Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, αλλά χρωστά δισεκατομμύρια στους παλιούς πιστωτές της. Τώρα που το πετρέλαιο επιστρέφει στις διεθνείς αγορές, αρχίζει μια δεύτερη μάχη: ποιος θα αποκτήσει πρόσβαση στα μελλοντικά έσοδα.
Από την Francesca Landini | Reuters
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Αργώ | Greece2Day
Υπάρχουν χώρες που έχουν πολύ πετρέλαιο. Και υπάρχει η Βενεζουέλα. Κάτω από το έδαφός της βρίσκονται τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού στον κόσμο. Κι όμως, μια χώρα που κάποτε παρήγαγε περίπου 3,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως έφτασε το 2025 να παράγει μόλις περίπου 1,1 εκατ.
- Κακοδιαχείριση.
- Υποεπένδυση.
- Εθνικοποιήσεις.
- Κατάρρευση υποδομών.
- Κυρώσεις.
Και χρόνια πολιτικής κρίσης μετέτρεψαν ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά assets του πλανήτη σε μια οικονομία που δεν μπορούσε να αξιοποιήσει αποτελεσματικά τον πλούτο κάτω από τα πόδια της.
Τώρα όμως το παιχνίδι αλλάζει. Και γύρω από το βενεζουελάνικο πετρέλαιο συγκεντρώνονται ξανά μερικοί από τους ισχυρότερους παίκτες του κόσμου.
- Chevron.
- Eni.
- Η αμερικανική κυβέρνηση.
Και, στην άλλη πλευρά της εξίσωσης:
- η Κίνα.
Γιατί η μεγάλη μάχη που αρχίζει στη Βενεζουέλα δεν αφορά μόνο το ποιος θα αντλήσει το πετρέλαιο. Αφορά το ποιος θα πάρει τα χρήματα που θα παράγει αυτό το πετρέλαιο.
Η Eni επιστρέφει για $2,3 δισ.
Η ιταλική Eni αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα. Η εταιρεία έχει περίπου $2,3 δισ. ονομαστικών απαιτήσεων από την PDVSA, τη βενεζουελάνικη κρατική πετρελαϊκή. Πρόκειται για απαιτήσεις που συσσωρεύτηκαν μέσα από χρόνια δραστηριοποίησης στη χώρα.
Στον ισολογισμό της Eni η ιστορία φαίνεται ακόμη καθαρότερα. Στο τέλος του 2025, η εταιρεία αποτιμούσε τα $2,3 δισ. ονομαστικής έκθεσης σε εκτιμώμενη ανακτήσιμη αξία μόλις περίπου $1 δισ.
Δηλαδή η ίδια η αγορά και η λογιστική πραγματικότητα έλεγαν ουσιαστικά: ένα μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων μπορεί να μη γυρίσει ποτέ.
Τώρα η πιθανότητα ανάκτησης αυξάνεται. Και ο λόγος βρίσκεται σε ένα όνομα: Junín 5.
Ένα κοίτασμα 35 δισ. βαρελιών
Η Eni υπέγραψε με την PDVSA νέα συμφωνία για την ανάπτυξη του Junín 5 στη ζώνη του Orinoco. Δεν μιλάμε για ένα μικρό πετρελαϊκό project. Το κοίτασμα διαθέτει περίπου35 δισ. βαρέλια πιστοποιημένου αποθέματος.Η νέα σύμβαση έχει διάρκεια 25 ετών, με δυνατότητα επέκτασης, και δίνει στην Eni την επιχειρησιακή ευθύνη για την τεχνική, χρηματοοικονομική και εμπορική διαχείριση του project.
Σήμερα το Junín 5 παράγει περίπου 12.000 βαρέλια ημερησίως. Ο στόχος όμως είναι εντυπωσιακός: 400.000 βαρέλια ημερησίως έως το 2030.
Οι σχεδιαζόμενες επενδύσεις φτάνουν περίπου τα $1,5 δισ. τον χρόνο. Άρα η Eni δεν περιμένει απλώς να πάρει πίσω ένα παλιό χρέος.Επενδύει περισσότερο ώστε να δημιουργήσει τις ταμειακές ροές από τις οποίες μπορεί τελικά να πληρωθεί.Και εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον οικονομικό μοντέλο.
Όταν ο οφειλέτης δεν έχει μετρητά
Ας το δούμε απλά. Η PDVSA χρωστά. Δεν διαθέτει όμως εύκολα τα δολάρια για να εξοφλήσει. Τι μπορεί να κάνει ο πιστωτής;
- Να περιμένει.
- Να διαγράψει την απαίτηση.
- Ή να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα asset που μπορεί να παράγει μελλοντικά έσοδα.
Στην περίπτωση της Βενεζουέλας υπάρχει πετρέλαιο στο υπέδαφος, απαιτείται ξένο κεφάλαιο και τεχνολογία, που θα αυξήσουν την παραγωγή και εξαγωγές άρα τις ταμειακές ροές σε δολάρις που θα επιτρέψουν την αποπληρωμή παλιών απαιτήσεων.
Έτσι το πετρέλαιο μετατρέπεται ουσιαστικά σε μηχανισμό αναδιάρθρωσης χρέους.
Αλλά η Eni δεν είναι μόνη
Μόλις την ίδια εβδομάδα, η Chevron ανακοίνωσε ένα πολύ μεγαλύτερο σχέδιο. Η αμερικανική εταιρεία σκοπεύει να επενδύσει $7 δισ. με στόχο να υπερδιπλασιάσει την παραγωγή της στη Βενεζουέλα σε περίπου 600.000 βαρέλια ημερησίως έως το 2031.
Και υπάρχει ένας αριθμός που εξηγεί γιατί οι πετρελαϊκές επιστρέφουν. Η Chevron εκτιμά ότι το συνολικό κόστος παραγωγής των δικών της βενεζουελάνικων projects μπορεί να βρίσκεται κάτω από $20 το βαρέλι.
Σε μια αγορά όπου το πετρέλαιο μπορεί να πωλείται πολλαπλάσια αυτής της τιμής, το οικονομικό κίνητρο είναι προφανές.
Το πρόβλημα ποτέ δεν ήταν ότι η Βενεζουέλα δεν είχε πετρέλαιο.
Το πρόβλημα ήταν: ποιος θα επένδυε τα δισεκατομμύρια που απαιτούνται για να το βγάλει από το έδαφος - και με ποιες εγγυήσεις.
Και τότε εμφανίζεται η αμερικανική κυβέρνηση
Εδώ η ιστορία παύει να είναι μια συνηθισμένη ιστορία πετρελαϊκών επενδύσεων. Η Ουάσιγκτον έχει δημιουργήσει μια πολύ πιο άμεση σχέση με την παραγωγή. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει εξασφαλίσει 35% συμμετοχή στην North American Blue Energy Partners - NABEP - μέσω ειδικής δομής warrants.
Το project έχει αποκτήσει δικαιώματα διάρκειας 100 ετών σε 17 πετρελαϊκά πεδία, τα οποία σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters αντιστοιχούν σε περίπου 65 δισ. βαρέλια αποθεμάτων.
Και η αμερικανική συμμετοχή έχει σχεδιαστεί ώστε να μην αραιώνεται εύκολα αν μπουν νέοι επενδυτές.Αυτό έχει τεράστια σημασία. Γιατί η Ουάσιγκτον δεν λειτουργεί πλέον μόνο ως ρυθμιστής κυρώσεων.Αποκτά και οικονομικό συμφέρον.
Και το Πεντάγωνο αποκτά πρόσβαση στο πετρέλαιο
Η συμφωνία πηγαίνει ακόμη πιο μακριά. Σύμφωνα με το Reuters, το Πεντάγωμο διαθέτει δικαίωμα πρώτης προσφοράς για το πετρέλαιο που θα παράγει η NABEP. Και για ένα μέρος της παραγωγής - περίπου 20% - έχει δυνατότητα αγοράς σε τιμή κόστους, ενώ το υπόλοιπο μπορεί να αγοραστεί σε τιμές αγοράς.
Δεν μιλάμε πλέον μόνο για πολιτική κυρώσεων. Μιλάμε για ενεργειακή στρατηγική.
Και κάπου εδώ μπαίνει η Κίνα
Για σχεδόν δύο δεκαετίες το Πεκίνο έχτισε μια εντελώς διαφορετική σχέση με τη Βενεζουέλα. Η Κίνα δεν αγόραζε απλώς πετρέλαιο. Δάνειζε χρήματα. Οι επίσημοι κινεζικοί πιστωτές είχαν δεσμευθεί για δάνεια συνολικού ύψους περίπου $106 δισ. μεταξύ 2000 και 2018.
Το 2017 οι εκκρεμείς απαιτήσεις υπολογίζονταν περίπου στα $44 δισ. Έκτοτε ένα μέρος αποπληρώθηκε. Πόσο ακριβώς απομένει σήμερα δεν είναι απολύτως σαφές. Οι εκτιμήσεις διαφέρουν.
Η Société Générale τοποθετεί το σημερινό χρέος περίπου στα $10 δισ. ενώ η JPMorgan εκτιμά συνολικές υποχρεώσεις σε $13–15 δισ. Αυτό είναι κρίσιμο. Γιατί μεγάλο μέρος των κινεζικών δανείων είχε έναν πολύ συγκεκριμένο μηχανισμό αποπληρωμής: πετρέλαιο - δάνεια με αποπληρωμή μέσω πετρελαίου. Το μοντέλο ήταν χαρακτηριστικό της κινεζικής οικονομικής διπλωματίας.
Η China Development Bank παρείχε χρηματοδότηση στη Βενεζουέλα. Σε αντάλλαγμα, ένα μέρος των εσόδων από τις πετρελαϊκές αποστολές προς την Κίνα κατευθυνόταν σε ελεγχόμενους λογαριασμούς για την εξυπηρέτηση των δανείων.
Αυτό συνέχιζε να λειτουργεί ακόμη και όταν η Βενεζουέλα είχε ουσιαστικά χρεοκοπήσει έναντι πολλών άλλων πιστωτών. Και εδώ ακριβώς αρχίζει η νέα σύγκρουση.
Τι γίνεται αν αλλάξει ο προορισμός του πετρελαίου;
Το 2025 η Κίνα αγόραζε περίπου 470.000 βαρέλια βενεζουελάνικου πετρελαίου ημερησίως. Αυτό αντιστοιχούσε περίπου στο 4,5% των θαλάσσιων εισαγωγών crude της Κίνας. Όμως οι νέες αμερικανικές ρυθμίσεις έχουν αρχίσει να ανακατευθύνουν μεγαλύτερο μέρος των βενεζουελάνικων βαρελιών προς τις ΗΠΑ. Και αυτό δημιουργεί ένα απλό αλλά εξαιρετικά σημαντικό ερώτημα: αν το πετρέλαιο που εξυπηρετούσε τα κινεζικά δάνεια κατευθύνεται αλλού, από πού θα πληρωθεί η Κίνα;
Εδώ η μάχη για το πετρέλαιο γίνεται μάχη για την ιεράρχηση των πιστωτών.
Ποιος πληρώνεται πρώτος;
Φανταστείτε τη Βενεζουέλα σαν μια επιχείρηση που έχει ένα τεράστιο asset αλλά πολλούς πιστωτές. Η παραγωγή αυξάνεται. Τα έσοδα αρχίζουν να επιστρέφουν. Αλλά υπάρχουν απαιτήσεις από:
- Κίνα.
- Eni.
- Repsol.
- παλιούς ομολογιούχους.
- εταιρείες των οποίων τα assets είχαν εθνικοποιηθεί.
- και άλλους διεθνείς πιστωτές.
Τα μελλοντικά πετρελαϊκά έσοδα επομένως δεν είναι απλώς κρατικά έσοδα. Είναι μια πίτα που πολλοί έχουν ήδη διεκδικήσει. Και το μεγάλο ερώτημα γίνεται: ποιος βρίσκεται πρώτος στη σειρά;
Εδώ βρίσκεται η πραγματική δύναμη των ΗΠΑ
Η αμερικανική ισχύς δεν προέρχεται μόνο από τις πετρελαϊκές εταιρείες. Προέρχεται από το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
- Δολάριο.
- Τράπεζες.
- Ασφάλιση.
- Ναυτιλιακές πληρωμές.
- Κυρώσεις.
- Πρόσβαση στις αμερικανικές αγορές.
Όλα αυτά επιτρέπουν στην Ουάσιγκτον να επηρεάζει όχι μόνο πόσο πετρέλαιο παράγει η Βενεζουέλα, αλλά και ποιος μπορεί να το αγοράσει και τελικά ποιος μπορεί να πληρωθεί από αυτό.
Αυτό είναι πολύ πιο ισχυρό εργαλείο από έναν απλό δασμό.
Η Κίνα βλέπει να δοκιμάζεται ένα ολόκληρο μοντέλο
Και εδώ υπάρχει ένα ακόμη μεγαλύτερο θέμα. Η Βενεζουέλα αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες εφαρμογές της κινεζικής στρατηγικής.
- Δανείζω μια χώρα που διαθέτει φυσικούς πόρους.
- Εξασφαλίζω μακροχρόνια πρόσβαση στους πόρους.
- Και χρησιμοποιώ τα έσοδα των εξαγωγών για την αποπληρωμή.
Το μοντέλο φαίνεται εξαιρετικά ασφαλές όσο οι εμπορικές ροές παραμένουν υπό τον έλεγχό σου. Αλλά η Βενεζουέλα αποκαλύπτει ένα γεωπολιτικό ρίσκο: τι συμβαίνει όταν μια ισχυρότερη τρίτη χώρα μπορεί να αλλάξει τους κανόνες των ροών;
Τότε ένα φαινομενικά "εξασφαλισμένο με πετρέλαιο" δάνειο αποδεικνύεται ότι έχει και πολιτικό κίνδυνο.
Το πετρέλαιο ως collateral γεωπολιτικής
Έτσι μπορούμε να δούμε τη σημερινή Βενεζουέλα με έναν διαφορετικό τρόπο. Δεν είναι απλώς μια πετρελαιοπαραγωγός χώρα που ανοίγει ξανά τα κοιτάσματά της. Είναι ένας τεράστιος ισολογισμός.
Στη μία πλευρά: εκατοντάδες δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.
Στην άλλη: χρέη, απαιτήσεις, παλιές απαλλοτριώσεις και ανάγκη για δεκάδες δισεκατομμύρια νέων επενδύσεων.
Το ζητούμενο είναι να μετατραπεί το πρώτο σε cash flow ώστε να εξυπηρετηθεί το δεύτερο. Και όποιος ελέγχει αυτή τη μετατροπή αποκτά τεράστια ισχύ.
Η μεγάλη επιστροφή των δυτικών πετρελαϊκών
Οι τελευταίες ημέρες δείχνουν πόσο γρήγορα αλλάζει το τοπίο.
- Η Chevron δεσμεύει $7 δισ.
- Η Eni σχεδιάζει περίπου $1,5 δισ. ετησίως στο Junín 5.
- Η GeoPark υπέγραψε νέα 25ετή συμφωνία για το κοίτασμα Bare.
- Και το αμερικανικά υποστηριζόμενοEni μιλά για επενδύσεις που μπορεί να φτάσουν σχεδόν $100 δισ.
Δεν πρόκειται πλέον για μεμονωμένες επενδύσεις. Μοιάζει με ανακατασκευή ενός ολόκληρου πετρελαϊκού συστήματος. Αλλά δεν θα γίνει αύριο
Η Βενεζουέλα διαθέτει τεράστια αποθέματα. Δεν διαθέτει όμως υποδομές αντίστοιχες του μεγέθους τους.
- Αγωγοί.
- Διυλιστήρια.
- Ηλεκτρικό δίκτυο.
- Εξοπλισμός γεωτρήσεων.
- Λιμάνια.
Όλα έχουν υποστεί χρόνια υποεπένδυσης.
Γι ’ αυτό το Reuters έχει προειδοποιήσει ότι δεν υπάρχουν quick wins: ακόμη και με δισεκατομμύρια νέων επενδύσεων, η μεγάλη αύξηση της παραγωγής θα χρειαστεί χρόνια.
Άρα τα 300 δισ. βαρέλια στο υπέδαφος δεν είναι 300 δισ. βαρέλια διαθέσιμα αύριο στην αγορά. Αλλά οι αγορές δεν τιμολογούν μόνο το αύριο. Τιμολογούν και το μέλλον.
Η μεγάλη γεωοικονομική μάχη
Και αυτό τελικά είναι το πραγματικό story. Η Βενεζουέλα βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται τέσσερα διαφορετικά πράγματα:
- ενέργεια
- χρέος
- γεωπολιτική
- κρατική ισχύς.
Η Eni θέλει να μετατρέψει νέα παραγωγή σε αποπληρωμή παλιών $2,3 δισ.
Η Chevron θέλει να εξασφαλίσει δεκαετίες φθηνού πετρελαίου.
Η Κίνα θέλει να προστατεύσει τουλάχιστον $10 δισ. παλαιών απαιτήσεων.
Και οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να επαναφέρουν το βενεζουελάνικο πετρέλαιο σε μια ενεργειακή και χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική που ελέγχουν πολύ περισσότερο οι ίδιες.
Γι’ αυτό η νέα μάχη για τη Βενεζουέλα δεν θα κριθεί μόνο στα κοιτάσματα του Orinoco. Θα κριθεί στο ερώτημα: ποιος ελέγχει τα cash flows που βγαίνουν από αυτά.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο μάθημα της ιστορίας. Στον 21ο αιώνα δεν αρκεί να έχεις τον φυσικό πόρο. Δεν αρκεί καν να έχεις δανείσει τη χώρα που τον διαθέτει. Η πραγματική ισχύς βρίσκεται στο να ελέγχεις: τη χρηματοδότηση, την παραγωγή, την αγορά, τις πληρωμές — και τελικά τη σειρά με την οποία μοιράζονται τα χρήματα.
Αυτό ακριβώς αρχίζει τώρα να ξαναγράφεται στη Βενεζουέλα.
Add comment
Comments