Η ανάλυση του Greece2Day δείχνει ότι σημαντικό μέρος των μέτρων που θα επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό του 2027 είχε ήδη αποφασιστεί. Πόσο είναι το πραγματικά νέο κόστος, ποια μέτρα είναι μόνιμα και ποια δισεκατομμύρια δεν αποτελούν καν δημοσιονομική δαπάνη
Από τους Κέλσο και Αληκτώ | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Τα €2,2 δισ. ήταν ο μεγάλος αριθμός της φετινής ΔΕΘ. Τόσο υπολόγισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης το κόστος του προγράμματος που παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη, τονίζοντας μάλιστα ότι η κυβέρνηση κινείται "στα όρια του υφιστάμενου δημοσιονομικού χώρου".
Ο αριθμός όμως χρειάζεται προσοχή. Διότι στον δημόσιο διάλογο αναμειγνύονται τέσσερα διαφορετικά πράγματα:
- νέα μέτρα που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ του 2026,
- μέτρα που είχαν ήδη αποφασιστεί αλλά θα επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό του 2027,
- μόνιμες δαπάνες και φοροελαφρύνσεις, και
- χρηματοδοτικά προγράμματα δισεκατομμυρίων που δεν αποτελούν ισόποση δημοσιονομική δαπάνη.
Το Greece2Day επιχειρεί να τα ξεχωρίσει.
Τα €2,2 δισ. δεν πρέπει να διαβαστούν ως €2,2 δισ. καινούργιων μέτρων που αποφασίστηκαν το βράδυ της ΔΕΘ.
Ας ανοίξουμε λοιπόν τον λογαριασμό.
Τα €884 εκατ. των φοροελαφρύνσεων
Από τα μέσα Μαρτίου έως τα μέσα Ιουλίου του 2027 θα εμφανιστούν στις φορολογικές δηλώσεις μειώσεις φόρων συνολικού ύψους €884 εκατ.
Η επίσημη ανάλυση είναι:
Το άθροισμα πράγματι βγαίνει: 402 + 170 + 82 + 90 + 43 + 87 + 10 = €884 εκατ.
Οι επιμέρους αριθμοί και το συνολικό ποσό καταγράφονται στο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των μέτρων. Αυτό όμως είναι μόνο η αρχή.
Τα €402 εκατ. δεν είναι καινούργια
Η ίδια η παρουσίαση διευκρινίζει ότι τα €402 εκατ. αφορούν τη μείωση φόρου επαγγελματιών και αγροτών "βάσει της μείωσης που έγινε το φορολογικό έτος 2026". Πρόκειται δηλαδή για φορολογικό όφελος που θα γίνει ταμειακά ορατό στις δηλώσεις του 2027, αλλά προέρχεται από ήδη αποφασισμένη μεταρρύθμιση.
- Δημοσιονομικό αποτέλεσμα 2027: €402 εκατ.
- Νέο μέτρο ΔΕΘ 2026: €0.
Αυτός ο διαχωρισμός είναι θεμελιώδης.
Τα €170 εκατ. του τεκμαρτού: πραγματικά νέο μέτρο
Εδώ αλλάζει η εικόνα.
Καταργούνται για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες οι προσαυξήσεις του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος που συνδέονται με τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία, ενώ διευρύνεται η έκπτωση 50% σε μικρούς οικισμούς και προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για τα ταξί.
Το κόστος υπολογίζεται σε €170 εκατ.
Πρόκειται για νέα παρέμβαση της ΔΕΘ 2026 και, εφόσον διατηρηθεί, για επαναλαμβανόμενη απώλεια φορολογικών εσόδων.
Δεν διαθέτουμε ακόμη τα microdata της ΑΑΔΕ για να αναπαράγουμε ανεξάρτητα τα €170 εκατ. ανά ΑΦΜ. Συνεπώς το ποσό το χαρακτηρίζουμε εύλογο και επισήμως κοστολογημένο, όχι όμως ανεξάρτητα πιστοποιημένο bottom-up.
Τέλος επιτηδεύματος: €82 εκατ.
Η κατάργηση επεκτείνεται στις επιχειρήσεις της περιφέρειας και της Θεσσαλονίκης και η επίπτωση του 2027 υπολογίζεται σε €82 εκατ.
Το ποσό περνάει τον βασικό έλεγχο ευλογοφάνειας που κάναμε, αλλά για πλήρη ανεξάρτητη πιστοποίηση απαιτείται ο πραγματικός αριθμός των νομικών προσώπων και υποκαταστημάτων που καταβάλλουν σήμερα το τέλος ανά γεωγραφική περιοχή.
Εδώ έχουμε:
- Κόστος 2027: €82 εκατ.
- Νέο μέτρο ΔΕΘ 2026: €82 εκατ.
Και επειδή η κατάργηση διευρύνεται σταδιακά, το τελικό κόστος όταν το μέτρο ωριμάσει πλήρως θα είναι μεγαλύτερο από την πρώτη επίπτωση των €82 εκατ.
Τα €90 εκατ. των ενοικίων: πραγματικό κόστος, όχι καινούργιο
Η εισαγωγή ενδιάμεσου φορολογικού συντελεστή 25% στα εισοδήματα από ακίνητα έχει ετήσιο κόστος περίπου €90 εκατ. Το ποσό είναι μάλιστα αρκετά εύλογο αριθμητικά.
Με περίπου 161.000 ωφελούμενους, τα €90 εκατ. αντιστοιχούν σε μέσο όφελος περίπου:
€90 εκατ. / 161.000 ≈ €559 ανά ιδιοκτήτη.
Το πρόβλημα για την πολιτική ανάγνωση της φετινής ΔΕΘ είναι διαφορετικό: το μέτρο είχε ήδη ενσωματωθεί στον δημοσιονομικό σχεδιασμό πριν από τη φετινή ομιλία.
Άρα:
- Κόστος 2027: €90 εκατ.
- Νέο κόστος ΔΕΘ 2026: €0.
Ιδρύματα και κληροδοτήματα: άλλα €43 εκατ. από το παρελθόν
Ανάλογη περίπτωση είναι η απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος ιδρυμάτων και κληροδοτημάτων. Η δημοσιονομική επίπτωση είναι €43 εκατ., αλλά πρόκειται επίσης για προηγουμένως αποφασισμένη φορολογική αλλαγή.
Άρα:
- Κόστος 2027: €43 εκατ.
- Νέο κόστος ΔΕΘ 2026: €0.
Αγρότες: €87 εκατ. πραγματικά νέας ελάφρυνσης
Για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες μηδενίζεται ο φόρος εισοδήματος έως τα €20.000. Η επίσημη κοστολόγηση είναι €87 εκατ.
Ο αριθμός περνάει τον έλεγχο τάξης μεγέθους, αν και για πλήρη επαλήθευση θα χρειαζόμασταν την κατανομή των επαγγελματιών αγροτών ανά φορολογικό κλιμάκιο.
Εδώ όμως η ταξινόμηση είναι καθαρή:
- Κόστος: €87 εκατ.
- Νέο μέτρο ΔΕΘ 2026: €87 εκατ.
Άλλα €10 εκατ. για τα εξαρτώμενα τέκνα
Στο εισοδηματικό όριο των €3.000 για τον χαρακτηρισμό εξαρτώμενου τέκνου δεν θα προσμετρώνται πλέον οι συντάξεις λόγω θανάτου που λαμβάνει το παιδί.
Η επίσημη εκτίμηση είναι €10 εκατ.
Δεν έχουμε επαρκή δημόσια στοιχεία για να κάνουμε ανεξάρτητο bottom-up υπολογισμό του αριθμού των οικογενειών που επηρεάζονται.
Ωστόσο πρόκειται για:
- Νέο κόστος ΔΕΘ 2026: €10 εκατ.
Το πρώτο μεγάλο εύρημα: από τα €884 εκατ., νέα είναι περίπου €349 εκατ.
Αθροίζοντας: Ήδη αποφασισμένες επιβαρύνσεις
€402 + €90 + €43 = €535 εκατ.
Νέες φορολογικές παρεμβάσεις ΔΕΘ 2026
€170 + €82 + €87 + €10 = €349 εκατ.
Δηλαδή:
60,5% των €884 εκατ. αφορά δημοσιονομικές επιπτώσεις που είχαν ήδη δρομολογηθεί.
Και:
39,5%, ή περίπου €349 εκατ., αφορά τις νέες φορολογικές παρεμβάσεις που εντοπίσαμε στη φετινή ΔΕΘ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα €535 εκατ. "δεν κοστίζουν". Κοστίζουν πράγματι στον προϋπολογισμό. Σημαίνει όμως ότι δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως €535 εκατ. νέου δημοσιονομικού χώρου που αποφασίστηκε το βράδυ της 5ης Σεπτεμβρίου 2026.
Τα €400 των συνταξιούχων
Εδώ έχουμε μία από τις σημαντικότερες μόνιμες παρεμβάσεις.
Η ετήσια ενίσχυση αυξάνεται στα €400 και επεκτείνεται σε όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών, μαζί με ΑμεΑ και ανασφάλιστους υπερήλικες. Η πρώτη καταβολή των €400 προβλέπεται ήδη για τις 30 Νοεμβρίου 2026 και επαναλαμβάνεται τον Νοέμβριο του 2027.
Με τελικό πληθυσμό περίπου 2,2 εκατ. συνταξιούχων, η ακαθάριστη συνολική καταβολή μπορεί να προσεγγίσει:
2,2 εκατ. × €400 = €880 εκατ.
Αυτό όμως δεν είναι το νέο κόστος, επειδή υπήρχε ήδη η προηγούμενη ετήσια ενίσχυση. Με βάση την προηγούμενη κάλυψη περίπου 85% και το ποσό των €300, η δική μας bottom-up προσέγγιση τοποθετεί το πρόσθετο ετήσιο κόστος της νέας παρέμβασης κοντά στα €320 εκατ.
Το ακριβές ποσό θα πρέπει να επιβεβαιωθεί από την τεχνική εξειδίκευση του ΥΠΕΘΟ.
Επομένως κρατάμε: Νέο μόνιμο κόστος: περίπου €320 εκατ. ετησίως.
€500 στους δημοσίους υπαλλήλους
Από τον Δεκέμβριο του 2027 θεσπίζεται μόνιμο επίδομα Χριστουγέννων €500 μικτά στους δημοσίους υπαλλήλους, το οποίο θα λαμβάνεται υπόψη και για τη σύνταξη.
Εάν επιβεβαιωθεί περίμετρος περίπου 720.000 δικαιούχων, η απλή αριθμητική δίνει: 720.000 × €500 = €360 εκατ. μικτή ετήσια μισθολογική δαπάνη.
Το ποσό όμως χρειάζεται δύο αστερίσκους.
Πρώτον, θέλουμε τον επίσημο τελικό αριθμό δικαιούχων.
Δεύτερον, τα €360 εκατ. είναι μικτή μισθολογική δαπάνη, όχι αναγκαστικά καθαρή επιβάρυνση της Γενικής Κυβέρνησης, καθώς μέρος επιστρέφει μέσω φόρων και εισφορών.
Άρα η συντηρητική αποτύπωση είναι: Νέα μόνιμη μικτή δαπάνη: έως περίπου €360 εκατ. ετησίως.
Μείωση εισφορών κατά 0,5 μονάδα
Από την 1η Απριλίου 2027 μειώνονται κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα οι ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα.
Έχει αναφερθεί εκτίμηση περίπου €244 εκατ. για πλήρες έτος.
Το ποσό περνάει ένα ισχυρό αριθμητικό test:
€244 εκατ. / 0,005 = €48,8 δισ. ασφαλιστέας μισθολογικής βάσης.
Πρόκειται για εύλογη τάξη μεγέθους.
Επειδή όμως το μέτρο ξεκινά τον Απρίλιο, η στατική επίπτωση για εννέα μήνες του 2027 είναι περίπου:
€244 εκατ. × 9/12 = €183 εκατ.
Άρα:
2027: ~€183 εκατ.
Πλήρες έτος: ~€244 εκατ.
Μέχρι να έχουμε επίσημη τεχνική κοστολόγηση του ΥΠΕΘΟ, αντιμετωπίζουμε τα ποσά αυτά ως ισχυρή εκτίμηση και όχι τελικό λογιστικό αριθμό.
Οι αυξήσεις των δημοσίων υπαλλήλων: πραγματικό κόστος, αλλά όχι νέα εξαγγελία
Από την 1η Απριλίου 2027 αυξάνεται ο κατώτατος μισθός και, μέσω του ήδη θεσπισμένου μηχανισμού, ακολουθεί αντίστοιχη οριζόντια αύξηση των αποδοχών του Δημοσίου.
Με μετάβαση του κατώτατου από €920 σε €950, η διαφορά είναι: €30 τον μήνα.
Χρησιμοποιώντας ως benchmark την προηγούμενη αύξηση των €40, η οποία είχε κοστολογηθεί στα €358 εκατ. για περίοδο εφαρμογής από τον Απρίλιο, προκύπτει:
€358 εκατ. × 30/40 ≈ €269 εκατ.
Άρα η τάξη μεγέθους για το 2027 είναι περίπου €269 εκατ.
Σε πλήρες δωδεκάμηνο: €269 εκατ. × 12/9 ≈ €358 εκατ.
Όμως αυτή η αύξηση δεν πρέπει να καταγραφεί ολόκληρη ως νέο μέτρο της ΔΕΘ 2026, καθώς ο μηχανισμός σύνδεσης είχε ήδη θεσπιστεί και η πορεία του κατώτατου μισθού ήταν ήδη μέρος του κυβερνητικού σχεδιασμού.
Άρα: Κόστος στον προϋπολογισμό του 2027: ~€269 εκατ.
Νέο κόστος που δημιουργήθηκε από τη ΔΕΘ 2026: ουσιαστικά μηδενικό, εφόσον δεν υπάρξει πρόσθετη αλλαγή πέραν του ήδη θεσπισμένου μηχανισμού.
Τι έχουμε λοιπόν μέχρι στιγμής;
Με βάση μόνο όσα έχουμε καταφέρει να απομονώσουμε και να ελέγξουμε:
Με αυτή τη μεθοδολογία, οι τέσσερις μεγάλες κατηγορίες πραγματικά νέων παρεμβάσεων που έχουμε ήδη ποσοτικοποιήσει φθάνουν περίπου:
€349 + €320 + €360 + €183 = €1,212 δισ.
Ο αριθμός δεν είναι τελική επίσημη κοστολόγηση. Ιδίως τα €320 εκατ., τα €360 εκατ. και τα €183 εκατ. χρειάζονται την τεχνική εξειδίκευση για να μετατραπούν από ισχυρές εκτιμήσεις σε λογιστικά οριστικά ποσά.
Αλλά ήδη μας λέει πολλά.
Τα €2 δισ. του "Σπίτι μου 3" δεν είναι €2 δισ. δημοσιονομικής δαπάνης
Τον Ιανουάριο του 2027 ξεκινά το "Σπίτι μου ΙΙΙ". Όταν ένα πρόγραμμα έχει χρηματοδοτικό όγκο €2 δισ., αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο κρατικός προϋπολογισμός χάνει €2 δισ.
Πρέπει να εξετάσουμε:
- πόσο αποτελεί δάνειο,
- πόσο επιδότηση επιτοκίου,
- ποιο μέρος χρηματοδοτείται από δημόσιους πόρους,
- ποιο από τράπεζες,
- και ποια είναι η πραγματική δημοσιονομική επιβάρυνση.
Μέχρι να έχουμε αυτά τα στοιχεία: €2 δισ. χρηματοδοτικό πρόγραμμα ≠ €2 δισ. δημοσιονομικό κόστος.
Το ίδιο ισχύει για τα €1,5 δισ. προς τις μικρομεσαίες
Η διοχέτευση περίπου €1,5 δισ. μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν πρέπει επίσης να προστεθεί μηχανικά στον λογαριασμό των δημοσιονομικών δαπανών.
Δάνεια και εγγυήσεις είναι διαφορετικό πράγμα από επιχορηγήσεις. Ένα δάνειο δημιουργεί χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο και αναμένεται να επιστραφεί. Μια εγγύηση δημιουργεί δημοσιονομικό κίνδυνο, όχι αυτομάτως δαπάνη ίση με το ονομαστικό της ύψος.
Επομένως: €1,5 δισ. χρηματοδοτικής ισχύος ≠ €1,5 δισ. δημοσιονομικής επιβάρυνσης.
Και η προκαταβολή φόρου;
Το ίδιο λάθος μπορεί να γίνει με τη σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου. Για τα νομικά πρόσωπα προβλέπεται σταδιακή μείωση κατά 5 μονάδες ετησίως ώστε να φτάσει στο 50%, με έναρξη από το φορολογικό έτος 2028.
Η προκαταβολή φόρου όμως είναι πρωτίστως μετατόπιση του χρόνου είσπραξης. Δεν ισοδυναμεί κατ’ ανάγκη με μόνιμη απώλεια εσόδων ίση με την πρώτη ταμειακή επίπτωση.
Για την επιχείρηση είναι σημαντική βελτίωση ρευστότητας. Για τον προϋπολογισμό όμως χρειάζεται διαφορετική λογιστική αντιμετώπιση από μια μόνιμη μείωση φορολογικού συντελεστή.
Ο «κουμπαράς» των παιδιών είναι πραγματική νέα δαπάνη - αλλά δεν ξέρουμε ακόμη πόση
Από τον Ιανουάριο του 2027 ξεκινά ο "Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά", ειδικός επενδυτικός λογαριασμός για παιδιά έως δύο ετών. Εδώ έχουμε πραγματική νέα κρατική δαπάνη.
Αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση, καθώς δημιουργεί πολυετή κρατική υποχρέωση matching που μπορεί να εκτείνεται μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού. Το πραγματικό δημοσιονομικό κόστος εξαρτάται από τη συμμετοχή των οικογενειών και το ύψος των καταθέσεων και δεν μπορεί να αποτιμηθεί ως μια απλή ετήσια παροχή.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν «βγαίνουν» τα €2,2 δισ.
Η κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να παρουσιάζει το συνολικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα του προγράμματός της έως το 2027.
Αλλά για να καταλάβει κανείς τι πραγματικά συνέβη στη φετινή ΔΕΘ πρέπει να κάνει μια διαφορετική ερώτηση: Πόσο από το δημοσιονομικό κόστος του 2027 υπήρχε ήδη στον προγραμματισμό και πόσο δημιουργήθηκε από τις νέες αποφάσεις της 5ης Σεπτεμβρίου 2026;
Η ανάλυσή μας δείχνει ήδη ότι η διαφορά είναι σημαντική.
Μόνο μέσα στα €884 εκατ. των φοροελαφρύνσεων, τα €535 εκατ., δηλαδή περίπου 60,5%, προέρχονται από παλαιότερες αποφάσεις.
Και η αύξηση των δημοσίων υπαλλήλων που συνδέεται με τον κατώτατο μισθό αποτελεί επίσης πραγματική δαπάνη του 2027, αλλά όχι κατ’ ανάγκη νέο μέτρο της φετινής ΔΕΘ.
Τι αντέχει ο προϋπολογισμός;
Εδώ βρίσκεται η ουσία.
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον στην εποχή όπου το ερώτημα ήταν αν υπάρχει καθόλου δημοσιονομικός χώρος. Η οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμό περίπου 2% και το πρωτογενές πλεόνασμα του 2026 αναμένεται κοντά στο 4% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις που επικαλείται το Reuters.
Υπάρχει επομένως χώρος. Δεν είναι όμως απεριόριστος.
Και κυρίως, δεν πρέπει να συγχέεται ένα υψηλό πλεόνασμα μιας χρονιάς με τη δυνατότητα χρηματοδότησης μόνιμων παροχών για πάντα. Μια εφάπαξ υπεραπόδοση εσόδων μπορεί να χρηματοδοτήσει μια εφάπαξ δαπάνη.
Μια μόνιμη μείωση φόρου, ένα μόνιμο επίδομα ή μια μόνιμη αύξηση μισθολογίου χρειάζονται μόνιμη πηγή δημοσιονομικού χώρου. Και αυτό είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να κριθεί το πακέτο της ΔΕΘ.
Η πιο σωστή ανάγνωση των €2,2 δισ.
Με τα δεδομένα που έχουμε μέχρι στιγμής, το ποσό των €2,2 δισ. δεν φαίνεται να είναι ένας απλός σωρός καινούργιων παροχών.
Είναι ένα μίγμα: νέων φοροελαφρύνσεων, νέων μόνιμων δαπανών, επιπτώσεων παλαιότερων αποφάσεων που ωριμάζουν το 2027, χρονικών μετατοπίσεων φορολογικών εσόδων και άλλων παρεμβάσεων με διαφορετικό δημοσιονομικό χαρακτήρα.
Και δίπλα σε αυτά υπάρχουν χρηματοδοτικά προγράμματα πολλών δισεκατομμυρίων, τα οποία δεν πρέπει να προστίθενται στον λογαριασμό σαν να ήταν ισόποσες δημόσιες δαπάνες.
Αυτό δεν ακυρώνει το πακέτο. Αλλά αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να το διαβάσουμε.
Το συμπέρασμα του Greece2Day
Το σημαντικότερο εύρημα της πρώτης αποτίμησης δεν είναι ότι τα €2,2 δισ. είναι "σωστά" ή "λάθος".
Είναι ότι ο αριθμός από μόνος του δεν λέει αρκετά.
Η μέχρι στιγμής ανάλυσή μας εντοπίζει περίπου €1,21 δισ. νέων παρεμβάσεων μόνο στις τέσσερις μεγάλες κατηγορίες που μπορέσαμε να ποσοτικοποιήσουμε - φορολογικές αλλαγές, συνταξιούχους, €500 Δημοσίου και εισφορές - με την επισήμανση ότι αρκετά επιμέρους ποσά παραμένουν εκτιμήσεις μέχρι την πλήρη τεχνική εξειδίκευση.
Την ίδια στιγμή, τουλάχιστον €535 εκατ. από το φορολογικό πακέτο των €884 εκατ. είχαν ήδη αποφασιστεί, ενώ και η αύξηση μισθών του Δημοσίου που συνδέεται με τον κατώτατο μισθό αποτελεί ήδη θεσπισμένο μηχανισμό.
Άρα το σωστό ερώτημα μετά τη ΔΕΘ δεν είναι: "Μοίρασε η κυβέρνηση €2,2 δισ.;"
Το σωστό ερώτημα είναι: Πόσο νέο μόνιμο δημοσιονομικό κόστος δημιουργεί το πακέτο, πόσο είχε ήδη εγγραφεί στον σχεδιασμό και ποιο μέρος των σημερινών εξαγγελιών μπορεί να χρηματοδοτείται κάθε χρόνο χωρίς να εξαρτάται από μια συγκυριακή υπεραπόδοση των εσόδων;
Αυτός είναι ο πραγματικός λογαριασμός της ΔΕΘ.
Και αυτός, περισσότερο από τον εντυπωσιακό αριθμό των €2,2 δισ., θα δείξει τελικά τι πραγματικά αντέχει ο ελληνικός προϋπολογισμός.
Add comment
Comments