Μια διασυνοριακή επιχείρηση λαθρεμπορίου τσιγάρων εξαρθρώθηκε, με τις αρχές να κατασχέτουν περισσότερους από 40 τόνους καπνικών προϊόντων. Το εκτεταμένο δίκτυο φέρεται να διακινούσε τα τσιγάρα μέσω πολλαπλών διαδρομών, προκειμένου να αποκρύπτει την προέλευση και τον προορισμό τους, ενώ τα έκρυβε και σε ειδικά διαμορφωμένες κρύπτες μέσα σε εμπορευματοκιβώτια. Γιατί όμως οι λαθρέμποροι καταβάλλουν τέτοια προσπάθεια για τη διακίνηση νόμιμων προϊόντων - και γιατί οι αρχές δίνουν τόση σημασία; Στην Ευρώπη, όπως και στις Ηνωμένες Πολιτείες, η απάντηση είναι η ίδια: οι υπέρογκοι φόροι.
Λαθραία τσιγάρα σε κρυφές κρύπτες
Ανακοινώνοντας την επιχείρηση κατά του δικτύου που δρούσε σε Ιταλία, Γαλλία, Πολωνία, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, σε συνεργασία με διεθνείς διωκτικές αρχές και τις αστυνομίες των πέντε χωρών, ανέφερε ότι οι λαθρέμποροι χρησιμοποιούσαν "θαλάσσιες και εμπορικές διαδρομές σχεδιασμένες ώστε να αποφεύγουν τους τελωνειακούς ελέγχους", διοχέτευαν τα φορτία "μέσω Γεωργίας, Κένυας, Ολλανδίας και Τουρκίας για να αποκρύπτουν την πραγματική προέλευση των παράνομων προϊόντων", ενώ "χρησιμοποιούσαν ψεύτικους πάτους ως κρυφές θήκες μέσα στα κοντέινερ για την απόκρυψη του καπνού".
Με την ολοκλήρωση της έρευνας, "πραγματοποιήθηκαν επιχειρήσεις στο λιμάνι της Γένοβας, οδηγώντας στην κατάσχεση σχεδόν 41 τόνων τσιγάρων, με εκτιμώμενες απώλειες από δασμούς, ειδικούς φόρους κατανάλωσης και ΦΠΑ που υπερβαίνουν τα 10 εκατ. ευρώ".
Τίποτα δεν κινητοποιεί περισσότερο τις αρχές από την είσπραξη φόρων - και στην περίπτωση των τσιγάρων διακυβεύονται τεράστια ποσά.
Οι φόροι αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της τιμής
Τον μήνα αυτό, το Tax Foundation, που διαθέτει γραφείο στις Βρυξέλλες, ανέφερε ότι "οι καπνιστές στην Ευρωπαϊκή Ένωση πληρώνουν πολύ περισσότερα σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης απ’ ό,τι για τα ίδια τα τσιγάρα". Σύμφωνα με τους ερευνητές Jacob Macumber-Rosin και Adam Hoffer, οι ειδικοί φόροι στην Ε.Ε. ξεκινούν από περίπου 2,11 δολάρια ανά πακέτο και αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 60% της μέσης λιανικής τιμής, ενώ ο ΦΠΑ προστίθεται επιπλέον.
"Ο υψηλότερος φόρος στην Ε.Ε. επιβάλλεται στην Ιρλανδία, με 10,71 ευρώ ανά πακέτο 20 τσιγάρων, ακολουθούμενη από τη Γαλλία με 8,09 ευρώ και την Ολλανδία με 7,77 ευρώ", σημειώνεται.
Από τις χώρες που εμπλέκονται στο πρόσφατα εξαρθρωμένο κύκλωμα, η Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι μέλη της Ε.Ε., ωστόσο οι φόροι αντιστοιχούν περίπου στο 60% της τιμής ενός πακέτου. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο φόρος ανέρχεται σε 16,5% της λιανικής τιμής συν 7,07 λίρες ανά πακέτο, με τη μέση τιμή να φτάνει περίπου τις 16 λίρες.
Με τους φόρους να αποτελούν τη μερίδα του λέοντος στην τιμή των τσιγάρων σε όλη την Ευρώπη, τα κίνητρα για λαθρεμπόριο - είτε από χώρες με χαμηλότερη φορολογία είτε από παράνομους παραγωγούς - είναι ιδιαίτερα ισχυρά. Οι "υπόγειοι" επιχειρηματίες ανταποκρίνονται αναλόγως.
Ανάπτυξη της μαύρης αγοράς καπνού
Σύμφωνα με μελέτη της KPMG, η παράνομη κατανάλωση τσιγάρων αυξήθηκε οριακά το 2024 στα 52,2 δισ. τεμάχια, αντιπροσωπεύοντας το 10% της συνολικής κατανάλωσης. Η αύξηση καταγράφηκε κυρίως σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ολλανδία, ενώ μειώσεις σημειώθηκαν στην Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ουκρανία.
Με την αγορά τσιγάρων από τη μαύρη αγορά, οι Ευρωπαίοι καπνιστές απέφυγαν φόρους ύψους περίπου 19,4 δισ. ευρώ. Με τέτοια ποσά να διακυβεύονται, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι λαθρέμποροι χρησιμοποιούν εξελιγμένες μεθόδους απόκρυψης.
"Οι υψηλότεροι φόροι ενθαρρύνουν το λαθρεμπόριο", επισημαίνουν οι αναλυτές. "Καθώς αυξάνονται οι φόροι, καταναλωτές και προμηθευτές αναζητούν τρόπους να τους παρακάμψουν - είτε μέσω αγορών από χώρες με χαμηλότερη φορολογία είτε μέσω παράνομων δικτύων".
Ο βαθμός στον οποίο οι καταναλωτές στρέφονται στη μαύρη αγορά εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το ύψος των φόρων αλλά και η στάση απέναντι στο κράτος. Στην Ευρώπη, αυτό έχει οδηγήσει στη μεγαλύτερη παράνομη αγορά τσιγάρων να αναπτύσσεται στη Γαλλία.
Ακόμη μεγαλύτερη η μαύρη αγορά στις ΗΠΑ
Υπάρχουν ωστόσο ακόμη μεγαλύτερα περιθώρια ανάπτυξης της παράνομης αγοράς στην Ευρώπη. Στις ΗΠΑ, τα λαθραία τσιγάρα αποτελούν πάνω από το μισό της αγοράς σε πολιτείες όπως η Καλιφόρνια και η Νέα Υόρκη - παρά το γεγονός ότι οι φόροι εκεί είναι χαμηλότεροι από ό,τι στην Ευρώπη.
Όσο υπάρχουν περιοχές με χαμηλότερη φορολογία ή παράνομες μονάδες παραγωγής, η ζήτηση για φθηνότερα τσιγάρα θα συνεχίσει να τροφοδοτεί την προσφορά.
Οι πολιτικοί που χρησιμοποιούν τους υψηλούς φόρους τόσο για την αύξηση εσόδων όσο και για την αποθάρρυνση συμπεριφορών, όπως το κάπνισμα, συχνά έρχονται αντιμέτωποι με τα ίδια τους τα μέτρα. Όταν οι πολίτες φτάσουν στα όριά τους, είναι πρόθυμοι να παρακάμψουν τον νόμο για να διατηρήσουν μεγαλύτερη ελευθερία.
Οι ευρωπαϊκές αρχές μπορεί να πανηγυρίζουν για την εξάρθρωση ενός κυκλώματος λαθρεμπορίου, όμως η δυσαρέσκεια των πολιτών σημαίνει ότι νέα δίκτυα θα εμφανιστούν για να καλύψουν το κενό.
Add comment
Comments