Η Ελλάδα έφτασε να δίνει μαθήματα μεταρρυθμίσεων στη Γερμανία

Υπήρχε μια εποχή, όχι πολύ μακρινή, κατά την οποία οι Γερμανοί υπουργοί Οικονομικών εξηγούσαν στην Ελλάδα τι μεταρρυθμίσεις έπρεπε να κάνει.

Το 2026, η εικόνα έχει σχεδόν αντιστραφεί.

Ο Έλληνας υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, βρίσκεται πλέον στη θέση να μιλά στη Γερμανία για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων.

Αφορμή αποτέλεσε συνέντευξή του στη γερμανική Handelsblatt, ενόψει των επαφών του στο Βερολίνο με τον αντικαγκελάριο και υπουργό Οικονομικών Lars Klingbeil. 

Από το Grexit στο ελληνικό «παράδειγμα»

Πριν από περίπου μία δεκαετία, η Ελλάδα βρισκόταν στα πρόθυρα εξόδου από την Ευρωζώνη.

Σήμερα η χώρα βρίσκεται σε μια εντελώς διαφορετική θέση: η ανάπτυξη παραμένει ισχυρή, η ανεργία έχει υποχωρήσει στο 7,9% - το χαμηλότερο επίπεδο από το 2008 /, ενώ οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων βρίσκονται χαμηλότερα από εκείνες της Γαλλίας και της Ιταλίας.

Και ίσως το ισχυρότερο σύμβολο αυτής της αλλαγής είναι ότι ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών βρίσκεται πλέον στην προεδρία του Eurogroup. 

Πρόκειται για μια από τις πιο εντυπωσιακές αντιστροφές ρόλων στην οικονομική ιστορία της Ευρωζώνης.

«Δεν χρειάζεται τις συμβουλές μου»

Ο ίδιος ο Πιερρακάκης, πάντως, αποφεύγει επιμελώς τον θριαμβευτικό τόνο.

Όταν η Handelsblatt τον ρώτησε εάν έχει κάποια συμβουλή για τον Klingbeil, δεδομένου ότι η Γερμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με υποτονική ανάπτυξη ενώ η Ελλάδα έχει περάσει από μια μεγάλη περίοδο μεταρρυθμίσεων, απάντησε ότι ο Γερμανός υπουργός δεν χρειάζεται συμβουλές από εκείνον.

Η ουσία της απάντησής του ήταν διαφορετική: όχι συμβουλή, αλλά παράδειγμα.

Οι μεταρρυθμίσεις που λειτουργούν σε μία χώρα δεν μπορούν να μεταφερθούν μηχανικά σε μια άλλη. Αυτό που μπορεί να μεταφερθεί, όμως, είναι η εμπειρία ότι δύσκολες αλλαγές μπορούν τελικά να αποδώσουν. 

Το μήνυμα της ελληνικής κρίσης

Ο Πιερρακάκης υπενθύμισε ότι η Ελλάδα πέρασε περίπου μία δεκαετία εξαιρετικά δύσκολων προσαρμογών.

Σήμερα, σύμφωνα με όσα ανέφερε στη Handelsblatt, η χώρα πλησιάζει ιστορικά χαμηλά επίπεδα ανεργίας, παράγει πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα και εμφανίζει ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης περίπου διπλάσιους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. 

Αυτό, κατά τον ίδιο, είναι το μήνυμα που μπορεί να προσφέρει η ελληνική εμπειρία: οι μεταρρυθμίσεις μπορεί αρχικά να είναι επώδυνες, αλλά μπορούν να αποδώσουν τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά.

Στις επίσημες δηλώσεις του από το Βερολίνο επανήλθε στην ίδια λογική, αναφέροντας ως παραδείγματα τις δύσκολες αλλαγές που πραγματοποίησε η Ελλάδα από το ασφαλιστικό έως τον ψηφιακό μετασχηματισμό. 

Και τώρα η Γερμανία χρειάζεται μεταρρυθμίσεις

Η χώρα που κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης αποτελούσε το πρότυπο οικονομικής και δημοσιονομικής σταθερότητας βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με σοβαρές διαρθρωτικές προκλήσεις.

Ο Πιερρακάκης εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τη Γερμανία βιομηχανική μηχανή της Ευρώπης, τονίζοντας ότι διαθέτει τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης και σχετικά χαμηλό δημόσιο χρέος.

Εκφράζει επίσης την πεποίθηση ότι η γερμανική κυβέρνηση μπορεί να προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις που έχει εξαγγείλει.  Το ενδιαφέρον είναι ότι το ίδιο το Βερολίνο αναγνωρίζει πλέον ανοιχτά την ανάγκη αλλαγών.

Ο Klingbeil έχει δηλώσει ότι η Γερμανία χρειάζεται θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις, υποστηρίζοντας ότι η συνεχής αντιμετώπιση κάθε προβλήματος μέσω περισσότερων κρατικών δαπανών δεν αποτελεί πλέον βιώσιμη λύση. 

Ο νέος κίνδυνος: οι αποδόσεις των ομολόγων

Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στη Γερμανία.

Η Handelsblatt έθεσε στον Πιερρακάκη το ζήτημα της παγκόσμιας ανόδου των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και το ενδεχόμενο μιας νέας κρίσης δημόσιου χρέους.

Η απάντησή του έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Κατά τον πρόεδρο του Eurogroup, η άνοδος των yields δεν αποτελεί ειδικό πρόβλημα της Ευρωζώνης. Αντίστοιχες πιέσεις εμφανίζονται στις μεγάλες οικονομίες διεθνώς και συνδέονται μεταξύ άλλων με: τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, τις αυξημένες προσδοκίες για τον πληθωρισμό και την τεράστια παγκόσμια ζήτηση κεφαλαίων - στην οποία συμβάλλουν πλέον και οι επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη. 

Παρά τις πιέσεις, θεωρεί ότι τα θεμελιώδη μεγέθη της Ευρωζώνης παραμένουν ισχυρά. Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα spreads μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης παραμένουν σχετικά περιορισμένα - σε αντίθεση με όσα συνέβαιναν κατά την ευρωπαϊκή κρίση χρέους.

Από τη δημοσιονομική πειθαρχία στην ανάπτυξη

Η συζήτηση όμως οδηγεί σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα. Ο Πιερρακάκης υποστηρίζει ότι η δημοσιονομική πολιτική αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, αλλά η Ευρώπη δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στη δημοσιονομική πειθαρχία.

Χρειάζεται ταχύτερη πρόοδος στη Savings and Investments Union, περαιτέρω ενοποίηση των κεφαλαιαγορών και της τραπεζικής αγοράς και περιορισμός των εμποδίων που εξακολουθούν να υπάρχουν στις συναλλαγές μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. 

Το πρόβλημα, σύμφωνα με τις δηλώσεις του, είναι ότι οι εθνικές επιφυλάξεις εξακολουθούν να καθυστερούν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Και αυτό έχει άμεση σχέση με το βασικό οικονομικό ερώτημα της Ευρώπης: πώς θα μετατρέψει το τεράστιο οικονομικό της μέγεθος σε πραγματική οικονομική ισχύ.

Οι FT και η μεγάλη ειρωνεία της ιστορίας

Το FT Alphaville δεν κρύβει την ειρωνεία της κατάστασης.

Πριν από μία δεκαετία, η Ελλάδα αποτελούσε το επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους.

Σήμερα: οι ελληνικές αποδόσεις βρίσκονται χαμηλότερα από της Γαλλίας και της Ιταλίας, η οικονομία αναπτύσσεται, η ανεργία έχει υποχωρήσει σημαντικά και ένας Έλληνας υπουργός Οικονομικών προεδρεύει του Eurogroup. 

Οι FT βάζουν πάντως και έναν σημαντικό αστερίσκο.

Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να είναι μικρότερη από ό,τι ήταν το 2007. Όμως το ίδιο το δημοσίευμα παρατηρεί ότι ένα μέρος της προ του 2008 ευημερίας μπορεί να ερμηνευθεί ως αποτέλεσμα της πιστωτικής έκρηξης που ακολούθησε την είσοδο της Ελλάδας στο ευρώ. 

Και κάπως έτσι φτάνουμε σε μια εικόνα που πριν από δεκαπέντε χρόνια θα έμοιαζε σχεδόν αδιανόητη: η Ελλάδα δεν είναι πλέον η χώρα που ακούει τις γερμανικές υποδείξεις για μεταρρυθμίσεις. Είναι η χώρα της οποίας την εμπειρία επικαλούνται όταν η συζήτηση φτάνει στις μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η ίδια η Γερμανία.

Αυτό ακριβώς είναι που βρίσκουν τόσο απολαυστικά ειρωνικό οι Financial Times.