Η Ελλάδα, 16 χρόνια μετά τη χρεοκοπία του κράτους και των τραπεζών, εισέρχεται πλέον οριστικά σε μια νέα εποχή, καθώς δεν απειλείται ούτε από τα ελλείμματα του προϋπολογισμού ούτε από την αδυναμία εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, με βεβαιότητα μπορεί να πει πλέον ότι "βρισκόμαστε στην πρώτη ταχύτητα της ευρωζώνης", καθώς την ώρα που εμείς έχουμε πλεονάσματα και μειώνουμε με γρήγορους ρυθμούς το χρέος, η Γερμανία υποφέρει από τη στασιμότητα, η Γαλλία από τα ελλείματα, το Βέλγιο και η Ιταλία από το υψηλότερο (και από εμάς) δημόσιο χρέος.
Αυτή τη θέση της χώρας επιβεβαίωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έβγαλε στις 3 Ιουνίου την Ελλάδα από τη λίστα των κρατών με "μακροοικονομικές ανισορροπίες", όπως λέγεται στη γλώσσα των τεχνοκρατών το έλλειμα στα δημόσια ταμεία. Δικαίως, λοιπόν, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε ότι "η απόφαση της Επιτροπής είναι μια εξέλιξη με ιδιαίτερα υψηλό συμβολισμό και ουσιαστική σημασία για την ελληνική οικονομία»" "Μετά τη δεκαετία των μνημονίων (2010-2018), το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας (2018-2022), την πολυετή παραμονή της Ελλάδας στην κατηγορία των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών κατά την περίοδο 2019-2024 και την ένταξή της στην κατηγορία των μακροοικονομικών ανισορροπιών το 2025, η χώρα επιστρέφει πλέον στην πλήρη ευρωπαϊκή κανονικότητα", σημείωσε ακόμη ο υπουργός Οικονομικών.
Επιπροσθέτως, η σημασία της απόφασης είναι ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία εννέα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Αυστρία, Βέλγιο, Φινλανδία, Γαλλία, Ουγγαρία, Ιταλία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία) εξακολουθούν να βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Το ζήτημα τώρα είναι, δεδομένου μάλιστα ότι η χώρα κινείται σε προεκλογικούς ρυθμούς χωρίς να έχουν προκηρυχθεί εθνικές εκλογές, να διατηρηθούν σταθερά όλα αυτά που μας έφεραν αυτό το αποτέλεσμα. Τα κλειδιά είναι η σταθερή ανάπτυξη, τα δημοσιονομικά πλεονάσματα, η βελτίωση των τραπεζικών ισολογισμών και η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που συνέβαλαν στη μείωση των κινδύνων που χαρακτήριζαν την ελληνική οικονομία.
Οπως υπογραμμίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:
- Το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερή πτωτική πορεία.
- Οι τράπεζες έχουν ενισχύσει σημαντικά τους ισολογισμούς τους και δεν απειλούνται από κρίσεις.
- Η αγορά εργασίας έχει βελτιωθεί, όπως και το επιχειρηματικό περιβάλλον.
Τώρα, στο ερώτημα "γιατί τα νοικοκυριά δεν αισθάνονται αυτή την πρόοδο των δημόσιων οικονομικών", που καταγράφουν κάθε μήνα υπερπλεονάσματα, η απάντηση βρίσκεται στον "υψηλό πληθωρισμό". Και είναι γεγονός ότι σε αυτό το μέτωπο η ελληνική αγορά έχει τις υψηλότερες τιμές και τον υψηλότερο ρυθμό αυξήσεων (5% το Μάιο, σύμφωνα με τη Eurostat) μετά τη Βουλγαρία και τη Λιθουανία. Αρα, οι συνθήκες, μαζί με το στεγαστικό πρόβλημα που επισημαίνει η Επιτροπή, είναι δυσμενείς για τους νέους, τους εργαζόμενους και πολύ περισσότερο για τους συνταξιούχους. Και είναι βέβαιο ότι το στοίχημα της μη επιστροφής στο χθες θα κριθεί τώρα και από την πραγματική οικονομία.
Τι θα γίνει τώρα
Πέρα από την ιστορικής σημασίας απόφαση και το γεγονός ότι η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2,1% το 2025, σε ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι η ανάπτυξη θα συνεχιστεί με ρυθμό 1,8% το 2026, έναντι 0,9% του μέσου όρου της Ευρωζώνης, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας. Προβλέπει επίσης περαιτέρω σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους, από 146,1% του ΑΕΠ το 2025, στο 140,7% του ΑΕΠ το 2026 και στο 134,4% του ΑΕΠ το 2027.
Μέσα σε μόλις τρία χρόνια η Ελλάδα προβλέπεται να μειώσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες - κάτι που συνιστά επίτευγμα. Την εικόνα αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει και ο ΟΟΣΑ. Εχει σημασία η δήλωση του γενικού γραμματέα του Οργανισμού, Ματίας Κόρμαν, ότι "η Ελλάδα, ξεκινώντας από ένα επίπεδο πολύ υψηλού δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, έχει καταφέρει να το θέσει σε σταθερά πτωτική τροχιά, και η πορεία αυτή συνεχίζεται". Μάλιστα, ο ίδιος επισήμανε ότι τα τελευταία έξι χρόνια (της διακυβέρνησης Μητσοτάκη) "η χώρα εξακολουθεί να παρουσιάζει ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα και να μειώνει το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ".
Αυτό παρότι "ζούμε σε δύσκολους καιρούς, τόσο εξαιτίας των βραχυπρόθεσμων πιέσεων που προκαλεί η πρόσφατη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, όσο και λόγω μιας σειράς βαθύτερων και μακροχρόνιων διαρθρωτικών προκλήσεων".
Διαβάστε ακόμα: Τι θα ψηφίζαμε το ’15 αν ξέραμε όλη την αλήθεια;
Τι έκανε η Ελλάδα και πέτυχε
Τα ποιοτικά συμπεράσματα της Κομισιόν για την ελληνική οικονομία έχουν ίσως μεγαλύτερη σημασία από τους αριθμούς και τα δημοσιονομικά μεγέθη. Είναι γεγονός ότι η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια, και συγκεκριμένα:
- Η ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης και των τελωνειακών ελέγχων.
- Η σημαντική μείωση της φοροδιαφυγής και ειδικά η μείωση του "κενού ΦΠΑ", δηλαδή ο περιορισμός της κλοπής του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας στα διάφορα στάδια του εμπορίου, παρά το γεγονός ότι ο καταναλωτής τον πληρώνει σε υψηλές, μάλιστα, τιμές.
- Ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης, σε συνδυασμό με τη συγκράτηση των μισθών στο Δημόσιο. Συγκεκριμένα, υπογραμμίζει ως επιτυχία ότι «το μισθολογικό κόστος του Δημοσίου διαμορφώθηκε στο 10,2% του ΑΕΠ το 2025, παραμένοντας κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ (10,3%)».
«Χαλάρωση» μόνο για επενδύσεις στην ενέργεια
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης τη δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής, ώστε να μη μετρούν στα ελλείμματα δαπάνες και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Το ετήσιο όριο για την Ελλάδα καθορίστηκε στο 0,3% του ΑΕΠ (€750 εκατ. τον χρόνο) για την περίοδο 2026-2028, με σωρευτικό όριο 0,6% του ΑΕΠ για επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας.
Τα ποσά αυτά μπορούν να ξοδευτούν από την κυβέρνηση στο ίδιο πλαίσιο ευελιξίας που έχει ήδη θεσπιστεί για την Αμυνα και να αντλούνται από εθνικούς πόρους ή νέο δανεισμό του κράτους.
Τι δεν έκανε η Ελλάδα
Στα 16 χρόνια που πέρασαν από την προσφυγή στο ΔΝΤ το 2010, και μετά από τρία μνημόνια, οι ελληνικές κυβερνήσεις μπορεί να έκαναν πολλά, ωστόσο όλες απέτυχαν να ολοκληρώσουν μεταρρυθμίσεις (οι περισσότερες έμειναν στις εξαγγελίες ή στη μέση) που αγγίζουν τη γραφειοκρατία και το "βαθύ κράτος", ή ακόμη και το πελατειακό κράτος. Η Κομισιόν ζητά η χώρα να περιορίσει τις ενισχύσεις λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή σε αποκλειστικά στοχευμένες παρεμβάσεις, να επανεξετάσει άμεσα το εκτεταμένο πλέγμα φορολογικών απαλλαγών και να εγκαταλείψει τις επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα.
Ο κατάλογος των δυσάρεστων διαπιστώσεων είναι μακρύς και αγγίζει πολλές πτυχές της οικονομικής αλλά και της κοινωνικής ζωής της χώρας. Στη κορυφή βρίσκονται:
- Η προστασία του περιβάλλοντος, με την υπογράμμιση ότι "η περιβαλλοντική αδειοδοτική διαδικασία απαιτεί χρόνο και το νομικό πλαίσιο για τις παραχωρήσεις αιγιαλού είναι παρωχημένο". Με άλλα λόγια, η Κομισιόν επισημαίνει με τον τρόπο της τις πληγές και τα περιβαλλοντικά εγκλήματα που έχουν γίνει στις Κυκλάδες, στην Αττική με τα "μπόνους ορόφων", αλλά κυρίως την ασυδοσία με την εκμετάλλευση των παραλιών σε όλη την Ελλάδα. Επίσης, σημειώνει, "μόνο το 20% της ελληνικής επικράτειας καλύπτεται από εγκεκριμένα τοπικά πολεοδομικά σχέδια".
- Τα επαγγέλματα που παραμένουν "κλειστά". Οπως επισημαίνει, "οι επαγγελματικές υπηρεσίες (δικηγόροι, αρχιτέκτονες, πολιτικοί μηχανικοί, λογιστές) αντιμετωπίζουν ακόμη και σήμερα αυστηρούς περιορισμούς εισόδου και λειτουργίας".
- Ο εκσυγχρονισμός της Δικαιοσύνης. Παρά τις προσπάθειες που έγιναν, η χρονική διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών στην Ελλάδα είναι από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
«Ανανεώστε τους στόλους των ΙΧ και των πλοίων της ακτοπλοΐας»
Εντύπωση προκαλεί η επισήμανση ότι στην Ελλάδα ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στο ντίζελ είναι "ιδιαίτερα χαμηλός" σε σύγκριση με τον ΕΦΚ στη βενζίνη, παρότι το πετρέλαιο κίνησης είναι πιο επιβλαβές για το περιβάλλον. Το σημείο αυτό της έκθεσης, σε συνδυασμό με τη διαπίστωση ότι "η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους γηραιότερους στόλους οχημάτων στην ΕΕ και πάνω από το 80% των επιβατηγών πλοίων είναι άνω των 20 ετών", λειτουργεί εμμέσως ως παραίνεση να δοθούν κίνητρα (φορολογικά και άλλα) για την ανανέωση των στόλων ΙΧ και των πλοίων, παρότι η Ελλάδα δεν είναι παραγωγός.
Τέλος, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η ανακύκλωση έχει μείνει πίσω, καθώς "το 80% των αστικών αποβλήτων οδηγείται σε υγειονομική ταφή, ενώ το ποσοστό ανακύκλωσης είναι μόλις 17,4% (έναντι 48% στην ΕΕ)", ενώ το χάσμα απασχόλησης μεταξύ των δύο φύλων είναι διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ενωσης.
Ενα «προεκλογικό πρόγραμμα»
Ολες οι επισημάνσεις για τις μεταρρυθμίσεις που έμειναν στη μέση θα μπορούν ίσως να αποτελέσουν ακόμη και τον κορμό προεκλογικών προγραμμάτων της ΝΔ (σίγουρα) και ίσως του ΠΑΣΟΚ, καθώς είναι τα δύο κόμματα που στο δημοψήφισμα του 2015 εκπροσωπούσαν το σύνθημα "Μένουμε Ευρώπη".
Ωστόσο, αυτά τα σοβαρά θέματα έρχονται σε δεύτερο πλάνο, δεδομένου ότι, όπως έχουμε διαπιστώσει όλοι και επιβεβαιώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δύο είναι τα καυτά ζητήματα για τα ελληνικά νοικοκυριά, και ειδικά τους νέους:
- Οι τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια αυξάνονται ραγδαία, κάνοντας απρόσιτη τη στέγαση.
- Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό απευθείας ιδιωτικών πληρωμών για την Υγεία στην ΕΕ.
Add comment
Comments