Χιλιάδες λογαριασμοί με κλεμμένες φωτογραφίες, ελάχιστο πρωτότυπο περιεχόμενο και ύποπτα μοτίβα δραστηριότηταςεντοπίστηκαν να ακολουθούν και να ενισχύουν σουηδικούς πολιτικούς λογαριασμούς λίγο πριν από τις βουλευτικές εκλογές. Οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο να πρόκειται για εμπορικό δίκτυο πληρωμένης διαδικτυακής ενίσχυσης.
Από την Κίρκη | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Περισσότεροι από 8.500 λογαριασμοί στο X χαρακτηρίστηκαν ύποπτοι κατά την περίοδο πριν από τις βουλευτικές εκλογές της Σουηδίας, σύμφωνα με έρευνα της ολλανδικής εταιρείας ανάλυσης Trollrensics και της μη κερδοσκοπικής Alliance4Europe, σε συνεργασία με τη σουηδική δημόσια τηλεόραση SVT.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς η έρευνα δημοσιοποιείται ενώ συνεχίζεται η καταμέτρηση των ψήφων. Στα προκαταρκτικά αποτελέσματα, η αντιπολίτευση υπό τους Σοσιαλδημοκράτες της πρώην πρωθυπουργού Magdalena Andersson εμφανίζεται με 176 έδρες, έναντι 173 εδρών του μπλοκ που στηρίζει τον πρωθυπουργό Ulf Kristersson, σε σύνολο 349 εδρών. Τα αποτελέσματα παραμένουν προσωρινά και η σουηδική Εκλογική Αρχή αναμένει την οριστικοποίησή τους το Σαββατοκύριακο μετά τις εκλογές.
Μια «Σουηδή» που βρισκόταν… στο Μπενίν
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός λογαριασμού που, με την πρώτη ματιά, έμοιαζε να ανήκει σε μια Σουηδή με το όνομα Ingrid Karlsson. Σύμφωνα όμως με τους ερευνητές, η φωτογραφία του προφίλ ήταν κλεμμένη, ο λογαριασμός δημοσίευε ελάχιστο δικό του περιεχόμενο και το ίδιο το X τον εμφάνιζε ως λογαριασμό με έδρα το Μπενίν της Δυτικής Αφρικής. Και δεν επρόκειτο για μεμονωμένη περίπτωση.
Πολλοί από τους λογαριασμούς που εξετάστηκαν εμφανίζονταν από το X να βρίσκονται στη Νιγηρία, την Γκάνα, το Μπενίν και περιοχές της Ασίας, παρότι η δραστηριότητά τους επικεντρωνόταν στη σουηδική πολιτική συζήτηση. Οι ερευνητές εντόπισαν κοινά χαρακτηριστικά: παρόμοιες διαδικτυακές ταυτότητες, επαναχρησιμοποίηση φωτογραφιών και σημαντική επικάλυψη ως προς τους πραγματικούς σουηδικούς πολιτικούς λογαριασμούς που ακολουθούσαν.
Πώς εντοπίστηκε το δίκτυο
Ο συνιδρυτής της Trollrensics, Robert van der Noordaa, δήλωσε ότι η εταιρεία χρησιμοποιεί 26 διαφορετικούς δείκτες προκειμένου να εξετάσει κατά πόσο μια ομάδα λογαριασμών αποτελεί συντονισμένο δίκτυο. Μεταξύ των ενδείξεων που εξετάζονται είναι η μαζική δημιουργία λογαριασμών σε συγκεκριμένες ημερομηνίες, η χρήση κλεμμένων φωτογραφιών και η ταυτόχρονη δημοσίευση πανομοιότυπου περιεχομένου από διαφορετικά προφίλ. Στην περίπτωση της Σουηδίας, πολλοί από τους ύποπτους λογαριασμούς δημοσίευαν ελάχιστο ή καθόλου πρωτότυπο περιεχόμενο.
Αντίθετα, ακολουθούσαν μαζικά πραγματικούς λογαριασμούς που συμμετείχαν ενεργά στη σουηδική πολιτική συζήτηση.
Έως και το 30% των followers από ύποπτους λογαριασμούς
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με τον Van der Noordaa, λογαριασμοί με χιλιάδες followersφαίνεται ότι αντλούσαν έως και το 30% των ακολούθων τους από ύποπτα προφίλ που εμφανίζονταν να εδρεύουν στη Νιγηρία, το Μπενίν και περιοχές της Ασίας. Το δίκτυο δεν περιοριζόταν αποκλειστικά σε μία πολιτική κατεύθυνση. Οι λογαριασμοί ακολουθούσαν πρόσωπα από διαφορετικά σημεία του πολιτικού φάσματος.
Ωστόσο, σύμφωνα με τους ερευνητές, παρατηρήθηκε μεγαλύτερη συγκέντρωση σε δεξιές πολιτικές φωνές και λογαριασμούς που συνδέονταν με το κεντροδεξιό Moderate Party. Αυτό αποτελεί εύρημα της συγκεκριμένης έρευνας και όχι απόδειξη για το ποιος παρήγγειλε ή χρηματοδότησε τη δραστηριότητα.
Γιατί έχει σημασία το «μαζικό following»
Η συγκεκριμένη τεχνική μπορεί να φαίνεται σχετικά αθώα, αλλά σύμφωνα με τους ειδικούς μπορεί να μεταβάλει τεχνητά την εικόνα ενός λογαριασμού. Χιλιάδες πρόσθετοι followersμπορούν να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι ένα πρόσωπο ή μία πολιτική άποψη διαθέτει μεγαλύτερη κοινωνική απήχηση από την πραγματική.
Παράλληλα, εφόσον οι ίδιοι λογαριασμοί χρησιμοποιούνται για likes και reposts, μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω την ορατότητα συγκεκριμένων αναρτήσεων. Ο Darren Linvill, συνδιευθυντής του Media Forensics Hub του Clemson University, ο οποίος εξέτασε ξεχωριστά δείγμα των λογαριασμών, εκτίμησε ότι η συμπεριφορά τους είναι συμβατή με υπηρεσίες πληρωμένης διαδικτυακής ενίσχυσης.
Μια νέα αγορά πολιτικής επιρροής;
Οι ερευνητές της Trollrensics έχουν εντοπίσει λογαριασμούς με παρόμοια χαρακτηριστικά και σε άλλες ευρωπαϊκές εκλογικές αναμετρήσεις, μεταξύ άλλων στην Ολλανδία και την Ουγγαρία. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι ορισμένοι λογαριασμοί φαίνεται να αλλάζουν ψηφιακή "εθνικότητα" ανάλογα με την αγορά στην οποία δραστηριοποιούνται. Ένας λογαριασμός μπορεί, για παράδειγμα, να διαθέτει γερμανικό όνομα και βιογραφικό και στη συνέχεια να επαναχρησιμοποιείται σε διαφορετική χώρα. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης λογαριασμούς που συμμετείχαν στη σουηδική διαδικτυακή συζήτηση αλλά είχαν προηγουμένως παρουσιαστεί ως ολλανδικοί.
Ο Van der Noordaa θεωρεί πιθανό ότι πρόκειται για ένα είδος εμπορικής επιχείρησης "guns for hire", δηλαδή ένα δίκτυο που μπορεί να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε διαφορετικούς πελάτες. Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση του ερευνητή και όχι για εξακριβωμένη ταυτότητα του εντολέα ή των εντολέων.
Followers, likes και reposts προς πώληση
Σύμφωνα με τον Linvill, τέτοιες επιχειρήσεις μπορούν να λειτουργούν μέσω μικρών εταιρειών marketing ή ανεξάρτητων contractors που διαχειρίζονται πραγματικούς και αυτοματοποιημένους λογαριασμούς. Οι υπηρεσίες στη συνέχεια πωλούνται είτε απευθείας είτε μέσω μεγαλύτερων εταιρειών και διαδικτυακών marketplaces. Το "πακέτο" μπορεί να περιλαμβάνει:
- αγορασμένους followers,
- σχόλια,
- likes,
- reposts,
- αυτοματοποιημένα bots.
Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας τεχνητής εικόνας δημοφιλίας και κοινωνικής επιρροής. Ο Linvill σημείωσε επίσης ότι αντίστοιχες μέθοδοι ενίσχυσης, με μεγάλο αριθμό αναλώσιμων λογαριασμών, έχουν παρατηρηθεί και σε προηγούμενες ρωσικές επιχειρήσεις επιρροής. Η ομοιότητα της μεθόδου, πάντως, δεν αποδεικνύει από μόνη της ρωσική εμπλοκή στο συγκεκριμένο δίκτυο.
Οι εκλογές και ο φόβος ξένης παρέμβασης
Η έρευνα δημοσιοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία οι σουηδικές αρχές βρίσκονταν ήδη σε αυξημένη επιφυλακή για πιθανές επιχειρήσεις ξένης επιρροής. Πριν από τις εκλογές, οι αρχές είχαν επισημάνει ότι η Σουηδία δεν θεωρούνταν πρωταρχικός στόχος ρωσικών επιχειρήσεων επιρροής, προειδοποιώντας όμως ότι εχθρικοί παράγοντες θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να ενισχύσουν υπάρχοντες κοινωνικούς διχασμούς ή να πλήξουν την εμπιστοσύνη στην εκλογική διαδικασία.
Παράλληλα, η Alliance4Europe ανέφερε ξεχωριστή φιλορωσική δραστηριότητα από την επιχείρηση επιρροής Matryoshka, η οποία φέρεται να διέδωσε κατασκευασμένα βίντεο εναντίον του κυβερνητικού συνασπισμού και Ουκρανών προσφύγων.
Από ένα τεχνικό λάθος στις θεωρίες περί «νοθείας»
Το κλίμα επιβαρύνθηκε όταν ένα τεχνικό πρόβλημα επηρέασε την καταχώριση περίπου 500 ψηφοφόρων που είχαν ψηφίσει πρόωρα. Το περιστατικό αποτέλεσε αφορμή για να κυκλοφορήσουν στα social media μη τεκμηριωμένοι ισχυρισμοί περί εκτεταμένης εκλογικής νοθείας. Παράλληλα διαδόθηκαν ψευδείς αναρτήσεις σύμφωνα με τις οποίες υψηλόβαθμο στέλεχος της Εκλογικής Αρχής συνδεόταν με τους Σοσιαλδημοκράτες, καθώς και ο ισχυρισμός ότι πολίτες χωρίς έγγραφο ταυτοποίησης μπορούσαν να ψηφίσουν πολλές φορές.
Η Swedish Psychological Defence Agency ανέφερε ότι οι αρχές είχαν προχωρήσει σε εκτεταμένη προετοιμασία για την αντιμετώπιση παραπληροφόρησης, προπαγάνδας και προσπαθειών χειραγώγησης της δημόσιας συζήτησης.
Το πραγματικό διακύβευμα: όταν η δημοφιλία μπορεί να αγοραστεί
Η σουηδική περίπτωση αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα για τις σύγχρονες εκλογικές αναμετρήσεις. Η επιρροή στα κοινωνικά δίκτυα δεν χρειάζεται πλέον να στηρίζεται αποκλειστικά στη δημιουργία ψευδών ειδήσεων. Μπορεί να λειτουργήσει πολύ πιο διακριτικά: τεχνητοί followers, συντονισμένα likes, μαζικά reposts και λογαριασμοί που δημιουργούν την εντύπωση ότι μια πολιτική θέση διαθέτει πολύ μεγαλύτερη κοινωνική βάση από εκείνη που πραγματικά έχει.
Και αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο εύρημα της έρευνας: οι 8.500 λογαριασμοί δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους ποιος προσπάθησε να επηρεάσει τις σουηδικές εκλογές ούτε αν επηρέασαν την ψήφο. Δείχνουν όμως πόσο εύκολα μπορούν να κατασκευαστούν τεχνητά σήματα πολιτικής δημοφιλίας μέσα στα κοινωνικά δίκτυα.
Την ίδια ώρα, η πραγματική πολιτική εικόνα στη Σουηδία παραμένει οριακή. Η προκαταρκτική κατανομή των 349 εδρών δίνει 176 στην αντιπολίτευση και 173 στα κόμματα του κυβερνητικού μπλοκ, ενώ η τελική καταμέτρηση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Add comment
Comments