Η σωρεία των δημοσκοπήσεων που βλέπουμε εδώ και καιρό, διαβάζονται από όλα τα κομματικά επιτελεία σχεδόν αποκλειστικά σαν πίνακες μετακινήσεων. Πόσους ψηφοφόρους κρατά η κυβέρνηση, πόσους χάνει προς τα δεξιά, ποιος κερδίζει από τη φθορά της, ποιο κόμμα ανεβαίνει μισή μονάδα και ποιο υποχωρεί μία.
Αναλύουν συσπειρώσεις, διαρροές και δεκαδικές μεταβολές, σαν το εκλογικό σώμα να αποτελεί σταθερό απόθεμα που απλώς μοιράζεται διαφορετικά κάθε φορά. Κανένας δεν δείχνει να αντιλαμβάνεται ότι η μεγαλύτερη δεξαμενή ψηφοφόρων βρίσκεται πλέον έξω από τα κόμματα. Και όσο αυτά κοιτούν το ένα το άλλο και όχι τις ανάγκες του πολίτη, αυτή μεγαλώνει.
Η αποχή δεν είναι πια η εύκολη δικαιολογία της Κυριακής, του καλού καιρού ή της βαρεμάρας. Για μεγάλο μέρος των πολιτών είναι συνειδητή πολιτική απόφαση. Όχι απαραίτητα ώριμη, ούτε πάντοτε σωστή, αλλά σίγουρα συνειδητή.
Είναι η άρνηση να επιλεγεί κάποιος από ένα σύνολο προσώπων και σχημάτων που κρίνονται ανεπαρκή, αναξιόπιστα ή απλώς άσχετα με τα πραγματικά προβλήματα.
Αυτό είναι το σημείο που αρνούνται να καταλάβουν τα κομματικά επιτελεία. Θεωρούν ότι ο απογοητευμένος ψηφοφόρος θα μετακινηθεί υποχρεωτικά προς κάποιο κόμμα. Ότι η φθορά της κυβέρνησης θα γίνει αυτομάτως κέρδος της αντιπολίτευσης και ότι η δυσαρέσκεια αρκεί για να γεμίσει κάλπες. Δεν αρκεί.
Ο πολίτης μπορεί να θυμώνει με εκείνον που κυβερνά και ταυτόχρονα να μην εμπιστεύεται κανέναν από όσους διεκδικούν τη θέση του. Μπορεί να θέλει αλλαγή χωρίς να βλέπει ποιος είναι ικανός να την πραγματοποιήσει. Κι όταν δεν βρίσκει απάντηση, δεν αλλάζει στρατόπεδο. Αποχωρεί από το γήπεδο.
Το χειρότερο είναι ότι αυτή η εξέλιξη βολεύει προσωρινά τους κομματικούς μηχανισμούς. Όσο λιγότεροι ψηφίζουν, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν οι πειθαρχημένοι οπαδοί, οι οργανωμένοι στρατοί και τα δίκτυα εξάρτησης.
Ένα κόμμα μπορεί να εμφανίζεται πανίσχυρο σε ποσοστά, έχοντας πείσει πολύ μικρότερο μέρος της κοινωνίας. Στα χαρτιά κερδίζει. Στην πράξη κυβερνά πάνω σε όλο και λεπτότερο στρώμα εμπιστοσύνης. Κάποια στιγμή όμως, τα λεπτά στρώματα σπάνε. Είναι μαθηματικά βέβαιο.
Διαβάστε ακόμα: Η πικρή αλήθεια της «δυνητικής ψήφου»
Η αιτία δεν είναι η εξαφάνιση των ιδεολογιών. Οι άνθρωποι εξακολουθούν να έχουν απόψεις, αξίες και πολιτικές προτιμήσεις. Εκείνο που κατέρρευσε είναι η παλιά κομματική πίστη. Η ψήφος δεν κληρονομείται πλέον μαζί με το επώνυμο και το χωριό καταγωγής. Δίνεται προσωρινά, υπό όρους, και ανακαλείται χωρίς τύψεις ή μετάνοια. Ο σημερινός ψηφοφόρος δεν αισθάνεται ότι προδίδει την παράταξη. Αισθάνεται ότι η παράταξη πρόδωσε εκείνον, όταν δεν έκανε όσα υποσχέθηκε.
Ύστερα από δεκαπέντε χρόνια κρίσεων, τα μεγάλα αφηγήματα έχουν περιορισμένη αξία. Η ακρίβεια, η στέγη, οι μισθοί, η υγεία, η ασφάλεια, οι αυθαιρεσίες των μεγάλων απέναντι στους μικρούς και η λειτουργία του κράτους δεν αντιμετωπίζονται με συνθήματα, τηλεοπτικές ατάκες και κομματικές φιοριτούρες και τερτίπια.
Όταν ο πολίτης πληρώνει περισσότερα και λαμβάνει λιγότερα, δεν τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα αν η αποτυχία είναι προοδευτική, συντηρητική ή ριζοσπαστική. Τον ενδιαφέρει ότι πρόκειται για αποτυχία.
Η δημογραφία κάνει τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα. Οι μεγαλύτερες ηλικίες είναι πολυπληθέστερες και ψηφίζουν συστηματικότερα. Οι νεότεροι είναι λιγότεροι και πολύ πιο αποστασιοποιημένοι. Κι όμως, τα κόμματα εξακολουθούν να συγχέουν την απήχηση στα κοινωνικά δίκτυα με την πραγματική πολιτική επιρροή.
Τα πολλά "μου αρέσει" μπορεί να φτιάξουν κλίμα. Δεν μετατρέπονται όμως από μόνα τους σε ψηφοδέλτια. Η δημοκρατία, όσο παλιομοδίτικο κι αν ακούγεται, εξακολουθεί να μετρά παρουσίες.
Υπάρχει βέβαια και η αρνητική ψήφος, το "να φύγουν αυτοί". Έχει ανατρέψει κυβερνήσεις και θα συνεχίσει να το κάνει. Δεν χτίζει όμως πλειοψηφίες. Όχι στέρεες. Η καταγγελία συσπειρώνει, η οργή κινητοποιεί, αλλά η διακυβέρνηση απαιτεί κάτι περισσότερο: πρόσωπα, σχέδιο, επάρκεια και την αίσθηση ότι την επόμενη ημέρα δεν θα αρχίσει ένας νέος κύκλος αυτοσχεδιασμών και ισορροπιών ανικανότητας στου κασίδη το κεφάλι.
Γι’ αυτό οι εκλογές του 2027 δεν θα κριθούν μόνο από τις διαρροές μεταξύ των κομμάτων. Θα κριθούν από το ποιος θα πείσει εκείνους που έχουν απομακρυνθεί ότι αξίζει να επιστρέψουν. Η κυβέρνηση θα πρέπει να αποδείξει ότι η σταθερότητα παράγει αποτέλεσμα και δεν λειτουργεί ως άλλοθι αδράνειας.
Η αντιπολίτευση ότι μπορεί να κυβερνήσει και δεν αρκείται να περιγράφει όσα πάνε στραβά. Τα μικρότερα κόμματα ότι διαθέτουν κάτι περισσότερο από θυμό, ευκολίες και υποσχέσεις χωρίς όρια και λογαριασμό.
Όποιος συνεχίσει να διαβάζει τις δημοσκοπήσεις σαν να πρόκειται για λογιστικό φύλλο, θα χάσει το βασικό. Εδώ και κάμποσο καιρό, η μεγαλύτερη μετακίνηση δεν γίνεται από κόμμα σε κόμμα, αλλά από την πολιτική προς την πλήρη αποστασιοποίηση.
Και αυτή είναι η μόνη μετακίνηση που, αν παγιωθεί, δεν θα αλλάξει απλώς τον νικητή μιας εκλογικής αναμέτρησης. Θα αλλάξει την ίδια τη σχέση της κοινωνίας με τη δημοκρατία.
Add comment
Comments