Η Alternative für Deutschland έχει μετατρέψει την αντίθεση στα αιολικά πάρκα σε κεντρικό στοιχείο της ενεργειακής της πολιτικής – Όμως ακόμη και από την εξουσία ενός κρατιδίου, τα περιθώρια ανατροπής της γερμανικής Energiewende παραμένουν περιορισμένα.
Από τον Bastien Fond | The Conversation
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Δαίδαλος | Greece2Day
Η εντυπωσιακή εκλογική ενίσχυση της Alternative für Deutschland (AfD) στην ανατολική Γερμανία δεν αφορά μόνο τη μετανάστευση ή τη γενικότερη αμφισβήτηση του πολιτικού κατεστημένου. Ένα ακόμη πεδίο έχει βρεθεί στο επίκεντρο της στρατηγικής της: οι ανεμογεννήτριες.
Το AfD έχει εδώ και χρόνια οικοδομήσει μια έντονα επικριτική θέση απέναντι στην επέκταση των αιολικών πάρκων. Μετά την εκλογική του επιτυχία στη Σαξονία-Άνχαλτ στις 6 Σεπτεμβρίου 2026, όπου συγκέντρωσε 44%, το ερώτημα αποκτά πλέον πρακτική πολιτική σημασία: θα μπορούσε μια κυβέρνηση με συμμετοχή ή ηγεσία του AfD να φρενάρει τη γερμανική ενεργειακή μετάβαση;
Η απάντηση είναι πιο σύνθετη από ένα απλό "ναι" ή "όχι".
Η ενεργειακή πολιτική στην καρδιά του προγράμματος του AfD
Στο εκλογικό πρόγραμμα του AfD για τη Σαξονία-Άνχαλτ, η ενεργειακή πολιτική αποτελεί έναν από τους τρεις μεγαλύτερους θεματικούς άξονες. Μετά τα 43 μέτρα για τη μετανάστευση και τα 33 για την εκπαίδευση, ακολουθούν 30 προτάσεις για την ενέργεια, με την αιολική ενέργεια να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Η αντιπαράθεση γύρω από τις ανεμογεννήτριες δεν είναι καινούργια στη Γερμανία. Έγινε όμως εντονότερη μετά το 2022, όταν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση επιτάχυνε την ενεργειακή μετάβαση.
Ο στόχος είναι ιδιαίτερα φιλόδοξος: έως το 2032 περίπου το 2% της γερμανικής επικράτειας θα πρέπει να έχει διατεθεί για χερσαία αιολικά πάρκα. Για να επιτευχθεί αυτό, όλα τα γερμανικά κρατίδια βρίσκονται σε διαδικασία καθορισμού των περιοχών στις οποίες θα μπορούν να εγκατασταθούν νέες ανεμογεννήτριες.
Η τοπική αντίδραση στις ανεμογεννήτριες
Εδώ ακριβώς το AfD εντόπισε ένα πολιτικά πρόσφορο πεδίο. Παρά το γεγονός ότι η νομοθεσία προβλέπει δημόσιες διαβουλεύσεις, σε αρκετές περιοχές υπάρχουν κάτοικοι που θεωρούν ότι μεγάλες ενεργειακές υποδομές ουσιαστικά τους επιβάλλονται από την κεντρική ή περιφερειακή διοίκηση.
Σε ορισμένες ζώνες προτεραιότητας, ιδιοκτήτες γης μπορούν να συνάπτουν συμφωνίες με ενεργειακές εταιρείες για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, ενώ οι κάτοικοι γειτονικών περιοχών ενδέχεται να έχουν περιορισμένα μέσα για να εμποδίσουν ένα έργο εφόσον αυτό πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Έτσι δημιουργούνται τοπικά κινήματα αντίδρασης, στα οποία το AfD επιχειρεί να προσφέρει πολιτική εκπροσώπηση.
Διαβάστε ακόμα: Ο Τραμπ, το AfD, η Λεπέν και εμείς οι φιλελεύθεροι φεντεραλιστές
Οι «ανεμόμυλοι της ντροπής»
Η αντίθεση στην αιολική ενέργεια έχει περάσει πλέον και στη δημόσια ρητορική της ηγεσίας του κόμματος.
Η Alice Weidel είχε χρησιμοποιήσει στο συνέδριο του AfD τον Ιανουάριο του 2025 την έκφραση "Windmühlen der Schande" - "ανεμόμυλοι της ντροπής", αποτυπώνοντας με χαρακτηριστικό τρόπο τη θέση της απέναντι στην επέκταση των ανεμογεννητριών.
Το κόμμα έχει επίσης διοργανώσει εκδηλώσεις ενημέρωσης γύρω από τις επιπτώσεις των αιολικών πάρκων. Δύο από αυτές πραγματοποιήθηκαν σε κοινοβουλευτικούς χώρους: στις 23–24 Ιανουαρίου 2026 στην Bundestag και στις 9 Μαΐου στο περιφερειακό κοινοβούλιο της Θουριγγίας.
Η επιχειρηματολογία επικεντρώνεται ιδιαίτερα στις ανεμογεννήτριες που εγκαθίστανται σε δασικές εκτάσεις και στις πιθανές επιπτώσεις τους στο έδαφος και τη βιοποικιλότητα.
Το «πράσινο δίλημμα»: κλίμα εναντίον βιοποικιλότητας;
Σε αυτό το σημείο εμφανίζεται μια ενδιαφέρουσα αντίφαση της γερμανικής ενεργειακής πολιτικής.
Η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί βασικό εργαλείο για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Ωστόσο, ορισμένες περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν επίσης εκφράσει αντιρρήσεις για συγκεκριμένα αιολικά έργα λόγω των πιθανών επιπτώσεών τους σε προστατευόμενα είδη και οικοσυστήματα.
Αναφέρεται χαρακτηριστικά η γερμανική περιβαλλοντική οργάνωση NABU, η οποία έχει ασκήσει κριτική σε πλευρές της ενεργειακής πολιτικής σε σχέση με την προστασία των πτηνών.
Έτσι αναδύεται αυτό που περιγράφεται ως "πράσινο δίλημμα": Πώς μπορεί μια χώρα να επιταχύνει την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής χωρίς ταυτόχρονα να προκαλεί προβλήματα στη βιοποικιλότητα;
Η σύγκρουση αυτή δεν είναι θεωρητική. Για χρόνια, έργα αιολικής ενέργειας στη Γερμανία καθυστερούσαν εξαιτίας δικαστικών και περιβαλλοντικών αντιπαραθέσεων σχετικά με προστατευόμενα είδη.
Έρευνα που πραγματοποιήθηκε εντόπισε περισσότερα από 500 δημοσιεύματα στον Τύπο για τις επιπτώσεις των ανεμογεννητριών σε ένα μόνο αρπακτικό πτηνό, τον κόκκινο ικτίνο (red kite).
Τι θα μπορούσε πραγματικά να κάνει το AfD;
Ακόμη και αν το AfD αναλάβει την κυβέρνηση ενός κρατιδίου, δεν μπορεί απλώς να ακυρώσει την ομοσπονδιακή νομοθεσία για την ενεργειακή μετάβαση.
Μία από τις βασικές προτάσεις του κόμματος είναι ένα moratorium, δηλαδή ένα προσωρινό πάγωμα της επέκτασης των αιολικών πάρκων. Ωστόσο, τα κρατίδια δεν έχουν την αρμοδιότητα να αναστείλουν μονομερώς την εφαρμογή της ομοσπονδιακής νομοθεσίας.
Αυτό που μπορούν να κάνουν είναι διαφορετικό: να χρησιμοποιήσουν τις αρμοδιότητές τους στον χωροταξικό σχεδιασμό. Μια κυβέρνηση του AfD θα μπορούσε επομένως να επιδιώξει ένα είδος "χωροταξικού μορατόριουμ", περιορίζοντας ή καθυστερώντας τον καθορισμό νέων περιοχών για αιολικά πάρκα.
Το παράδοξο του 2027
Υπάρχει όμως μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα παγίδα. Το σημερινό θεσμικό πλαίσιο δίνει στα κρατίδια περιθώρια στον σχεδιασμό της ανάπτυξης της αιολικής ενέργειας μέχρι το 2027.
Εάν όμως ένα κρατίδιο δεν έχει πετύχει μέχρι τότε τους ενδιάμεσους στόχους που έχουν τεθεί από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, το σύστημα αλλάζει. Η ανάπτυξη των αιολικών εγκαταστάσεων μπορεί να γίνει περισσότερο market-driven, με τις εταιρείες να προωθούν έργα μέχρι να επιτευχθούν οι προβλεπόμενοι στόχοι.
Και εδώ εμφανίζεται το παράδοξο: Ένα κρατίδιο που θα επιχειρήσει να εμποδίσει όσο περισσότερο μπορεί την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας μέχρι το 2027, θα μπορούσε τελικά να βρεθεί μετά το 2027 με μικρότερο έλεγχο πάνω στην εγκατάσταση νέων αιολικών πάρκων.
Με άλλα λόγια, μια πολύ επιθετική πολιτική καθυστέρησης θα μπορούσε να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που επιδιώκει.
Μπορεί λοιπόν το AfD να σταματήσει την Energiewende;
Μια περιφερειακή κυβέρνηση του AfD θα μπορούσε να καθυστερήσει ή να δυσκολέψει τη γερμανική ενεργειακή μετάβαση, αλλά όχι να την ανατρέψει μόνη της.
Υπάρχουν ήδη προηγούμενα κρατιδίων, όπως το Βρανδεμβούργο, όπου χωροταξικά μορατόριουμ καθυστέρησαν την ανάπτυξη σχετικών υποδομών χωρίς τελικά να τη σταματήσουν.
Ο βασικός λόγος είναι η ίδια η δομή του γερμανικού και ευρωπαϊκού συστήματος. Η ενεργειακή πολιτική καθορίζεται ταυτόχρονα από: ευρωπαϊκές οδηγίες → ομοσπονδιακή νομοθεσία → κυβερνήσεις των κρατιδίων → τοπικό χωροταξικό σχεδιασμό.
Επομένως, κανένα κρατίδιο δεν διαθέτει από μόνο του πλήρη έλεγχο της ενεργειακής πολιτικής. Και στο Bundesrat, όπου εκπροσωπούνται τα 16 γερμανικά κρατίδια, η Σαξονία-Άνχαλτ διαθέτει μόλις 4 από τις συνολικά 69 ψήφους.
Η μεγαλύτερη πολιτική μάχη ίσως έρθει αργότερα
Το ενδιαφέρον επομένως δεν περιορίζεται στις ανεμογεννήτριες.
Εάν το AfD αποκτήσει κυβερνητική εξουσία σε ένα κρατίδιο και διαπιστώσει ότι μεγάλο μέρος των ενεργειακών του δεσμεύσεων δεν μπορεί να εφαρμοστεί λόγω ομοσπονδιακών και ευρωπαϊκών κανόνων, δημιουργούνται δύο διαφορετικά πολιτικά ενδεχόμενα.
Από τη μία πλευρά, οι ψηφοφόροι μπορεί να απογοητευθούν επειδή το κόμμα δεν κατάφερε να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις του. Από την άλλη, το AfD θα μπορούσε να παρουσιάσει τους θεσμικούς περιορισμούς ως επιχείρημα για την ανάγκη μεγαλύτερης πολιτικής ισχύος σε ομοσπονδιακό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Και κάπου εκεί η αντιπαράθεση για τις ανεμογεννήτριες παύει να αφορά αποκλειστικά την ενεργειακή πολιτική.
Μετατρέπεται σε μία ακόμη έκφραση της ευρύτερης σύγκρουσης γύρω από το ποιος αποφασίζει για την ενεργειακή μετάβαση της Γερμανίας - οι τοπικές κοινωνίες, τα κρατίδια, το Βερολίνο ή οι ευρωπαϊκοί θεσμοί.
Add comment
Comments