Η αμφισβήτηση ενός υποθαλάσσιου καλωδίου από την Τουρκία προμηνύει ευρύτερη αποδόμηση της διεθνούς τάξης στις θάλασσες.
Από την Elisabeth Braw | Foreign Policy
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Κίρκη | Greece2Day
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου έχει εξελιχθεί σε δοκιμασία για τη διεθνή τάξη στη Μεσόγειο. Ο Great Sea Interconnector, ένα υποθαλάσσιο καλώδιο που προβλέπεται να συνδέσει μελλοντικά και το Ισραήλ, βρίσκεται στο επίκεντρο της αντίδρασης της Τουρκίας, η οποία υποστηρίζει ότι οι εργασίες του έργου επηρεάζουν περιοχές όπου η ίδια έχει δικαιώματα. Η διαφωνία υπερβαίνει, έτσι, το τεχνικό ζήτημα της πόντισης ενός καλωδίου: αφορά το ποιος καθορίζει τους κανόνες στη θάλασσα και ποιος μπορεί να τους επιβάλλει στην πράξη.
Η Άγκυρα ζητά να ενημερώνεται για τις δραστηριότητες που σχετίζονται με το έργο και αμφισβητεί τις κινήσεις της Αθήνας. Όταν η Ελλάδα επέτρεψε σε ερευνητικό πλοίο να συνεχίσει τις εργασίες του, η Τουρκία απάντησε με δική της γνωστοποίηση, δηλώνοντας ότι δεν είχε δώσει τη συγκατάθεσή της. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί αβεβαιότητα για τις εταιρείες που θα αναλάβουν την εγκατάσταση: οι εργασίες τους απαιτούν σαφείς άδειες και κανένα μέρος δεν θέλει να βρεθεί αντιμέτωπο με πολιτική ή επιχειρησιακή κρίση στη θάλασσα.
Σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η τουρκική απαίτηση δεν θεμελιώνεται στις προβλέψεις της Σύμβασης. Η UNCLOS αναγνωρίζει στα κράτη χωρικά ύδατα έως 12 ναυτικά μίλια από τις ακτές τους και προβλέπει επίσης αποκλειστικές οικονομικές ζώνες, όπου τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών είναι ευρύτερα από εκείνα στην ανοικτή θάλασσα, αλλά παραμένουν συγκεκριμένα. Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση και αντιτίθεται στην εφαρμογή της στο Αιγαίο, όπου η γεωγραφία και ο μεγάλος αριθμός ελληνικών νησιών επηρεάζουν την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Παράλληλα, έχει διατυπώσει δικές της διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η αντιπαράθεση γύρω από το καλώδιο εντάσσεται σε αυτή την ευρύτερη προσπάθεια αμφισβήτησης του υφιστάμενου πλαισίου.
Διαβάστε ακόμα: Ο κύβος ερρίφθη
Ως προηγούμενο αναφέρεται η συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψε το 2019 η Τουρκία με την κυβέρνηση της Τρίπολης στη Λιβύη. Η συμφωνία προκάλεσε τις αντιδράσεις της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αιγύπτου. Σύμφωνα με το άρθρο, η Άγκυρα εξασφάλισε πρόσφατα και την αναγνώρισή της από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, ενισχύοντας μια διεκδίκηση που αμφισβητείται από γειτονικά κράτη. Η διαφορά έχει και ενεργειακή διάσταση. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η Κύπρος θα μπορούσε να προμηθεύεται ενέργεια μέσω της ίδιας, αντί από την Ελλάδα. Ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ έχει αναφερθεί σε σχεδιαζόμενο αγωγό φυσικού αερίου που θα συνδέει την Τουρκία με το βόρειο, αποσχισμένο τμήμα της Κύπρου, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να τροφοδοτήσει ολόκληρο το νησί.
Η περίπτωση του Great Sea Interconnector δεν είναι μεμονωμένη. Οι υποθαλάσσιες υποδομές - καλώδια ηλεκτρισμού και τηλεπικοινωνιών, καθώς και αγωγοί - είναι κρίσιμες για τη σύνδεση των χωρών, αλλά βρίσκονται σε ένα πεδίο όπου οι ανταγωνιστικές διεκδικήσεις συχνά δεν είναι ορατές στο κοινό. Αν ένα κράτος καταφέρει να επιβάλει τη δική του ερμηνεία για τον βυθό, μπορεί να επιχειρήσει να επεκτείνει την επιρροή του και στα ύδατα πάνω από αυτόν. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσοντα οι κινεζικές διεκδικήσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα, οι ενέργειες της Ρωσίας που παραβιάζουν συστηματικά κανόνες της UNCLOS, και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, παρότι παρουσιάζονται ως υπερασπιστές της Σύμβασης, επέτρεψαν με εκτελεστική εντολή μονομερή εξόρυξη σε διεθνή ύδατα - μια κίνηση αντίθετη με το διεθνές πλαίσιο.
Το διακύβευμα, επομένως, δεν περιορίζεται στο αν και πότε θα ολοκληρωθεί η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Είναι και μια δοκιμή για το κατά πόσο οι θαλάσσιοι κανόνες εξακολουθούν να δεσμεύουν τα κράτη όταν συγκρούονται με τα στρατηγικά τους συμφέροντα. Η υποχώρηση αυτών των κανόνων μπορεί να προσφέρει προσωρινά πλεονεκτήματα, αλλά δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου κάθε κράτος θα επιδιώκει να επιβάλει τις δικές του απαιτήσεις - με απρόβλεπτες συνέπειες για όλους.
Add comment
Comments