία

Στις προεδρικές εκλογές του 2024 η ίδια η Ματσάδο δεν είχε δικαίωμα συμμετοχής, καθώς αποκλείστηκε με δικαστική απόφαση που η αντιπολίτευση και μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας χαρακτήρισαν πολιτικά υποκινούμενη.

Στήριξε τον Εντμούντο Γκονζάλες, ο οποίος σύμφωνα με διεθνείς παρατηρητές επικράτησε καθαρά του Νικολάς Μαδούρο. Ωστόσο, η εκλογική επιτροπή ανακοίνωσε ως νικητή τον Μαδούρο, οδηγώντας τη χώρα σε νέα πολιτική κρίση.Η Ματσάδο παρέμεινε το δημοφιλέστερο πρόσωπο της αντιπολίτευσης.

Παράλληλα όμως, όσο παραμένει εκτός Βενεζουέλας, αυξάνεται ο κίνδυνος να χάσει την άμεση επαφή με την κοινωνία που τη στήριξε.

Γιατί επέλεξε τώρα να επιστρέψει

Η καταστροφή από τον σεισμό δημιούργησε ένα μοναδικό πολιτικό παράθυρο.Η ίδια θεώρησε ότι η φυσική της παρουσία δίπλα στους σεισμόπληκτους θα ενίσχυε ακόμη περισσότερο το πολιτικό της κύρος. Σύμφωνα με τον Γκάνσον, επί μήνες δεχόταν το ίδιο μήνυμα από την Ουάσιγκτον:

“Της έλεγαν συνεχώς ότι δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα της”.

Η ίδια όμως δεν συμμεριζόταν αυτή την εκτίμηση και επέμεινε στην επιστροφή της.

Η νέα στρατηγική του Τραμπ

Η στάση του Λευκού Οίκου αποτυπώνει μια βαθύτερη αλλαγή στη φιλοσοφία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δείξει ότι προτάσσει τη γεωπολιτική σταθερότητα έναντι της εξαγωγής της δημοκρατίας.

Το ίδιο είχε συμβεί και στις τοποθετήσεις του για το Ιράν.

Στην περίπτωση της Βενεζουέλας, η στρατηγική της κυβέρνησής του βασίζεται σε τρεις άξονες:

• σταθεροποίηση,
• οικονομική ανασυγκρότηση,
• εθνική συμφιλίωση.

Η δημοκρατική μετάβαση τοποθετείται στο τέλος αυτής της διαδικασίας και όχι στην αρχή.

Το πραγματικό διακύβευμα: πετρέλαιο και Κίνα

Για την Ουάσιγκτον η Βενεζουέλα αποτελεί πρωτίστως ένα γεωοικονομικό ζήτημα. Η χώρα διαθέτει από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Παράλληλα, η Κίνα έχει αποκτήσει σημαντική οικονομική και πολιτική επιρροή τα τελευταία χρόνια.

Ο στόχος της κυβέρνησης Τραμπ είναι:

• να επανενταχθεί η Βενεζουέλα στη δυτική οικονομική σφαίρα,
• να ανοίξει ο δρόμος για αμερικανικές επενδύσεις,
• να περιοριστεί η κινεζική παρουσία στη Λατινική Αμερική.

Υπό αυτό το πρίσμα, μια νέα πολιτική αναταραχή δεν εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα.

Οι διαφορετικές φωνές μέσα στην κυβέρνηση Τραμπ

Η υπόθεση αποκαλύπτει και εσωτερικές διαφοροποιήσεις στην αμερικανική κυβέρνηση. Ο πολιτικός επιστήμονας Μπενίνιο Αλαρκόν Ντέζα, του Universidad Católica Andrés Bello στο Καράκας, υποστηρίζει ότι οι σεισμοί ανέδειξαν τις αντιφάσεις της αμερικανικής πολιτικής.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται στελέχη που θεωρούν πως ο Τραμπ εγκαταλείπει τη μακροχρόνια αμερικανική στρατηγική πίεσης απέναντι στον τσαβισμό. Από την άλλη, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εμφανίζεται περισσότερο διαλλακτικός απέναντι στη Ματσάδο.

Σύμφωνα με πληροφορίες της Wall Street Journal, ο Ρούμπιο έχει εκφράσει κατ' ιδίαν κατανόηση για την επιθυμία της να επιστρέψει σύντομα στη Βενεζουέλα.

Η στάση του δεν προκαλεί έκπληξη. Ο Ρούμπιο, με κουβανικές οικογενειακές ρίζες, θεωρεί εδώ και χρόνια ότι η δημοκρατική μετάβαση στη Βενεζουέλα και την Κούβα αποτελεί βασικό στρατηγικό στόχο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Παράλληλα, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι επιδιώκει να διατηρήσει ένα πιο θεσμικό και φιλελεύθερο προφίλ ενόψει μιας πιθανής υποψηφιότητας για το προεδρικό χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2028.

Το δίλημμα της επόμενης ημέρας

Παρά τις δυσκολίες, η Μαρία Κορίνα Ματσάδο εξακολουθεί να αποτελεί το πιο αναγνωρίσιμο πρόσωπο της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα. Το ερώτημα είναι αν η επιμονή της να επιστρέψει τώρα θα ενίσχυε τη δημοκρατική προοπτική της χώρας ή αν θα προκαλούσε έναν νέο κύκλο πολιτικής αποσταθεροποίησης σε μια στιγμή που η χώρα προσπαθεί ακόμη να διαχειριστεί τις συνέπειες της φυσικής καταστροφής.

Η υπόθεση αναδεικνύει μια ευρύτερη πραγματικότητα της διεθνούς πολιτικής: ακόμη και οι πιο στενές συμμαχίες μπορούν να ανατραπούν όταν αλλάζουν οι γεωπολιτικές προτεραιότητες.

Για την κυβέρνηση Τραμπ, η άμεση σταθεροποίηση της Βενεζουέλας φαίνεται να υπερισχύει, προς το παρόν, της ταχείας δημοκρατικής μετάβασης. Και η Μαρία Κορίνα Ματσάδο βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αυτού του δύσκολου και αβέβαιου ισοζυγίου.

Jan D. Walter (Deutsche Welle)

Απόδοση/Προσαρμογή: Γ.Π.