Το 2010 γεννήθηκαν στην Ελλάδα 114.766 παιδιά. Το 2025 μόλις 65.594. Σχεδόν τα μισά χάθηκαν μέσα σε δεκαπέντε χρόνια. Δεν πέθαναν. Δεν γεννήθηκαν ποτέ.
Ήδη τα δημοτικά έχασαν περίπου 78.000 μαθητές σε εννέα σχολικά χρόνια. Σχολεία καταργούνται, συγχωνεύονται ή υποβιβάζονται, πρώτα στα χωριά και πλέον μέσα στην Αττική. Το ΦΕΚ βάζει μόνο την ταφόπλακα. Η κηδεία είχε προηγηθεί στα μαιευτήρια. Σήμερα το "εκπαιδευτικό" μας σύστημα απασχολεί περίπου 180.000 εκπαιδευτικούς για περίπου 1,4 εκατομμύρια μαθητές. Ο μαθητικός πληθυσμός βαδίζει γρήγορα προς το ένα εκατομμύριο μέσα στην επόμενη δεκαετία. Αν οι γεννήσεις συνεχίσουν τη σημερινή κατάντια τους, ακόμη και τα 600.000 παιδιά παύουν να αποτελούν ακραίο σενάριο. Θα διαθέτουμε έναν από τους πιο φουσκωμένους, αναλογικά, εκπαιδευτικούς μηχανισμούς της Ευρώπης, που θα παρέχει παιδεία επιπέδου συνοικιακού ψιλικατζίδικου.
Λιγότεροι μαθητές σημαίνουν λιγότερες ανάγκες σε τμήματα, κτίρια και προσωπικό. Τα χρήματα που απελευθερώνονται πρέπει να επιστρέφουν στα παιδιά ως καλύτερη παιδεία ανά μαθητή και καλύτερη εκπαίδευση των ίδιων των εκπαιδευτικών. Των οποίων η δουλειά θα αξιολογείται. Οι πόροι μπορούν βέβαια να χαθούν στον κρατικό κορβανά ή να θαφτούν κάτω από οργανικές θέσεις χωρίς αντικείμενο, που θα προστατεύονται αιωνίως ακόμη και όταν οι μαθητές θα έχουν εξαφανιστεί. Δεν χρειάζεται χαρτομαντεία για το ποια λύση διαθέτει ισχυρότερο λόμπι.
Η συρρίκνωση μπορεί να χρηματοδοτήσει ενισχυτική διδασκαλία μέσα στο σχολείο, ειδική αγωγή, ψυχολόγους, ουσιαστικό ολοήμερο και πραγματικά εργαστήρια. Μπορεί να δώσει στον καλό δάσκαλο χρόνο να σηκώσει τον μαθητή που μένει πίσω και να αφήσει τον άριστο να φτάσει όσο ψηλά μπορεί. Κυρίως, μπορεί να κόψει ένα μέρος από τον δεύτερο φόρο που πληρώνει η ελληνική οικογένεια μετά τον φόρο εισοδήματος: το φροντιστήριο για όσα υποτίθεται ότι διδάσκονται δωρεάν το πρωί. Υποτίθεται.
Βιβλία και οδηγοί για τον εκπαιδευτικό υπάρχουν για αρκετά μαθήματα. Εκείνο που λείπει είναι η συστηματική εφαρμογή ενός σύγχρονου, δοκιμασμένου πλαισίου διδασκαλίας, με σαφείς στόχους ανά μάθημα, κοινά εργαλεία και μέτρηση του αποτελέσματος. Με KPIs που λέμε και στο χωριό μου. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο καλός εκπαιδευτικός πρέπει να είναι ελεύθερος. Σήμερα ο κάθε καθηγητής παραλαμβάνει ένα βιβλίο, μία τάξη και το δικαίωμα να αυτοσχεδιάσει. Αν είναι χαρισματικός, τα παιδιά στάθηκαν τυχερά. Αν είναι ακατάλληλος, θα το μάθουν στις Πανελλαδικές. Το υπουργείο πιθανότατα δεν θα το μάθει ποτέ.
Οι λιγότεροι μαθητές από μόνοι τους δεν θα οδηγήσουν σε καλύτερη παιδεία. Η Ελλάδα έχει ήδη από τις χαμηλότερες αναλογίες μαθητών ανά εκπαιδευτικό στον ΟΟΣΑ και παραμένει ντροπιαστικά χαμηλά στο PISA. Το πρόβλημα δεν είναι πόσα κεφάλια μισθοδοτούμε. Είναι τι ζητάμε από αυτά, πώς τα εκπαιδεύουμε, πού τα τοποθετούμε, τι χάνουν όταν αποτυγχάνουν και τι κερδίζουν όταν πετυχαίνουν. Μέχρι σήμερα δεν συμβαίνει τίποτα. Εκτός ίσως από καμία ακόμη πρόσληψη για να μοιραστεί δικαιότερα η ανικανότητα.
Υπάρχει βέβαια και η συνδικαλιστική αξιοποίηση του δημογραφικού. Λιγότερα παιδιά, άρα λιγότερη δουλειά.
Διαβάστε ακόμα: Η αριστεία δεν είναι αντίπαλος της ισότητας
Το ετήσιο διδακτικό ωράριο των καθηγητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι 613 ώρες. Μοιρασμένο στις 52 εβδομάδες που πληρώνονται, βγαίνει κάτω από δώδεκα ώρες την εβδομάδα. Στις 40 εβδομάδες που είναι ανοιχτά τα σχολεία είναι περίπου δεκαπέντε ώρες. Με λίγη αγωνιστική προσπάθεια μπορούν να γίνουν επτά. Ίσως και μηδέν. Να πληρώνονται χωρίς να διδάσκουν καθόλου. Αυτή κι αν είναι καλή δουλειά.
Και φυσικά χωρίς αξιολόγηση. Μη λέμε βλακείες.
Στο ελληνικό δημόσιο σχολείο αξιολογείται ο μαθητής. Η οικογένειά του αξιολογείται κάθε μήνα από τον λογαριασμό του φροντιστηρίου. Η χώρα αξιολογείται από το PISA. Οι συνδικαλιστικές ηγεσίες έχουν ανακηρύξει την απεργία - αποχή από την αξιολόγηση σε παιδαγωγική μέθοδο. Θέλουν κύρος χωρίς κρίση, μονιμότητα χωρίς λογοδοσία και περισσότερα χρήματα χωρίς μετρήσιμο αποτέλεσμα. Όλα τα επαγγέλματα έχουν δύσκολες συνθήκες. Κανένα άλλο δεν απαιτεί να απαγορεύεται η μέτρηση της δουλειάς τους.
Η αξιολόγηση ξεχωρίζει τον καλό εκπαιδευτικό από τον ακατάλληλο. Στον πρώτο πρέπει να δίνει καλύτερη αμοιβή, εξέλιξη και το κύρος που του αξίζει. Όποιος αρνείται συστηματικά να αξιολογηθεί δεν μπορεί να παραμένει στην τάξη επ’ αόριστον. Όποιος κρίνεται ανεπαρκής χρειάζεται πληρωμένη επιμόρφωση, νέα αξιολόγηση και, αν παραμένει ακατάλληλος, άλλη θέση ή λύση της εργασιακής σχέσης. Αλλά Ελλάδα εδώ. Δεν…
Η Φινλανδία ακολούθησε τον αντίθετο δρόμο. Επέλεξε αυστηρά τους εκπαιδευτικούς της εξαρχής, τους εκπαίδευσε σοβαρά και τους έδωσε αξιοπρεπείς όρους εργασίας, μισθούς, κύρος και ελευθερία μέσα στην τάξη. Η εμπιστοσύνη εκεί κερδίζεται πριν ανοίξει την πόρτα της τάξης ο εκπαιδευτικός. Στήριξε εγκαίρως τον αδύναμο μαθητή και μέτρησε αν τα παιδιά μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη γνώση, όχι πόσες σελίδες πρόλαβε να παραδώσει ο καθηγητής. Γι’ αυτό παραμένει ένα από τα ισχυρότερα εκπαιδευτικά συστήματα του κόσμου.
Στο PISA (Programme for International Student Assessment του ΟΟΣΑ) του 2022 η Ελλάδα βρέθηκε 54 μονάδες πίσω από τη Φινλανδία στα μαθηματικά. Εγκυκλίους, διευθύνσεις εκπαίδευσης και διαδραστικούς πίνακες έχουμε. Γραφειοκράτες να φάνε και οι κότες. Απαίτηση να μαθαίνουν τα παιδιά όσα οφείλουμε να τους μάθουμε δεν έχουμε. Το σύστημα δαπανά περισσότερη ενέργεια για να αποφεύγει τη μέτρηση της δουλειάς του από όση δαπανά για να δουλέψει.
Η δημογραφική κατάρρευση αφήνει μία ακριβοπληρωμένη ευκαιρία: ο ίδιος περίπου προϋπολογισμός, μοιρασμένος σε λιγότερους μαθητές, μπορεί να αγοράσει πολύ καλύτερη παιδεία. Κάθε ευρώ που απελευθερώνεται πρέπει να μένει μέσα στο σχολείο και να επιστρέφει ως γνώση στο παιδί. Ούτε δημοσιονομικό μπάλωμα ούτε επίδομα αδράνειας σε καθηγητές χωρίς διδακτικές ώρες.
Το υπουργείο οφείλει να φτιάξει από τώρα το νέο σχολικό χάρτη: πού χρειάζονται συγχωνεύσεις, πού ένα μικρό σχολείο πρέπει να παραμείνει ανοιχτό και πού θα μετακινηθεί το προσωπικό. Με καθαρούς κανόνες, ασφαλή μεταφορά των παιδιών και λογαριασμό στο τέλος. Η οργανική θέση δεν αποτελεί μνημείο εθνικής κληρονομιάς. Το σχολείο υπάρχει για τον μαθητή. Το υπουργείο και οι συνδικαλιστές συχνά συμπεριφέρονται σαν να υπάρχει ο μαθητής για να δικαιολογεί το σχολείο.
Μαζί πρέπει να ξανασχεδιάσει τον τρόπο διδασκαλίας, να δώσει σύγχρονα εργαλεία στους εκπαιδευτικούς, να αξιολογήσει την καταλληλότητά τους και να προσφέρει στους ικανούς πληρωμένη εκπαίδευση σε αποτελεσματικότερες πρακτικές. Να τους λύσει τα χέρια για να χτίσουν καλύτερους μαθητές και καλύτερους πολίτες. Χρειάζεται κυρίως σοβαρότητα.
Έχει κανείς την ψευδαίσθηση ότι η υποχρεωτική εκπαίδευση των τελευταίων τριάντα ετών, είναι άμοιρη ευθυνών για τη σημερινή κατάντια της ελληνικής κοινωνίας;
Η Ελλάδα θα έχει λιγότερα παιδιά. Οκ. Αυτό έχει ήδη ξεκαθαριστεί. Η φτώχεια της παιδείας τους δεν είναι υποχρεωτικό να τα ακολουθήσει.
Add comment
Comments