Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να χαλαρώσει σημαντικά το κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τις τράπεζες, επιχειρώντας να μειώσει τη γραφειοκρατία και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά τους απέναντι στους αμερικανικούς τραπεζικούς ομίλους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει την Παρασκευή μια πολυαναμενόμενη έκθεση, η οποία περιγράφει μια σειρά μέτρων για τη μείωση των ρυθμιστικών βαρών.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα τεχνική αλλά ταυτόχρονα έντονα πολιτική πρωτοβουλία, καθώς οι τράπεζες υποστηρίζουν ότι οι σημερινοί κανόνες περιορίζουν τη δυνατότητά τους να χρηματοδοτούν επιχειρήσεις και νοικοκυριά, ενώ οργανώσεις καταναλωτών προειδοποιούν ότι η υπερβολική απορρύθμιση θα μπορούσε να αφήσει το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα εκτεθειμένο στην επόμενη χρηματοπιστωτική κρίση.
Η Ευρώπη ακολουθεί το αμερικανικό παράδειγμα
Σύμφωνα με προσχέδια της έκθεσης που επικαλείται το POLITICO, οι Βρυξέλλες υιοθετούν πλέον μια σαφώς πιο φιλική στάση απέναντι στον τραπεζικό κλάδο, αν και όχι στον βαθμό που προωθεί η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το νεότερο προσχέδιο, με ημερομηνία 12 Ιουλίου, προχωρά σημαντικά περισσότερο από προηγούμενη εκδοχή του Ιουνίου. Προβλέπει ότι η Επιτροπή θα λάβει συγκεκριμένες αποφάσεις για τον τρόπο υπολογισμού των κεφαλαιακών απαιτήσεων των τραπεζών, δηλαδή των αποθεμάτων ασφαλείας που υποχρεούνται να διατηρούν για να μπορούν να αντεπεξέρχονται σε περιόδους κρίσης.
Παράλληλα εξετάζεται η πιθανή κατάργηση του ευρωπαϊκού πλαφόν στα μπόνους των τραπεζικών στελεχών, καθώς και η αναθεώρηση της αποστολής της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών, ώστε πέρα από τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα να έχει ως αποστολή και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα.
Παρέμβαση του επιτελείου φον ντερ Λάιεν
Σύμφωνα με αξιωματούχους, στενοί συνεργάτες της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρενέβησαν προσωπικά στη διαμόρφωση της τελικής έκθεσης, ώστε αυτή να αποκτήσει πιο έντονο προσανατολισμό υπέρ της ανταγωνιστικότητας και να ανταποκρίνεται περισσότερο στα αιτήματα του τραπεζικού κλάδου.
Η αλλαγή αυτή αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες χάνουν συνεχώς έδαφος έναντι των αμερικανικών ανταγωνιστών τους, ιδιαίτερα μετά την επιθετική πολιτική απορρύθμισης που εφαρμόζει η κυβέρνηση Τραμπ.
«Οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι πολύ μικρές»
Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα, ο οποίος συνέταξε την έκθεση για το μέλλον της ενιαίας αγοράς, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερες και ισχυρότερες τράπεζες.
Όπως επισημαίνει, αυτό προϋποθέτει περισσότερες διασυνοριακές συγχωνεύσεις και ένα εποπτικό πλαίσιο που δεν θα στοχεύει αποκλειστικά στη σταθερότητα αλλά θα λαμβάνει υπόψη και την οικονομική ανάπτυξη.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο πρώην αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ότμαρ Κάρας, ο οποίος θεωρεί ότι η Ευρώπη βρίσκεται υπό τεράστια πίεση ανταγωνιστικότητας και οφείλει να ενισχύσει επειγόντως την ενιαία τραπεζική αγορά.
Το χάσμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες
Η ανησυχία για την υστέρηση των ευρωπαϊκών τραπεζών δεν είναι καινούργια.
Σε κοινό έγγραφο πίεσης που συνέταξαν οι κυβερνήσεις της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας υποστηρίζεται ότι, παρά την κερδοφορία τους, οι ευρωπαϊκές τράπεζες υπολείπονται σημαντικά των διεθνών ανταγωνιστών τους τόσο σε μέγεθος όσο και στην παρουσία τους στις αγορές επενδυτικής τραπεζικής και κεφαλαιαγορών.
Το ίδιο συμπέρασμα είχε διατυπώσει ήδη από το 2024 και ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Μάριο Ντράγκι στην περίφημη έκθεσή του για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Η έκθεση του Ντράγκι κατέληγε σε ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό στοιχείο: η χρηματιστηριακή αξία της JPMorgan Chase ξεπερνά τη συνολική αξία των δέκα μεγαλύτερων τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ένωσης μαζί.
Οι κανόνες της Βασιλείας στο επίκεντρο
Κρίσιμο σημείο της συζήτησης αποτελεί η εφαρμογή των διεθνών τραπεζικών κανόνων της Επιτροπής της Βασιλείας.
Τον Μάρτιο οι Ηνωμένες Πολιτείες παρουσίασαν ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό πακέτο αλλαγών, μειώνοντας σημαντικά τις απαιτήσεις κεφαλαίων που πρέπει να διατηρούν οι τράπεζες έναντι των κινδύνων που αναλαμβάνουν. Η απόφαση αυτή ήρθε ύστερα από έντονες πιέσεις του τραπεζικού λόμπι και ενίσχυσε αντίστοιχες πιέσεις και στις Βρυξέλλες.
Οι ίδιες οι τράπεζες υποστηρίζουν ότι όσο μεγαλύτερα κεφαλαιακά αποθέματα υποχρεώνονται να διακρατούν, τόσο λιγότερα χρήματα διαθέτουν για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και επενδύσεων στην πραγματική οικονομία.
Οι αντιδράσεις των εποπτικών αρχών
Δεν συμφωνούν όμως όλοι με αυτή την κατεύθυνση.
Η επικεφαλής της τραπεζικής εποπτείας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κλαούντια Μπουχ, έχει επανειλημμένα εκφράσει την αντίθεσή της σε μια αλλαγή της αποστολής των εποπτικών αρχών, υποστηρίζοντας ότι ο βασικός τους ρόλος είναι να διατηρούν ασφαλές και ανθεκτικό το τραπεζικό σύστημα.
Ανάλογες επιφυλάξεις διατυπώνουν και ανεξάρτητοι αναλυτές.
Η Rebecca Christie από το ινστιτούτο Bruegel υποστηρίζει ότι η ανταγωνιστικότητα δεν επιτυγχάνεται με χαλαρότερη εποπτεία αλλά με ισχυρές και αξιόπιστες αρχές που εγγυώνται τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ακόμη πιο επικριτική εμφανίζεται η Finance Watch, η οποία προειδοποιεί ότι η διατήρηση των υφιστάμενων κεφαλαιακών απαιτήσεων δεν αποτελεί εμπόδιο για την ανταγωνιστικότητα, αλλά προϋπόθεση ώστε οι τράπεζες να μπορούν να στηρίξουν την οικονομία σε περιόδους κρίσεων.
Κατά την οργάνωση, εάν η έκθεση υιοθετηθεί χωρίς σημαντικές αλλαγές, υπάρχει ο κίνδυνος η Ευρώπη να αποκτήσει ένα τραπεζικό σύστημα πιο ευάλωτο, χωρίς όμως να καταφέρει να δημιουργήσει πραγματικά μεγαλύτερους και ισχυρότερους ευρωπαϊκούς τραπεζικούς ομίλους.
Add comment
Comments