Ινδία - Ρωσία: Ο Modi λέει στον Putin «ώρα να τελειώσει ο πόλεμος»

Καθισμένος απέναντι από τον Vladimir Putin στη σύνοδο του Shanghai Cooperation Organisation στο Μπισκέκ, ο Ινδός πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η χώρα του υποστηρίζει κάθε προσπάθεια ειρήνης στην Ουκρανία. Αλλά προχώρησε ένα βήμα παραπέρα. Η ανθρωπότητα, είπε, πρέπει να περάσει: "από έναν ατελείωτο πόλεμο στο τέλος του πολέμου". Και πρόσθεσε ότι χρειάζεται να κινηθούμε προς:"την παύση των εχθροπραξιών". Για έναν δυτικό ηγέτη, οι δηλώσεις αυτές δεν θα αποτελούσαν είδηση. Από τον Modi όμως έχουν διαφορετικό βάρος.

Γιατί η Ινδία δεν είναι απλώς μία ακόμη χώρα που διατηρεί σχέσεις με τη Ρωσία. Είναι ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς εταίρους που επέτρεψαν στη Μόσχα να αντέξει τέσσερα και πλέον χρόνια δυτικών κυρώσεων.Και γι' αυτό δημιουργείται το ερώτημα: αρχίζει πράγματι ο Putin να χάνει την Ινδία; Η απάντηση είναι μάλλον όχι. Αλλά η σχέση αλλάζει.

Η δημόσια επίπληξη από έναν «φίλο»

Ο Modi δεν επιτέθηκε στον Putin. Το αντίθετο. Τον αποκάλεσε "φίλο", μίλησε θετικά για την ανάπτυξη των οικονομικών σχέσεων Ινδίας – Ρωσίας και τόνισε ότι η συνεργασία των δύο χωρών υπηρετεί τα εθνικά τους συμφέροντα. Και ακριβώς γι' αυτό η παρέμβασή του έχει μεγαλύτερη σημασία. Είναι εύκολο για έναν αντίπαλο να σου πει ότι πρέπει να τελειώσεις έναν πόλεμο. Είναι πολύ διαφορετικό όταν το ακούς από έναν από τους σημαντικότερους εταίρους σου. Δύναται να ερμηνευτεί ως ένδειξη ότι ο Putin αρχίζει να αισθάνεται πίεση ακόμη και μέσα στον κύκλο των χωρών που απέφυγαν να ακολουθήσουν τη Δύση στην απομόνωση της Ρωσίας.

Αλλά εδώ χρειάζεται προσοχή. Γιατί αν κοιτάξουμε τι συμβαίνει κάτω από τις δημόσιες δηλώσεις, η εικόνα γίνεται πολύ διαφορετική.

Το πετρέλαιο άλλαξε τη σχέση Ινδίας–Ρωσίας

Πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, η Ρωσία δεν ήταν ο βασικός ενεργειακός προμηθευτής της Ινδίας. Ο πόλεμος το άλλαξε. Οι δυτικές κυρώσεις περιόρισαν τις αγορές ρωσικού πετρελαίου από Ευρώπη και άλλες αγορές. Η Μόσχα έπρεπε να βρει νέους πελάτες. Και η Ινδία βρήκε μια τεράστια ευκαιρία: ρωσικό πετρέλαιο με έκπτωση. Το Νέο Δελχί αύξησε θεαματικά τις αγορές του και εξελίχθηκε, μαζί με την Κίνα, σε έναν από τους μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικού αργού. Το αποτέλεσμα ήταν μια εκπληκτική αλλαγή στις εμπορικές σχέσεις.

Το διμερές εμπόριο Ρωσίας – Ινδίας έφτασε στο ιστορικό υψηλό των $70 δισ. το 2024, περίπου τριπλάσιο σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τη μεγάλη ενεργειακή στροφή που ακολούθησε την εισβολή. Οι αυστηρότερες κυρώσεις το περιόρισαν το 2025. Όμως το εμπόριο ανέκαμψε ξανά στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Και υπάρχει μία ακόμη εξέλιξη που ίσως είναι σημαντικότερη.

Ρούβλια και ρουπίες αντί για δολάρια

Η Ρωσία ανακοίνωσε ότι τα προβλήματα πληρωμών που ταλαιπωρούσαν τις εμπορικές σχέσεις με την Ινδία έχουν ουσιαστικά αντιμετωπιστεί. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Sberbank στην Ινδία ρούβλια και ρουπίες χρησιμοποιούνται πλέον στο 96% του διμερούς εμπορίου. Σήμερα 22 ρωσικές τράπεζες και 17 ινδικές τράπεζες εξυπηρετούν τις συναλλαγές μεταξύ των δύο χωρών. Περίπου το 90% των πληρωμών διεκπεραιώνεται μέσα σε δέκα λεπτά και πάνω από τις μισές μέσα σε λιγότερο από ένα λεπτό, σύμφωνα με τη Sberbank. Αυτό έχει ευρύτερη γεωπολιτική σημασία. Γιατί η συνεργασία Ινδίας–Ρωσίας δεν περιορίζεται πλέον στο: "η Ινδία αγοράζει φθηνό ρωσικό πετρέλαιο". Χτίζεται σταδιακά και μία χρηματοπιστωτική υποδομή που μειώνει την ανάγκη χρήσης του δολαρίου στις διμερείς συναλλαγές.

Δεν πρόκειται ασφαλώς για "τέλος του δολαρίου". Το 96% αφορά το συγκεκριμένο διμερές εμπόριο, όχι τις συνολικές διεθνείς συναλλαγές της Ινδίας. Αλλά είναι ένα πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι κυρώσεις ωθούν ορισμένες χώρες να δημιουργήσουν παράλληλους μηχανισμούς πληρωμών. Άρα γιατί πιέζει ο Modi τον Putin; Εδώ βρίσκεται η ουσία.

Γιατί η Ινδία δεν θέλει ούτε ρωσική ήττα ούτε ατελείωτο ρωσικό πόλεμο. Το πρώτο θα αποδυνάμωνε έναν ιστορικό στρατηγικό εταίρο. Το δεύτερο δημιουργεί όλο και μεγαλύτερο κόστος. Και όχι μόνο διπλωματικό. Ο πόλεμος επηρεάζει:

• τις τιμές ενέργειας,
• τη ναυσιπλοΐα,
• το εμπόριο,
• τις σχέσεις της Ινδίας με τις ΗΠΑ,
• τις σχέσεις με την Ευρώπη,
• και την προσπάθεια του Νέου Δελχί να παρουσιαστεί ως ηγετική δύναμη του Global South.

Η ίδια η ινδική κυβέρνηση, στην επίσημη ανακοίνωση μετά τη συνάντηση, τόνισε ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, οι οποίες έχουν επηρεάσει το θαλάσσιο εμπόριο και την ασφάλεια Ινδών ναυτικών. Επομένως ο Modi δεν ζητά ειρήνη μόνο για ιδεαλιστικούς λόγους. Έχει και πολύ συγκεκριμένο ινδικό οικονομικό συμφέρον.