Η μεγαλύτερη μεμονωμένη ευρωπαϊκή επένδυση της Google κατευθύνεται στη Φινλανδία και συνοδεύεται από μια συμφωνία-ορόσημο: η εταιρεία "κλειδώνει" για 22 χρόνια πυρηνική ενέργεια από τον σταθμό Loviisa. Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης αποκαλύπτει έτσι το επόμενο μεγάλο bottleneck της: μετά τα chips, η μάχη μεταφέρεται στα megawatts.
Από την Αργώ | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Μέχρι πρόσφατα, η μεγάλη μάχη της τεχνητής νοημοσύνης φαινόταν να διεξάγεται μέσα στα εργοστάσια ημιαγωγών.
- Ποιος έχει τις καλύτερες GPUs;
- Ποιος μπορεί να εξασφαλίσει αρκετά προηγμένα chips;
- Ποιος μπορεί να ανταγωνιστεί τη Nvidia;
- Και ποιος διαθέτει αρκετή υπολογιστική ισχύ για να εκπαιδεύσει τα μεγαλύτερα μοντέλα;
Η Google μάς υπενθυμίζει τώρα ότι υπάρχει ένα ακόμη πιο θεμελιώδες πρόβλημα. Όλα αυτά τα chips πρέπει κάπου να εγκατασταθούν. Και, κυρίως, πρέπει να τροφοδοτούνται με ηλεκτρική ενέργεια.
Η Google ανακοίνωσε επένδυση τουλάχιστον €13 δισ. στη Φινλανδία μέσα στο 2027 και το 2028, τη μεγαλύτερη μεμονωμένη επένδυση που έχει πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα στην Ευρώπη. Η επένδυση περιλαμβάνει νέα data centers και συνοδευτικές υποδομές σε Hamina, Kajaani, Muhos και Vaala.
Το πραγματικά ενδιαφέρον όμως δεν είναι μόνο το μέγεθος.
Είναι ότι η Google φροντίζει ταυτόχρονα να εξασφαλίσει το "καύσιμο" που θα χρειάζεται η νέα ψηφιακή της βιομηχανία. Ηλεκτρική ισχύ.
Η συμφωνία των 22 ετών
Στο κέντρο του σχεδίου βρίσκεται η συμφωνία της Google με τη φινλανδική Fortum. Οι δύο εταιρείες υπέγραψαν ένα 22ετές Power Purchase Agreement (PPA) που συνδέεται με τον πυρηνικό σταθμό Loviisa.
Η συμφωνία αρχίζει το 2028 με μικρότερη ποσότητα και από το 2030 έως το 2049 θα καλύπτει έως και το 50% της παραγωγικής δυναμικότητας του σταθμού. Πρόκειται για την πρώτη συμφωνία πυρηνικής ενέργειας της Google εκτός ΗΠΑ. Ο Loviisa διαθέτει δύο αντιδραστήρες ισχύος 507 MW ο καθένας, παράγει περίπου 8 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως και αντιστοιχεί περίπου στο 10% της παραγωγής ηλεκτρισμού της Φινλανδίας.
Η Google επομένως δεν αγοράζει απλώς "πράσινο ρεύμα". Εξασφαλίζει για δεκαετίες πρόσβαση σε κάτι που γίνεται ολοένα πολυτιμότερο στην εποχή της AI: μεγάλη, σταθερή και προβλέψιμη ηλεκτρική ισχύ 24 ώρες το 24ωρο.
Από τα chips στα megawatts
Εδώ βρίσκεται η ουσία της ιστορίας. Η πρώτη φάση της έκρηξης της AI ήταν σε μεγάλο βαθμό ένας αγώνας για GPUs. Η δεύτερη αφορά την τεράστια εξάπλωση της χρήσης των μοντέλων - τοinference (Εκτέλεση/χρήση)
Όσο περισσότεροι άνθρωποι και επιχειρήσεις χρησιμοποιούν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, τόσο περισσότερη υπολογιστική εργασία πρέπει να εκτελείται συνεχώς.
Η οικονομική αλυσίδα γίνεται:
Η τεχνητή νοημοσύνη ξεκινά από software. Αλλά καταλήγει αναπόφευκτα σε φυσική υποδομή.
Το επόμενο bottleneck της AI είναι η ενέργεια
Ένα σύγχρονο AI data center χρειάζεται τεράστια ποσότητα ηλεκτρικής ισχύος. Και δεν τη χρειάζεται μόνο όταν φυσάει ή όταν υπάρχει ηλιοφάνεια. Οι servers λειτουργούν: 24 ώρες την ημέρα, 365 ημέρες τον χρόνο.
Αυτό εξηγεί γιατί η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει τόσο δυναμικά στην τεχνολογική συζήτηση. Δεν παράγει απλώς ηλεκτρισμό χαμηλών εκπομπών. Παρέχει σταθερή ισχύ βάσης.
Για μια εταιρεία που σχεδιάζει data centers με διάρκεια ζωής δεκαετιών, η προβλεψιμότητα αυτή έχει τεράστια οικονομική αξία. Η ίδια η Google περιγράφει τη νέα πραγματικότητα με έναν ιδιαίτερα εύστοχο όρο:
BYOP — Bring Your Own Power.
Με άλλα λόγια, δεν αρκεί πλέον να αποφασίσεις πού θα χτίσεις ένα data center. Πρέπει να εξασφαλίσεις και την ενέργεια που θα το τροφοδοτεί.
Όχι μόνο πυρηνικά
Θα ήταν όμως λάθος να διαβάσουμε τη συμφωνία ως επιλογή πυρηνικά αντί ΑΠΕ. Η αρχιτεκτονική που κατασκευάζεται στη Φινλανδία είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα. Συνδυάζει την πυρηνική ενέργεια, τα αιολικά πάρκα, την αποθήκευση ενέργειας σε μπαταρίες και ένα αναβαθμισμένο ηλεκτρικό δίκτυο που θα τροφοδοτεί με ενέργεια την AI υποδομή.
Η Google ανακοίνωσε ότι παράλληλα με το πυρηνικό PPA προσθέτει νέα χερσαία αιολική παραγωγή και έχει συμβολαιοποιήσει σύστημα αποθήκευσης 94 MW δίπλα στο νέο data center της Kajaani. Η μπαταρία θα μπορεί να προσφέρει ευελιξία στο σύστημα, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλής ζήτησης ή χαμηλής αιολικής παραγωγής.
Άρα διαφορετικές τεχνολογίες αναλαμβάνουν διαφορετικούς ρόλους:
- Πυρηνικά → σταθερή ισχύς
- ΑΠΕ → φθηνή καθαρή παραγωγή
- Μπαταρίες → ευελιξία και αποθήκευση
- Δίκτυα → μεταφορά και εξισορρόπηση
Και στην άλλη άκρη βρίσκονται τα data centers.
Η AI μπορεί να χρηματοδοτήσει την πυρηνική αναγέννηση
Υπάρχει όμως και η αντίστροφη πλευρά της ιστορίας. Δεν είναι μόνο ότι η AI χρειάζεται την πυρηνική ενέργεια. Η πυρηνική ενέργεια μπορεί να χρειάζεται την AI. Η Fortum έχει σε εξέλιξη επενδυτικό πρόγραμμα περίπου €1 δισ. για την παράταση της λειτουργίας και την αναβάθμιση του Loviisa έως το 2050.
Σύμφωνα με την εταιρεία, περίπου €700 εκατ. των απαιτούμενων κεφαλαιουχικών δαπανών εξακολουθούν να βρίσκονται πριν από την τελική επενδυτική απόφαση. Το 22ετές συμβόλαιο με την Google αλλάζει την οικονομική εξίσωση, επειδή προσφέρει στη Fortum μακροχρόνια προβλεψιμότητα εσόδων.
Η συμφωνία αναμένεται επίσης να επιτρέψει νέα αύξηση ισχύος κατά 10 MW, επιπλέον της ήδη σχεδιαζόμενης αναβάθμισης κατά 38 MW.
Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό. Οι Big Tech μπορούν να μετατραπούν σε anchor πελάτες της νέας ενεργειακής οικονομίας.
Το συμβόλαιο που κάνει μια επένδυση χρηματοδοτήσιμη
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της πυρηνικής ενέργειας είναι το τεράστιο αρχικό κεφαλαιουχικό κόστος. Ο επενδυτής πρέπει να βάλει πολλά χρήματα σήμερα για ένα asset που θα παράγει ηλεκτρική ενέργεια επί δεκαετίες. Άρα η αβεβαιότητα για τις μελλοντικές τιμές του ηλεκτρισμού έχει μεγάλη σημασία. Ένας πελάτης όπως η Google αλλάζει αυτή την εξίσωση.
Όταν μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες του κόσμου δεσμεύεται για αγορά ηλεκτρικής ενέργειας για 22 χρόνια, μέρος του εμπορικού κινδύνου μειώνεται.
Και όσο μεγαλύτερη γίνεται η ζήτηση της AI, τόσο περισσότερες τέτοιες συμφωνίες μπορεί να εμφανιστούν.
Και στο τραπέζι μπαίνουν νέοι πυρηνικοί αντιδραστήρες
Η συνεργασία Google – Fortum δεν σταματά στην παράταση ζωής του υπάρχοντος σταθμού. Οι δύο εταιρείες υπέγραψαν και μνημόνιο συνεργασίας για να διερευνήσουν:
- νέα πυρηνική παραγωγή,
- νέες ανανεώσιμες πηγές,
- συστήματα ευελιξίας,
- αποθήκευση,
- καθώς και πιθανά επιχειρηματικά μοντέλα για νέους πυρηνικούς αντιδραστήρες στο Loviisa.
Εδώ η ιστορία αλλάζει επίπεδο. Δεν έχουμε πλέον μόνο την Google να αγοράζει πυρηνική ενέργεια. Αλλά δυνητικά: η ζήτηση για AI δημιουργεί οικονομική βάση για νέα πυρηνική ισχύ.
Και αυτό μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα δευτερογενή αποτελέσματα της AI επενδυτικής έκρηξης.
Γιατί Φινλανδία;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον μάθημα πολιτικής οικονομίας. Γιατί μια επένδυση €13 δισ. κατευθύνεται σε μια χώρα με λιγότερους από έξι εκατομμύρια κατοίκους; Όχι επειδή η Φινλανδία διαθέτει τεράστια εσωτερική αγορά. Διαθέτει κάτι διαφορετικό:
- σταθερό ηλεκτρικό σύστημα,
- πυρηνική παραγωγή,
- μεγάλο δυναμικό αιολικής ενέργειας,
- ισχυρές υποδομές,
- πολιτική και θεσμική σταθερότητα,
- διαθέσιμη γη,
- και ψυχρό κλίμα.
Το Reuters σημειώνει ότι οι χαμηλές θερμοκρασίες και τα σταθερά δίκτυα κάνουν τις σκανδιναβικές χώρες ιδιαίτερα ελκυστικές για ενεργοβόρα data centers. Και το κρύο έχει πραγματική οικονομική αξία.
Όταν το κλίμα γίνεται συγκριτικό πλεονέκτημα
Τα data centers παράγουν τεράστια ποσότητα θερμότητας. Άρα χρειάζονται ψύξη. Και η ψύξη καταναλώνει ενέργεια. Στη Φινλανδία οι χαμηλές θερμοκρασίες μπορούν να μειώσουν αυτό το κόστος.
Η Google το εκμεταλλεύεται ήδη εδώ και χρόνια. Το data center της Hamina δημιουργήθηκε σε πρώην χαρτοποιία και χρησιμοποιεί σύστημα ψύξης με θαλασσινό νερό. Παράλληλα, μέρος της παραγόμενης θερμότητας αξιοποιείται εκτός του data center.
Ένα χαρακτηριστικό που στην παραδοσιακή οικονομία θα μπορούσε να θεωρείται μειονέκτημα - το πολύ ψυχρό κλίμα - μετατρέπεται στην οικονομία των data centers σε χαμηλότερο λειτουργικό κόστος.
Αυτό είναι συγκριτικό πλεονέκτημα στην πιο καθαρή του μορφή.
€13 δισ. σε δύο χρόνια
Το μέγεθος της επένδυσης είναι τεράστιο σε σχέση με τη φινλανδική οικονομία. Η Google υπολογίζει ότι κατά την αρχική κατασκευαστική φάση του 2027–2028 το πρόγραμμα θα υποστηρίξει πάνω από 37.000 θέσεις εργασίας σε εθνικό επίπεδο και θα συνεισφέρει περίπου €3,6 δισ. ετησίως στο ΑΕΠ της χώρας.
Μετά την έναρξη λειτουργίας των εγκαταστάσεων αναμένονται χιλιάδες μόνιμες θέσεις εργασίας. Η εταιρεία επενδύει επιπλέον €31 εκατ. στις τοπικές κοινότητες Hamina, Kajaani, Muhos και Vaala και σχεδιάζει προγράμματα AI upskilling για περισσότερους από 4.400 εργαζομένους.
Άρα το οικονομικό αποτύπωμα δεν περιορίζεται στους servers.
Η αλυσίδα επεκτείνεται από τα data centers, στις κατασκευές, τη ενέργεια, τα δίκτυα, στην ανάπτυξη των τεχνικών επαγγελμάτων, στη στήριξη των τοπικών προμηθευτών, στις επενδύσεις στον τομέα της εκπαίδευσης και προφανώς στην αύξηση του ΑΕΠ.
Η ψηφιακή οικονομία γίνεται βαριά βιομηχανία
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα παράδοξα της AI. Για χρόνια περιγράφαμε την ψηφιακή οικονομία σαν κάτι σχεδόν άυλο.
- Software.
- Cloud.
- Εφαρμογές.
- Αλγόριθμοι..
Στην πραγματικότητα, η οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης γίνεται εντυπωσιακά υλική. Χρειάζεται:
- chips,
- χαλκό,
- τσιμέντο,
- οπτικές ίνες,
- μετασχηματιστές,
- υποσταθμούς,
- ηλεκτρικά δίκτυα,
- ανεμογεννήτριες,
- μπαταρίες,
- πυρηνικούς αντιδραστήρες,
- τεράστια data centers.
Το προϊόν που βλέπει ο καταναλωτής μπορεί να είναι ένα chatbot στην οθόνη. Από πίσω όμως βρίσκεται μια νέα μορφή βαριάς βιομηχανικής υποδομής.
Το κεφάλαιο αρχίζει να ακολουθεί τα megawatts
Μέχρι σήμερα τα μεγάλα τεχνολογικά clusters δημιουργούνταν κυρίως εκεί όπου υπήρχαν:
- ταλέντο,
- πανεπιστήμια,
- κεφάλαια,
- μεγάλες αγορές.
Η AI προσθέτει έναν ακόμη κρίσιμο συντελεστή: την ενέργεια.
Όσο αυξάνεται η κλίμακα των data centers, τόσο περισσότερο η γεωγραφία των επενδύσεων μπορεί να αρχίσει να ακολουθεί τη γεωγραφία της άφθονης, σταθερής και ανταγωνιστικής ηλεκτρικής ισχύος.
Η Φινλανδία φαίνεται να έχει αντιληφθεί πολύ καλά αυτή τη νέα πραγματικότητα.
Το μεγάλο ευρωπαϊκό ερώτημα
Και εδώ η ιστορία ξεφεύγει από τα φινλανδικά σύνορα. Η Ευρώπη συζητά διαρκώς πώς θα μειώσει το τεχνολογικό χάσμα με τις ΗΠΑ και πώς θα προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις στην AI.
Αλλά ίσως η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο: "Έχουμε αρκετές AI startups;" Είναι και: "Έχουμε αρκετή ανταγωνιστική ηλεκτρική ενέργεια;"
Η Ευρώπη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με υψηλό ενεργειακό κόστος σε αρκετές βιομηχανίες. Τώρα εισέρχεται σε μια τεχνολογική εποχή όπου ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους είναι εξαιρετικά ενεργοβόρος.
Η ενεργειακή πολιτική επομένως μετατρέπεται σε:
- τεχνολογική πολιτική
- και η τεχνολογική πολιτική σε:
- βιομηχανική πολιτική.
Και η Ελλάδα;
Η φινλανδική περίπτωση δημιουργεί και ένα ενδιαφέρον ελληνικό ερώτημα. Η Ελλάδα έχει διαφορετικά συγκριτικά πλεονεκτήματα.
Διαθέτει:
- πολύ υψηλό δυναμικό ηλιακής και αιολικής ενέργειας,
- ταχέως αναπτυσσόμενη παραγωγή ΑΠΕ,
- γεωγραφική θέση ανάμεσα σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική,
- διεθνείς τηλεπικοινωνιακές διασυνδέσεις,
- και αυξανόμενο ενδιαφέρον για data centers.
Αλλά η περίπτωση της Google δείχνει ότι στη νέα εποχή δεν αρκούν η γη και οι οπτικές ίνες. Χρειάζονται επίσης ενέργεια, δίκτυο, αποθήκευση, σταθερή ισχύς και γρήγορη αδειοδότηση.
Και εδώ εμφανίζεται η μεγάλη διαφορά. Η Ελλάδα μπορεί να παράγει τεράστιες ποσότητες φθηνής ανανεώσιμης ενέργειας όταν υπάρχουν οι κατάλληλες καιρικές συνθήκες.
Τα data centers όμως χρειάζονται ηλεκτρισμό 24/7.
Άρα η αποθήκευση, οι διασυνδέσεις, τα δίκτυα και οι σταθερές μονάδες παραγωγής γίνονται εξίσου σημαντικά με την ίδια την εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ.
Η AI μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την ενεργειακή οικονομία
Μέχρι σήμερα η ερώτηση ήταν: "Πού θα βρούμε αρκετή ηλεκτρική ενέργεια για την AI;" Η συμφωνία Google - Fortum μας επιτρέπει πλέον να αντιστρέψουμε την ερώτηση: Μπορεί η AI να δημιουργήσει αρκετή μακροχρόνια ζήτηση ώστε να χρηματοδοτήσει την επόμενη γενιά ενεργειακών επενδύσεων;
Εάν hyperscalers όπως η Google είναι πρόθυμοι να υπογράφουν συμβόλαια διάρκειας 20 ή 30 ετών, τότε η οικονομική βιωσιμότητα ορισμένων τεράστιων projects μπορεί να αλλάξει. Αυτό ισχύει για:
- πυρηνικά,
- ΑΠΕ,
- μπαταρίες,
- δίκτυα,
- αλλά και νέες τεχνολογίες σταθερής παραγωγής.
Η AI μπορεί επομένως να μην είναι απλώς ένας νέος μεγάλος καταναλωτής ηλεκτρισμού. Μπορεί να εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες της νέας ενεργειακής υποδομής.
Add comment
Comments