Υπάρχουν στιγμές που μοιάζουν ασήμαντες όταν συμβαίνουν, αλλά αποτυπώνουν ολόκληρη μια εποχή.
Για τον Αμερικανό δημοσιογράφο και αρθρογράφο Ryan Zickgraf, μία τέτοια στιγμή ήρθε το 2022.
Παρουσίαζε ένα παιχνίδι γνώσεων σε μια ζυθοποιία όταν χρειάστηκε να διαβάσει μια ερώτηση γεωγραφίας που περιείχε τη λέξη "Νικαράγουα".
Πρόφερε τη λέξη λάθος. Προσπάθησε να τη διορθώσει επαναλαμβάνοντάς την αργά.
Λίγο αργότερα, όπως αφηγείται ο ίδιος, η διοίκηση τον ενημέρωσε ότι κάποιοι από τους παρευρισκόμενους δεν "αισθάνονταν ασφαλείς" με την παρουσία του στον χώρο.
Τελικά έχασε τη δουλειά.
Όταν προσπάθησε να διαμαρτυρηθεί, ο υπεύθυνος του καταστήματος - ο οποίος ήταν μαύρος - του είπε ουσιαστικά ότι ο ίδιος προσωπικά δεν είχε προσβληθεί, αλλά "έτσι έχουν πλέον τα πράγματα".
Για τον Zickgraf, το περιστατικό συμπυκνώνει αυτό που συνέβη σε ένα σημαντικό τμήμα της αμερικανικής κοινωνίας περίπου μεταξύ 2013 και 2023: την περίοδο κυριαρχίας αυτού που σήμερα αποκαλείται όλο και συχνότερα "Woke 1.0".
Και το ενδιαφέρον είναι ότι τώρα ακόμη και ορισμένοι από τους ανθρώπους που βρίσκονταν πολιτικά κοντά σε εκείνη την κουλτούρα αρχίζουν να παραδέχονται ότι κάτι είχε πάει πολύ στραβά.
Η AOC και το «Woke One was crazy»
Ο Zickgraf ξσναθυμήθηκε το ατυχές για αυυοπν περιστατικό, βλέποντας μια πρόσφατη τηλεοπτική εμφάνιση της Alexandria Ocasio-Cortez (AOC).
Σε συνέντευξή της στο ABC, η γνωστή Δημοκρατική σοσιαλίστρισ βουλευτής ρωτήθηκε για τη Francesca Hong, στέλεχος των Democratic Socialists of America και υποψήφια για κυβερνήτης του Wisconsin.
Το πρόβλημα για τη Hong είναι όσα έλεγε λίγα μόλις χρόνια νωρίτερα.
Το 2020 είχε ταχθεί υπέρ της αποχρηματοδότησης της αστυνομίας ως πρώτου βήματος προς την κατάργησή της, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η αστυνομία λειτουργεί ως μηχανισμός διατήρησης της λευκής υπεροχής.
Είχε επίσης ζητήσει να σταματήσει ο εορτασμός του Thanksgiving, συνδέοντας τη γιορτή με την αποικιοκρατία και την εξόντωση των αυτοχθόνων πληθυσμών.
Όταν η AOC κλήθηκε να σχολιάσει αυτές τις θέσεις, γέλασε και χρησιμοποίησε μια έκφραση που φαίνεται ότι αποκτά τη δική της πολιτική ζωή στις ΗΠΑ:
"Woke One was crazy" - "Το Woke 1.0 ήταν τρελό".
Για τον Zickgraf, αυτή η φράση αποτελεί ταυτόχρονα παραδοχή και υπεκφυγή.
Γιατί το πρόβλημα, υποστηρίζει, είναι ότι εκείνη η περίοδος δεν ήταν απλώς μια συλλογή υπερβολών του διαδικτύου που μπορούν σήμερα να αντιμετωπιστούν με ένα χαμόγελο.
Για αρκετούς ανθρώπους είχε πραγματικές συνέπειες.
Όταν ένα λάθος μπορούσε να κοστίσει μια καριέρα
Στην κορύφωση της woke κουλτούρας, ένα άτυπο σύστημα κοινωνικής επιτήρησης είχε αναπτυχθεί σε πανεπιστήμια, μέσα ενημέρωσης, εταιρείες, τεχνολογικές επιχειρήσεις και πολιτικές οργανώσεις.
Οι κανόνες της αποδεκτής γλώσσας άλλαζαν γρήγορα.
Λέξεις και εκφράσεις που μέχρι χθες θεωρούνταν φυσιολογικές μπορούσαν ξαφνικά να χαρακτηριστούν προβληματικές.
Η λανθασμένη χρήση ενός όρου, ένα αμφιλεγόμενο αστείο, μια αποτυχημένη ανάρτηση στα social media ή ακόμη και η άρνηση κάποιου να ακολουθήσει μια νέα γλωσσική σύμβαση μπορούσαν να προκαλέσουν δημόσια κατακραυγή.
Ένα τμήμα ακαδημαϊκών, δημοσιογράφων, στελεχών τεχνολογίας και ακτιβιστών λειτούργησε για χρόνια σαν ένα είδος άτυπου, μη εκλεγμένου τμήματος ανθρώπινου δυναμικού της αμερικανικής κοινωνίας.
Και η πραγματική ισχύς του συστήματος δεν προερχόταν από τον νόμο.
Προερχόταν από τον φόβο της δημόσιας διαπόμπευσης.
Το μήνυμα ήταν απλό: χρησιμοποίησε τη λάθος λέξη, κάνε τη λάθος χειρονομία ή διατύπωσε μια άποψη έξω από το διαρκώς μεταβαλλόμενο πλαίσιο και μπορεί να βρεθείς αντιμέτωπος με επαγγελματικές και κοινωνικές συνέπειες.
Το παράδοξο της σοσιαλιστικής Αριστεράς
Για τον Zickgraf, ο οποίος τοποθετεί τον εαυτό του πολιτικά στην Αριστερά, υπάρχει και μια βαθύτερη ειρωνεία.
Ένα μέρος της ριζοσπαστικής αμερικανικής Αριστεράς ζητούσε εκείνη την περίοδο τη μείωση της χρηματοδότησης ή ακόμη και την κατάργηση της αστυνομίας.
Ταυτόχρονα όμως, ανέπτυσσε τους δικούς του μηχανισμούς ιδεολογικής αστυνόμευσης.
Από τη χρήση sombrero από έναν λευκό σε αποκριάτικη γιορτή μέχρι την επιλογή κάποιου να μη δηλώνει τις αντωνυμίες του στην υπογραφή του email, ζητήματα που παλαιότερα θα θεωρούνταν δευτερεύοντα μπορούσαν να μετατραπούν σε αποδείξεις πολιτικής ή ηθικής ενοχής.
Το αποτέλεσμα, υποστηρίζει, ήταν ότι άνθρωποι έχασαν δουλειές, υπέστησαν σοβαρή ζημιά στη δημόσια εικόνα τους και οργανισμοί αναγκάστηκαν να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον όπου ο φόβος της καταγγελίας μπορούσε να καθορίζει συμπεριφορές.
Το μεγαλύτερο κόστος ήταν πολιτικό
Η σημαντικότερη συνέπεια του Woke 1.0 δεν ήταν πολιτισμική αλλά πολιτική.
Η συγκεκριμένη κουλτούρα προσέφερε στο κίνημα MAGA και στη συντηρητική Δεξιά τεράστιες ποσότητες πολιτικού υλικού.
Κάθε ακραία δήλωση για την αστυνομία, κάθε υπερβολή γύρω από τη γλώσσα, κάθε περιστατικό cancel culture μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη ότι ολόκληρη η αμερικανική Αριστερά είχε απομακρυνθεί από τις αντιλήψεις του μέσου ψηφοφόρου.
Παράλληλα, υπονομεύθηκε και ένα διαφορετικό πολιτικό σχέδιο της Αριστεράς: εκείνο που είχε εκφραστεί περισσότερο στην εποχή του Bernie Sanders και επικεντρωνόταν σε μισθούς, κοινωνικές ανισότητες, υγεία, εργασία και οικονομική τάξη.
Η πολιτική της ταυτότητας άρχισε να εκτοπίζει την πολιτική της οικονομικής τάξης.
Αυτό αποτέλεσε στρατηγικό δώρο προς την υπερσυντηρητική Δεξιά.
Οι παλιές αναρτήσεις επιστρέφουν
Το πρόβλημα για τη νέα γενιά προοδευτικών υποψηφίων είναι ότι το διαδίκτυο έχει μνήμη.
Θέσεις που εκφράστηκαν το 2020 επιστρέφουν σήμερα στην πολιτική συζήτηση.
Η Francesca Hong, για παράδειγμα, έχει πλέον ξεκαθαρίσει ότι δεν σκοπεύει να καταργήσει την αστυνομία και εμφανίζεται να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη δημόσια ασφάλεια.
Δεν είναι η μοναδική.
Η Cea Weaver, η οποία έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο στην πολιτική στέγασης στη διοίκηση του δημάρχου της Νέας Υόρκης Zohran Mamdani, είχε στο παρελθόν συνδέσει ακόμη και την ιδιοκατοίκηση με τη "λευκή υπεροχή"
Άλλοι υποψήφιοι που συνδέονται με τη νέα αμερικανική Αριστερά είχαν ζητήσει την κατάργηση της αστυνομίας, των φυλακών ή των συνόρων, καθώς και πολύ ριζοσπαστικές παρεμβάσεις στην ιδιωτική περιουσία.
Και ο ίδιος ο Mamdani είχε χρησιμοποιήσει το 2020 ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα για την αστυνομία της Νέας Υόρκης και είχε υποστηρίξει το σύνθημα "defund the police".
Όταν όμως διεκδίκησε τη δημαρχία, η πολιτική του καμπάνια επικεντρώθηκε πολύ περισσότερο σε καθημερινά ζητήματα: ενοίκια, μεταφορές και παιδική φροντίδα.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι απόψεις και η γλώσσα ενός πολιτικού δεν πρέπει να θεωρούνται παγωμένες στον χρόνο.
Και εδώ βρίσκεται το νέο πολιτικό δίλημμα.
Πότε η αλλαγή θέσης αποτελεί πραγματική πολιτική ωρίμανση και πότε απλώς προσπάθεια απόδρασης από ένα πολιτικά επιζήμιο παρελθόν;
Διαβάστε ακόμα: Ο George Orwell το νέο «θύμα» της woke επέλασης στα σχολεία
Η «δικαιολογία του lockdown»
Η AOC προτείνει μια διαφορετική ερμηνεία για εκείνη την περίοδο.
Η πανδημία και τα lockdowns, υποστηρίζει, δημιούργησαν μια ασυνήθιστη πολιτική συγκυρία στην οποία το λεγόμενο Overton Window - τα όρια δηλαδή των ιδεών που θεωρούνται αποδεκτές στη δημόσια συζήτηση - άνοιξε απότομα.
Μέσα σε εκείνες τις έκτακτες συνθήκες, η Αριστερά άρχισε να συζητά σχεδόν κάθε πιθανή πολιτική πρόταση που θα μπορούσε θεωρητικά να αλλάξει την κοινωνία.
Οι συζητήσεις εκείνες, σύμφωνα με την AOC, είχαν και παραγωγικά στοιχεία.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι σημερινοί υποψήφιοι θα χρησιμοποιούσαν την ίδια γλώσσα ή θα υποστήριζαν τις ίδιες ακριβώς θέσεις.
Ο Zickgraf αντιμετωπίζει αυτή την εξήγηση με εμφανή ειρωνεία.
Την αποκαλεί ουσιαστικά "Lockdown Alibi" - το άλλοθι του lockdown.
Η λογική είναι περίπου η εξής: όλοι κάναμε περίεργα πράγματα την εποχή της πανδημίας. Άλλοι έφτιαχναν ψωμί στο σπίτι και άλλοι ζητούσαν την κατάργηση της αστυνομίας και των φυλακών.
Η πανδημία δεν αρκεί ως εξήγηση.
Από το "woke δεν υπάρχει" στο "ναι, ήταν τρέλα"
Για χρόνια, ένα μέρος της αμερικανικής σοσιαλιστικής Αριστεράς απέρριπτε ακόμη και τον ίδιο τον όρο "woke" ως κατασκεύασμα των συντηρητικών.
Δεν υπήρχε, σύμφωνα με αυτή την άποψη, κάποιο ιδιαίτερο woke κίνημα.
Υπήρχε απλώς η προσπάθεια για περισσότερη ευγένεια, συμπερίληψη και κοινωνική δικαιοσύνη.
Σήμερα όμως η συζήτηση αλλάζει.
Η φράση "Woke One was crazy" είναι ουσιαστικά μια παραδοχή ότι υπήρξε πράγματι μια διακριτή πολιτισμική και πολιτική περίοδος, και ότι τουλάχιστον ορισμένες από τις εκφάνσεις της υπήρξαν υπερβολικές.
Λείπει όμως ένα ενδιάμεσο βήμα.
Η παραδοχή της ευθύνης.
Όχι, δεν ήταν όλα λάθος
Δεν ήταν κάθε αίτημα που συνδέθηκε με τη woke περίοδο λανθασμένο.
Ούτε οι εκφραστές της anti-woke ατζέντας δικαιώθηκαν σε όλα.
Αυτή η παραδοχή όμως δεν απαλλάσσει την Αριστερά από την ανάγκη να εξετάσει τις δικές της υπερβολές.
Το ερώτημα επομένως δεν είναι αν όλα όσα συνδέθηκαν με το Woke 1.0 ήταν λανθασμένα.
Είναι ποια ήταν λανθασμένα, γιατί ήταν λανθασμένα και ποιος αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη γι’ αυτά.
Μπορεί να υπάρξει συγχώρεση χωρίς απολογισμό;
Η νέα γενιά της αμερικανικής σοσιαλιστικής Αριστεράς φαίνεται να επιθυμεί να προχωρήσει πέρα από τη woke εποχή χωρίς να πραγματοποιήσει έναν ολοκληρωμένο απολογισμό της.
Οι παλιές θέσεις παρουσιάζονται ως προϊόν μιας περίεργης περιόδου.
Η γλώσσα άλλαξε.
Οι προτεραιότητες μετακινήθηκαν.
Οι υποψήφιοι πλέον μιλούν περισσότερο για το κόστος ζωής, τα ενοίκια, τις δημόσιες υπηρεσίες και την οικονομία.
Όλα αυτά μπορεί να αποτελούν πραγματική πολιτική εξέλιξη.
Αλλά, η πολιτική συγχώρεση συνήθως προϋποθέτει πρώτα την παραδοχή ότι κάτι πήγε στραβά.
Για χρόνια, το επιχείρημα ήταν ότι "το woke δεν υπάρχει".
Σήμερα γίνεται:
"Φυσικά και υπήρχε - και ναι, ήταν τρελό, αλλά ήταν η εποχή της πανδημίας".
Αυτό που απουσιάζει ανάμεσα στις δύο φράσεις είναι η αυτοκριτική.
Και ίσως αυτό να εξηγεί γιατί το Woke 1.0, παρότι έχει χάσει μεγάλο μέρος της πολιτισμικής κυριαρχίας που διέθετε πριν από λίγα χρόνια, εξακολουθεί να επιστρέφει στην αμερικανική πολιτική.
Όχι τόσο ως ενεργό κίνημα πλέον, αλλά ως πολιτικό παρελθόν που αρνείται να εξαφανιστεί.
Το ερώτημα για την αμερικανική Αριστερά δεν είναι πλέον εάν υπήρξε η woke εποχή.
Είναι αν μπορεί να πείσει τους ψηφοφόρους ότι πραγματικά την άφησε πίσω της - χωρίς πρώτα να εξηγήσει τι ακριβώς ήταν εκείνο που πήγε τόσο στραβά.
Add comment
Comments