Ένας κόσμος που έχει αλλάξει για πάντα

Published on November 21, 2026 at 9:10 PM

Ο κύκλος ειδήσεων του Νοεμβρίου έχει επικεντρωθεί στις εκλογές, στη Nvidia και στην Anthropic. Ωστόσο, ο πόλεμος στο Ιράν κλιμακώθηκε αθόρυβα αυτή την εβδομάδα, ενώ δεν υπάρχει "αξιόπιστη προοπτική" να επιστρέψει ο κόσμος στην προηγούμενη κανονικότητα, προειδοποίησε την Πέμπτη ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), στην ετήσια έκθεσή του World Energy Outlook.

Από τον Jordan Blum | Fortune

Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Δαίδαλος | Greece2Day

Ακόμη κι αν οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ έχουν υποχωρήσει τις τελευταίες εβδομάδες από τα ιστορικά υψηλά τους, η Μέση Ανατολή δεν θα είναι ποτέ ξανά η ίδια. Παράλληλα, ο υπόλοιπος κόσμος σπεύδει να αναπτύξει περισσότερες δικές του ενεργειακές πηγές - ανανεώσιμες και ορυκτές - καθώς η παγκόσμια προσφορά παραμένει περιορισμένη και η επισιτιστική ασφάλεια απειλείται σε μεγάλο μέρος του πλανήτη, ιδίως στην Ασία.

Όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας εκτινάσσεται, τόσο λόγω της άνθησης της τεχνητής νοημοσύνης όσο και της διεύρυνσης της μεσαίας τάξης στις αναπτυσσόμενες χώρες.

"Ο ενεργειακός τομέας και η παγκόσμια οικονομία έχουν δείξει σημαντική ανθεκτικότητα. Όσο όμως παρατείνεται η κρίση, τόσο βαθύτερες θα είναι οι επιπτώσεις της. Και δεν βλέπω καμία αξιόπιστη προοπτική να επιστρέψει ο ενεργειακός κόσμος στην κατάσταση που επικρατούσε πριν", δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ.

Ο πόλεμος στο Ιράν, που διαρκεί σχεδόν εννέα μήνες, και το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ - μιας κρίσιμης οδού για τον ενεργειακό εφοδιασμό - συνιστούν το μεγαλύτερο σοκ στην προσφορά ενέργειας στη σύγχρονη ιστορία. Είναι πολύ μεγαλύτερο από την Ιρανική Επανάσταση ή το αραβικό πετρελαϊκό εμπάργκο της δεκαετίας του 1970, ενώ οι συνέπειές του θα γίνουν αισθητές με τρόπους που παραμένουν ακόμη ασαφείς, αναφέρει η έκθεση.

Ο πόλεμος συνεχίζεται: αυτή την εβδομάδα το Ιράν έπληξε αμερικανικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, ενώ οι ΗΠΑ απάντησαν με πλήγμα στη νήσο Κεσμ του Ιράν.

"Η προσοχή έχει στραφεί αλλού. Δεν ξέρω αν πρόκειται για εφησυχασμό ή για έλλειψη ανησυχίας, αλλά [ο πόλεμος] εξακολουθεί να είναι πολύ σημαντική υπόθεση", δήλωσε ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής της εταιρείας συμβούλων και ερευνών Pickering Energy Partners, η οποία ειδικεύεται στις προβλέψεις για την αγορά πετρελαίου.

"Ανησυχώ μήπως οι Ιρανοί θεωρήσουν ότι πρέπει να προκαλέσουν ξανά ανησυχία. Πιστεύουν ότι εξυπηρετεί τα στρατηγικά τους συμφέροντα να εντείνουν την ανησυχία;" είπε ο Πίκερινγκ στο Fortune. "Νομίζω ότι θα έχουμε αυτή την εύθραυστη σύγκρουση με το Ιράν για μεγάλο μέρος του 2027".


Χάρη στις εναλλακτικές διαδρομές και τους αγωγούς, καθώς και στις αμερικανικές συνοδείες πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή πλησιάζουν το 90% των προπολεμικών επιπέδων, παρά τις συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιθέσεις, δήλωσε ο Πάβελ Μολτσάνοφ, αναλυτής ενέργειας της Raymond James.

"Αυτό δείχνει ότι η αγορά πετρελαίου έχει πλέον εξοικειωθεί με τις κατά διαστήματα εξάρσεις της έντασης, αρκεί να μη φτάσουμε ξανά σε ολοκληρωτικό πόλεμο", πρόσθεσε. "Ωστόσο, η απουσία συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν εξακολουθεί να συνεπάγεται σημαντικό ασφάλιστρο κινδύνου".

Οι τιμές του πετρελαίου διεθνώς υποχώρησαν κάτω από το όριο των $100 το βαρέλι, λόγω της εποχικής κάμψης της ζήτησης, της αύξησης των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή και της έμφασης που δίνει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στην αποκλιμάκωση του πολέμου μετά τις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο. Ωστόσο, η διεθνής τιμή αναφοράς παραμένει υψηλή, πάνω από τα $90 το βαρέλι.

Την ίδια ώρα, τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου των ΗΠΑ βρίσκονται σε επικίνδυνα χαμηλό επίπεδο, το χαμηλότερο των τελευταίων 44 ετών. Σε παγκόσμιο επίπεδο, μέσα στους σχεδόν εννέα μήνες του πολέμου έχουν χαθεί σωρευτικά 2,8 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, σύμφωνα με την έκθεση του IEA.

Ένας κόσμος που έχει αλλάξει για πάντα

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει προκαλέσει στις ΗΠΑ πρωτοφανείς αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων. Αξίζει, ωστόσο, να θυμόμαστε ότι οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, με παραγωγή που ξεπερνά σήμερα το ιστορικό υψηλό των 14 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα. Ο υπόλοιπος κόσμος είναι ακόμη περισσότερο εκτεθειμένος στις επιπτώσεις του πολέμου, ενώ οι αυξήσεις των τιμών και οι πραγματικές ελλείψεις είναι εντονότερες, ιδίως στην Ασία και την Αφρική.

Περισσότεροι από 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι - περίπου ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός - εξαρτώνταν από τη Μέση Ανατολή για πάνω από το 30% των προμηθειών τους σε πετρέλαιο. Πριν από τον πόλεμο, περίπου το 80% των εξαγωγών πετρελαίου της Μέσης Ανατολής κατευθυνόταν στην Ασία.

Παρότι η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ιράκ προχωρούν στην κατασκευή αγωγών για τη διοχέτευση πετρελαίου μέσω εναλλακτικών διαδρομών, τα έργα αυτά θα χρειαστούν χρόνια για να ολοκληρωθούν. Παράλληλα, ο μακροχρόνιος έλεγχος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν θα διατηρούσε την αβεβαιότητα και στο μέλλον.

"Αυτή δεν είναι ιδιαίτερα καθησυχαστική προοπτική για τους καταναλωτές αργού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή", δήλωσε ο Πίκερινγκ. "Το πώς θα τελειώσει η κρίση έχει σημασία, και δεν νομίζω ότι μπορούμε να διακρίνουμε πώς θα είναι αυτό το τέλος".

Η αύξηση της παραγωγής πετρελαίου προέρχεται κυρίως από την αμερικανική ήπειρο - τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αργεντινή, τη Βραζιλία, τη Γουιάνα και πλέον τη Βενεζουέλα - καθώς και από αρκετές αφρικανικές χώρες. Ταυτόχρονα, περισσότερα κράτη επενδύουν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην ηλεκτροκίνηση.

Ο Μπιρόλ και ο IEA εκτιμούν ότι οι ανανεώσιμες πηγές - ηλιακή και αιολική ενέργεια, καθώς και οι μπαταρίες -  κερδίζουν έδαφος παγκοσμίως, παρότι ο πλανήτης εξακολουθεί να μην πετυχαίνει τους στόχους για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Ανοδικά κινείται και η πυρηνική ενέργεια.

Οι πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων αναμένεται να αυξηθούν στις περισσότερες χώρες του κόσμου την επόμενη χρονιά, λιγότερο όμως στις ΗΠΑ. Ένας από τους λόγους είναι ότι τα φθηνότερα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τα οποία επιδοτούνται, εξάγονται πλέον σε όλο τον κόσμο.

Η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου αναμένεται πλέον να κορυφωθεί έως το 2030 και στη συνέχεια να μειώνεται σταδιακά, σύμφωνα με τον IEA. Η ζήτηση φυσικού αερίου θα αυξάνεται έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030 και μετά θα σταθεροποιηθεί.

Σύμφωνα με την έκθεση του IEA, ο Αύγουστος ήταν ο θερμότερος μήνας που έχει καταγραφεί ποτέ παγκοσμίως, ενώ ένα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο θα μπορούσε να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις καιρικές συνθήκες ενόψει του 2027.

"Οι υψηλές τιμές της ενέργειας και οι ελλείψεις στην προσφορά λιπασμάτων δημιουργούν κινδύνους για την επισιτιστική ασφάλεια", αναφέρει η έκθεση. "Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) και ατμοσφαιρικών ρύπων από την καύση καυσίμων παραμένουν επικίνδυνα υψηλές. Η ενεργειακή γεωπολιτική κατακερματίζεται και οι εμπορικοί περιορισμοί αυξάνονται. Η εμπιστοσύνη σπανίζει. Κάθε ευπάθεια επιτείνει τις υπόλοιπες".

Γι’ αυτό, περισσότερο από ποτέ, ο κόσμος χρειάζεται "αξιόπιστους οδικούς χάρτες για τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, με τη στήριξη της αναγκαίας δημόσιας χρηματοδότησης ώστε η μετάβαση να είναι ταχεία και δίκαιη", δήλωσε ο Ντέιβιντ Τονγκ, επικεφαλής του τομέα διεθνών βιομηχανιών στην.

"Τα ορυκτά καύσιμα τροφοδοτούν την αναταραχή και τους υψηλούς λογαριασμούς ενέργειας, ενώ οι ενεργειακές επιλογές που κάνουμε σήμερα θα διαμορφώσουν το μέλλον όλων μας", πρόσθεσε.

"Ύστερα από ακόμη μία κρίση που προκάλεσαν τα ορυκτά καύσιμα, οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να συνεχίσουν να κρατούν τους ανθρώπους και τις οικονομίες εξαρτημένους από τις ευμετάβλητες αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου".

Rating: 0 stars, 0 votes.

Add comment

Comments

There are no comments yet.