Η startup του Λεωνίδα Ασκιανάκη αναπτύσσει διαστημικά ραντάρ και τεχνητή νοημοσύνη για τον εντοπισμό μικρών θραυσμάτων σε τροχιά – Η επένδυση της Uni.Fund II και η αγορά που γεννά ο συνωστισμός γύρω από τη Γη.
Από τον Δαίδαλο | Συντακτική ομάδα Greece2Da
Το Διάστημα δεν είναι πλέον μια άδεια, απέραντη περιοχή που διασχίζουν ελάχιστοι κρατικοί δορυφόροι. Μετατρέπεται γρήγορα σε κρίσιμη οικονομική υποδομή, πάνω στην οποία στηρίζονται οι τηλεπικοινωνίες, η πλοήγηση, οι χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, οι μετεωρολογικές προβλέψεις, η γεωργία ακριβείας και τα σύγχρονα αμυντικά συστήματα.
Όσο όμως αυξάνονται οι δορυφόροι, αυξάνεται και κάτι πολύ λιγότερο ορατό: τα διαστημικά σκουπίδια.
Σε αυτή την αναδυόμενη αγορά ασφάλειας τοποθετείται η Project-S, μια νεοφυής εταιρεία με έδρα το Μόναχο και Έλληνα ιδρυτή, τον 22χρονο Λεωνίδα Ασκιανάκη. Η startup αναπτύσσει ένα ολοκληρωμένο σύστημα εντοπισμού και παρακολούθησης μικρών αντικειμένων σε τροχιά, συνδυάζοντας διαστημικά ραντάρ, τεχνητή νοημοσύνη και λογισμικό υποστήριξης αποφάσεων.
Η Project-S εξασφάλισε χρηματοδότηση αρκετών εκατομμυρίων ευρώ, με επικεφαλής της επενδυτικής συμφωνίας το ελληνικό Uni.Fund II. Το ακριβές ύψος της χρηματοδότησης δεν έχει ανακοινωθεί. Το ιδιωτικό κεφάλαιο συμπληρώνεται από μη επιστρεπτέες ενισχύσεις γερμανικών και βαυαρικών προγραμμάτων και από πρωτοβουλίες καινοτομίας που συνδέονται με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος.
Ένα εκατομμύριο αόρατες απειλές
Το μέγεθος του προβλήματος εξηγεί γιατί η παρακολούθηση της γήινης τροχιάς εξελίσσεται σε αυτόνομο επιχειρηματικό κλάδο.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, τα δίκτυα επιτήρησης παρακολουθούν περίπου 40.000 αντικείμενα γύρω από τη Γη, από τα οποία περίπου 11.000 είναι ενεργοί δορυφόροι. Η πραγματική εικόνα είναι πολύ πιο ανησυχητική:
- περίπου 54.000 αντικείμενα έχουν διάμετρο μεγαλύτερη από 10 εκατοστά,
- 1,2 εκατομμύρια θραύσματα υπολογίζεται ότι έχουν μέγεθος από 1 έως 10 εκατοστά,
- περίπου 140 εκατομμύρια κινούνται σε τροχιά με διάμετρο από 1 χιλιοστό έως 1 εκατοστό.
Ένα κομμάτι μετάλλου λίγων εκατοστών φαίνεται ασήμαντο στη Γη. Σε τροχιά, όμως, μπορεί να κινείται με ταχύτητα δεκάδων χιλιάδων χιλιομέτρων την ώρα. Η κινητική ενέργεια μιας πρόσκρουσης αρκεί για να καταστρέψει έναν δορυφόρο αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων, να διακόψει κρίσιμες υπηρεσίες και να δημιουργήσει χιλιάδες νέα θραύσματα. Το πρόβλημα δεν είναι επομένως μόνο ο αριθμός των μεγάλων αντικειμένων που ήδη καταγράφονται. Είναι κυρίως το τεράστιο πλήθος των μικρότερων θραυσμάτων που βρίσκονται κάτω από το όριο αποτελεσματικής ανίχνευσης των σημερινών επίγειων δικτύων.
Σε αυτό ακριβώς το κενό επιχειρεί να εισέλθει η Project-S.
Από το ραντάρ στην αποφυγή σύγκρουσης
Η εταιρεία δεν φιλοδοξεί να δημιουργήσει ακόμη μία βάση δεδομένων με τις θέσεις γνωστών δορυφόρων. Το σχέδιό της καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα της διαστημικής ασφάλειας. Το πρώτο στάδιο είναι η ανίχνευση. Μικρά, ενεργά ραντάρ εγκατεστημένα σε τροχιά θα αναζητούν αντικείμενα που δύσκολα εντοπίζονται από το έδαφος. Επειδή οι αισθητήρες θα βρίσκονται και οι ίδιοι στο Διάστημα, θα μπορούν δυνητικά να παρατηρούν τις απειλές από διαφορετικές γωνίες και σε μικρότερες αποστάσεις.
Ακολουθεί η επεξεργασία των δεδομένων. Αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης θα επιχειρούν να προσδιορίζουν την τροχιά κάθε αντικειμένου, να προβλέπουν την πορεία του και να υπολογίζουν την πιθανότητα σύγκρουσης. Το τρίτο στάδιο αφορά τη λήψη αποφάσεων. Αν ένα θραύσμα φαίνεται ότι θα περάσει επικίνδυνα κοντά σε δορυφόρο, ο διαχειριστής του θα πρέπει να γνωρίζει όχι μόνο ότι υπάρχει κίνδυνος, αλλά και πόσο αξιόπιστη είναι η πρόβλεψη και εάν δικαιολογείται ελιγμός αποφυγής.
Οι ελιγμοί αυτοί δεν είναι χωρίς κόστος. Καταναλώνουν καύσιμα, περιορίζουν την επιχειρησιακή ζωή του δορυφόρου και μπορούν να επηρεάσουν την υπηρεσία που παρέχει. Η καλύτερη πληροφόρηση περιορίζει τόσο τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης όσο και τις άσκοπες μετακινήσεις. Σε βάθος χρόνου, η Project-S θέλει να προχωρήσει ακόμη περισσότερο, αναπτύσσοντας τεχνολογίες για την ενεργή περισυλλογή ή απομάκρυνση επικίνδυνων αντικειμένων από την τροχιά.
Το πρώτο μεγάλο τεστ
Η Project-S ιδρύθηκε στο Μόναχο στα τέλη του 2024 και μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε μακριά από τη δημοσιότητα. Παρά το νεαρό της ηλικίας της, υποστηρίζει ότι έχει ήδη σχεδιάσει, συναρμολογήσει, δοκιμάσει και παραδώσει συμπαγές πειραματικό σύστημα ραντάρ. Το επόμενο βήμα είναι σαφώς δυσκολότερο: η δοκιμή της τεχνολογίας σε πραγματικές συνθήκες τροχιάς.
Σύμφωνα με πληροφορίες του European Spaceflight, η πρώτη επίδειξη του ενεργού διαστημικού ραντάρ προγραμματίζεται να εκτοξευθεί με αποστολή συνεπιβίβασης Transporter της SpaceX. Το πείραμα θα αποτελέσει την πρώτη σοβαρή απόδειξη για το εάν η τεχνολογία μπορεί να περάσει από το εργαστήριο σε ένα λειτουργικό εμπορικό σύστημα.
Αυτό είναι και το κρίσιμο σημείο για κάθε εταιρεία προηγμένης διαστημικής τεχνολογίας. Μια ενδιαφέρουσα επιστημονική ιδέα μπορεί να συγκεντρώσει χρηματοδότηση. Για να δημιουργήσει όμως αξία, πρέπει να αποδείξει ότι λειτουργεί αξιόπιστα στο ακραίο περιβάλλον του Διαστήματος, με περιορισμένη ενέργεια, μικρό βάρος και ελάχιστα περιθώρια επισκευής.
Γιατί επένδυσε το Uni.Fund II
Η επένδυση του Uni.Fund II δεν αφορά απλώς μια εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης. Αφορά τον συνδυασμό λογισμικού και πραγματικού διαστημικού εξοπλισμού - έναν τομέα στον οποίο τα τεχνολογικά εμπόδια είναι πολύ υψηλότερα, αλλά και ο ανταγωνισμός μικρότερος.
Η Project-S χρειάζεται να αποδείξει ταυτόχρονα ότι μπορεί:
- να κατασκευάσει αξιόπιστους αισθητήρες,
- να συλλέγει δικά της δεδομένα από την τροχιά,
- να τα επεξεργάζεται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο,
- να μετατρέπει τις προβλέψεις σε χρήσιμες επιχειρησιακές αποφάσεις,
- και τελικά να πουλά αυτή την υπηρεσία σε εμπορικούς και κρατικούς πελάτες.
Η Uni.Fund ξεχώρισε, σύμφωνα με την partner του fund Ντόρα Τραχανά, την τεχνική επάρκεια και την ταχύτητα εκτέλεσης μιας μικρής ομάδας που κατάφερε να μεταφέρει το ραντάρ από τον σχεδιασμό σε πειραματική εφαρμογή. Πρόκειται για επένδυση υψηλού κινδύνου, αλλά και για μια αγορά που μπορεί να αποκτήσει στρατηγική σημασία. Όσο περισσότεροι δορυφόροι εκτοξεύονται, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για παρακολούθηση, ασφάλιση, αποφυγή συγκρούσεων και διαχείριση της κυκλοφορίας.
Μια αγορά με πολιτική και αμυντική διάσταση
Η διαστημική επιτήρηση αποτελεί χαρακτηριστική τεχνολογία διπλής χρήσης. Τα ίδια δεδομένα που προστατεύουν έναν εμπορικό τηλεπικοινωνιακό δορυφόρο μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση στρατιωτικών αντικειμένων, την αναγνώριση ύποπτων ελιγμών ή την προστασία κρίσιμων κρατικών υποδομών.
Οι δυνητικοί πελάτες δεν περιορίζονται επομένως στις ιδιωτικές εταιρείες που διαχειρίζονται δορυφορικούς στόλους. Περιλαμβάνουν κυβερνήσεις, ένοπλες δυνάμεις, διαστημικές υπηρεσίες, ασφαλιστικές εταιρείες και οργανισμούς που χρειάζονται αξιόπιστη, ανεξάρτητη εικόνα της δραστηριότητας γύρω από τη Γη. Για την Ευρώπη το ζήτημα έχει και διάσταση τεχνολογικής κυριαρχίας. Η δυνατότητα παραγωγής ευρωπαϊκών δεδομένων για το τι κινείται σε τροχιά μειώνει την εξάρτηση από τρίτα κράτη και αποκτά ιδιαίτερη αξία σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης.
Ο κίνδυνος του «συνδρόμου Kessler»
Η σημαντικότερη προειδοποίηση της ESA είναι ότι το πρόβλημα μπορεί να συνεχίσει να επιδεινώνεται ακόμη και αν σταματούσαν αύριο όλες οι νέες εκτοξεύσεις. Τα παλαιά αντικείμενα συγκρούονται, διαλύονται και δημιουργούν νέα θραύσματα. Αυτά με τη σειρά τους αυξάνουν την πιθανότητα νέων συγκρούσεων. Πρόκειται για το λεγόμενο "σύνδρομο Kessler": μια αυτοτροφοδοτούμενη αλυσιδωτή αντίδραση που θα μπορούσε να καταστήσει ορισμένες τροχιές εξαιρετικά επικίνδυνες ή ακόμη και μη αξιοποιήσιμες.
Γι’ αυτό η απλή αποφυγή δημιουργίας νέων σκουπιδιών δεν αρκεί. Χρειάζεται καλύτερη παρακολούθηση, συντονισμός της κυκλοφορίας, ασφαλής απόσυρση των νέων δορυφόρων και σταδιακή απομάκρυνση των πιο επικίνδυνων παλαιών αντικειμένων.
Από τα σκουπίδια, μια νέα οικονομία
Η Project-S βρίσκεται ακόμη στην αρχή. Δεν έχει παρουσιάσει πλήρες επιχειρησιακό δίκτυο, ούτε έχει ανακοινώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εμπορικής λειτουργίας. Η επιτυχία της θα εξαρτηθεί από την απόδοση του ραντάρ σε τροχιά, την ποιότητα των δεδομένων, το κόστος ανάπτυξης ενός ευρύτερου δικτύου και την ικανότητά της να κερδίσει συμβόλαια.
Ωστόσο, η επένδυση του Uni.Fund II δείχνει κάτι ευρύτερο: γύρω από τη διαστημική οικονομία δημιουργείται ήδη μια δεύτερη αγορά. Δεν αφορά την εκτόξευση δορυφόρων, αλλά την προστασία τους. Όπως οι δρόμοι χρειάζονται σηματοδότηση, κανόνες και διαχείριση κυκλοφορίας, έτσι και οι τροχιές γύρω από τη Γη χρειάζονται πλέον τους δικούς τους αισθητήρες και "τροχονόμους".
Αν η Project-S πετύχει, ένας νεαρός Έλληνας επιχειρηματίας και ένα ελληνικό επενδυτικό fund θα έχουν εξασφαλίσει θέση σε μια αγορά που σήμερα μοιάζει εξειδικευμένη, αλλά αύριο μπορεί να αποτελεί βασικό τμήμα της παγκόσμιας διαστημικής υποδομής.
Add comment
Comments