Η Federal Reserve αύξησε τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, στο 3,75%-4,00%, πραγματοποιώντας την πρώτη αύξηση από το 2023. Η απόφαση ήταν ομόφωνη και συνοδεύτηκε από μήνυμα ότι μπορεί να ακολουθήσει νέα αύξηση.
Από τον Ίκαρο | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Στον αντίποδα, ο Donald Trump έχει ζητήσει επιθετικά χαμηλότερα επιτόκια, υποστηρίζοντας στο Truth Social ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να διαθέτουν το χαμηλότερο κόστος χρήματος στον κόσμο.
Η πρώτη μεγάλη απόφαση της Federal Reserve υπό τον νέο πρόεδρό της, Kevin Warsh, ήταν ακριβώς η αντίθετη από εκείνη που επιθυμούσε ο Λευκός Οίκος. Η Fed ανακοίνωσε την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου αύξηση του βασικού επιτοκίου κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες, ανεβάζοντας το εύρος-στόχο για το federal funds rate από 3,50%-3,75% σε 3,75%-4,00%. Πρόκειται για την πρώτη αύξηση επιτοκίων από τον Ιούλιο του 2023.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η απόφαση ελήφθη ομόφωνα, με ψήφους 12-0. Και πίσω από μια φαινομενικά μικρή μεταβολή 25 μονάδων βάσης κρύβεται μια πολύ μεγαλύτερη οικονομική και πολιτική ιστορία.
Από τη μία βρίσκεται μια κεντρική τράπεζα που βλέπει τον πληθωρισμό να παραμένει αισθητά πάνω από τον στόχο του 2%. Από την άλλη, ένας πρόεδρος που θεωρεί ότι τα υψηλά επιτόκια αποτελούν τροχοπέδη για την αμερικανική οικονομία και έχει ζητήσει επανειλημμένα από τη Fed να κινηθεί προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση.
Γιατί η Fed πάτησε ξανά το «φρένο»
Η αιτιολόγηση της κεντρικής τράπεζας είναι σχετικά απλή. Η αμερικανική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται με "σταθερό ρυθμό", σύμφωνα με την ανακοίνωση της FOMC. Η εγχώρια κατανάλωση παραμένει ανθεκτική, οι επενδύσεις κεφαλαίου ισχυρές, η παραγωγικότητα αυξάνεται και η ανεργία έχει μεταβληθεί ελάχιστα.
Το πρόβλημα είναι αλλού: ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός.
Η Fed αναθεώρησε μάλιστα ελαφρώς προς τα πάνω την εκτίμησή της για τον πληθωρισμό PCE του 2026, στο 3,7%, από 3,6% τον Ιούνιο. Για τον δομικό PCE η διάμεση πρόβλεψη βρίσκεται στο 3,4%, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης 3,3%. Αυτό σημαίνει ότι η απόσταση από τον επίσημο στόχο του 2% εξακολουθεί να είναι μεγάλη.
Η ίδια η Fed ήταν ασυνήθιστα σαφής: "Η σημερινή απόφαση νομισματικής πολιτικής θα υποστηρίξει μια πιο έγκαιρη επιστροφή στον στόχο του 2%". Και η ανακοίνωση καταλήγει ακόμη πιο κατηγορηματικά: "Η Επιτροπή θα διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών".
Με άλλα λόγια, η Fed έστειλε μήνυμα ότι αυτή τη στιγμή θεωρεί μεγαλύτερο κίνδυνο την παγίωση του πληθωρισμού παρά το κόστος μιας πρόσθετης νομισματικής σύσφιγξης.
Kevin Warsh: «Ο πληθωρισμός είναι πολύ υψηλός εδώ και πολύ καιρό»
Το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε αναπόφευκτα στον Kevin Warsh. Και όχι μόνο επειδή ήταν η πρώτη μεταβολή επιτοκίων της θητείας του. Ο Warsh είναι επιλογή του Donald Trump και ανέλαβε την προεδρία της Fed στα τέλη Μαΐου, διαδεχόμενος τον Jerome Powell. Η επιλογή του είχε δημιουργήσει προσδοκίες ότι η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να κινηθεί προς χαμηλότερα επιτόκια.
Συνέβη το αντίθετο.
Ο Warsh δήλωσε μετά τη συνεδρίαση ότι η πραγματικότητα είναι πως ο πληθωρισμός παραμένει υπερβολικά υψηλός και για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Παράλληλα υποστήριξε ότι δύσκολα θα μπορούσε να χαρακτηρίσει τις συνολικές χρηματοπιστωτικές συνθήκες ως περιοριστικές.
Πρόκειται για μια σημαντική παρατήρηση. Διότι ουσιαστικά σημαίνει ότι, κατά την εκτίμηση της Fed, τα σημερινά επιτόκια δεν "πνίγουν" ακόμη την αμερικανική οικονομία στον βαθμό που θα δικαιολογούσε χαλάρωση της πολιτικής.
Και μπορεί να μην τελειώσαμε εδώ
Η μεγαλύτερη είδηση ίσως δεν είναι καν η σημερινή αύξηση. Είναι αυτό που δείχνουν οι νέες προβλέψεις των μελών της Fed. Η διάμεση πρόβλεψη τοποθετεί το federal funds rate στο 4,1% στο τέλος του 2026, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης 3,8%.
Σύμφωνα με το Reuters, 16 από τους 18 αξιωματούχους που υπέβαλαν προβλέψεις βλέπουν τουλάχιστον μία ακόμη αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης μέχρι το τέλος του έτους. Άρα το σημερινό +0,25% μπορεί να μην αποτελεί μια μεμονωμένη διόρθωση. Μπορεί να είναι η αρχή ενός νέου, έστω περιορισμένου, κύκλου σύσφιγξης.
Ο Trump ζητούσε ακριβώς το αντίθετο
Και εδώ αρχίζει η πολιτική διάσταση της υπόθεσης. Ο Donald Trump έχει επανειλημμένα ζητήσει χαμηλότερα επιτόκια, υποστηρίζοντας ότι μια ισχυρή οικονομία όπως η αμερικανική δικαιούται χαμηλότερο κόστος δανεισμού. Μόλις λίγες ημέρες πριν από τη συνεδρίαση της Fed είχε δηλώσει ότι καμία άλλη χώρα δεν θα έπρεπε να διαθέτει χαμηλότερα επιτόκια από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αλλά η πιο επιθετική παρέμβασή του είχε γίνει νωρίτερα μέσω Truth Social. Μετά τα ισχυρά στοιχεία για την απασχόληση, ο Trump έγραψε: "A STRONG COUNTRY MEANS A LOWER INTEREST RATE – IT’S A BETTER CREDIT".
Και κάλεσε τη Fed να μειώσει τα επιτόκια, υποστηρίζοντας ότι τα υψηλά επιτόκια θέτουν τις ΗΠΑ σε ανταγωνιστικό μειονέκτημα. Πήγε όμως ακόμη πιο μακριά.
"Μειώστε τα επιτόκια ή θα σταματήσω το εμπόριο"
Σε άλλη χαρακτηριστική αποστροφή της ανάρτησής του, ο Αμερικανός πρόεδρος συνέδεσε τη νομισματική πολιτική ακόμη και με την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ: "LOWER THE RATE OR I’LL STOP TRADING WITH COUNTRIES WITH WHICH WE HAVE A DEFICIT" (χαμηλώστε τα επιτόκια αλλιώς θα σταματήσω το εμπόριο με χώρες που παρουσιάζουμε εμπορικό έλλειμμα ),
Ο Trump κάλεσε επίσης το διοικητικό συμβούλιο της Fed, υπό τον νέο πρόεδρό του, να "γίνει έξυπνο" και να ενεργήσει "πατριωτικά", υποστηρίζοντας ότι τα υψηλά επιτόκια τοποθετούν τις ΗΠΑ σε άδικα μειονεκτική θέση. Η θέση του Trump βασίζεται σε μια διαφορετική οικονομική λογική από εκείνη της Fed.
Για τον Αμερικανό πρόεδρο: Ισχυρότερη χώρα → καλύτερη πιστοληπτική ποιότητα → χαμηλότερα επιτόκια.
Για μια κεντρική τράπεζα όμως το βασικό ερώτημα είναι διαφορετικό: Ισχυρή οικονομία + ανθεκτική ζήτηση + πληθωρισμός πάνω από τον στόχο → υπάρχει πράγματι περιθώριο για φθηνότερο χρήμα;
Η Fed απάντησε σήμερα αρνητικά.
Trump: Η ανάπτυξη δεν προκαλεί πληθωρισμό
Η διαφωνία είναι ακόμη βαθύτερη.
Σε δεύτερη ανάρτησή του στο Truth Social, ο Trump αμφισβήτησε την αντίδραση των αγορών στα ισχυρά οικονομικά στοιχεία και υποστήριξε ότι έχει δημιουργηθεί μια "ψευδής πραγματικότητα", στην οποία τα καλά νέα για την οικονομία αντιμετωπίζονται ως κακά επειδή αυξάνουν την πιθανότητα υψηλότερων επιτοκίων.
Η βασική θέση που διατύπωσε ήταν: "Growth does not cause inflation!"
Ο Trump υποστήριξε μάλιστα ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να επιδιώκουν πολύ υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από το 2%, 3% ή 4%, αναφέροντας ακόμη και επίπεδα 15%-20%, τα οποία κατά την άποψή του θα βοηθούσαν τη χώρα να αντιμετωπίσει το δημόσιο χρέος της.
Εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία της διαφωνίας. Ο Trump βλέπει τα υψηλά επιτόκια ως εμπόδιο στην ανάπτυξη. Η Fed τα χρησιμοποιεί ως εργαλείο περιορισμού των πληθωριστικών πιέσεων.
Διαβάστε ακόμα: Ο κίνδυνος του πληθωρισμού δεν προέρχεται από το πετρέλαιο
Το παράδοξο: ο Warsh ήταν η επιλογή του Trump
Η πολιτική ειρωνεία είναι προφανής. Ο Trump είχε συγκρουστεί επί χρόνια με τον Jerome Powell επειδή θεωρούσε ότι η Fed διατηρούσε υπερβολικά υψηλά τα επιτόκια. Στη συνέχεια επέλεξε τον Kevin Warsh για να τον διαδεχθεί. Και στην πρώτη μεταβολή των επιτοκίων επί προεδρίας Warsh, η Fed δεν τα μείωσε. Τα αύξησε. Και μάλιστα ομόφωνα.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη θεσμική σημασία, επειδή περιορίζει τουλάχιστον προς το παρόν τις αμφιβολίες ότι ο νέος πρόεδρος της Fed θα διαμόρφωνε τη νομισματική πολιτική σύμφωνα με τις επιθυμίες του Λευκού Οίκου. Το Reuters σημειώνει ότι η απόφαση ενισχύει την εικόνα μιας κεντρικής τράπεζας πρόθυμης να αυξήσει τα επιτόκια παρά την πολιτική πίεση.
Warsh: «Μένουμε στη λωρίδα μας»
Ο ίδιος ο Warsh ρωτήθηκε ευθέως για τον Trump μετά τη συνεδρίαση. Απέφυγε να αποκαλύψει το περιεχόμενο οποιασδήποτε συνομιλίας του με τον πρόεδρο και επέλεξε να μιλήσει για τη θεσμική ανεξαρτησία της Fed. Η χαρακτηριστικότερη φράση του ήταν: "We stay in our lane".
Διευκρίνισε ότι η ανεξαρτησία λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις: η Fed ασχολείται με τη νομισματική πολιτική και αφήνει την εμπορική και δημοσιονομική πολιτική στους αρμόδιους φορείς.
Το μήνυμα ήταν σαφές χωρίς να κατονομάζει τον Trump.
Το μεγάλο πρόβλημα πίσω από τη σύγκρουση: ο πληθωρισμός
Υπάρχει όμως ένας αριθμός που εξηγεί γιατί η Fed εμφανίζεται τόσο αποφασισμένη: 3,7%. Αυτή είναι η διάμεση πρόβλεψη των αξιωματούχων της για τον πληθωρισμό PCE το 2026. Ο στόχος παραμένει 2%. Και σύμφωνα με τις σημερινές προβλέψεις της Fed, ο πληθωρισμός αναμένεται να επιστρέψει στο 2% μόλις το 2029.
Ταυτόχρονα, η ανεργία προβλέπεται μόλις στο 4,1% στο τέλος του 2026, χαμηλότερα από την πρόβλεψη 4,3% του Ιουνίου. Αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο αλλά σχετικά καθαρό δίλημμα για τη Fed. Η οικονομία δεν εμφανίζει ακόμη τα χαρακτηριστικά μιας βαθιάς επιβράδυνσης που θα απαιτούσε επειγόντως μειώσεις επιτοκίων.
Ο πληθωρισμός, αντίθετα, εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τον στόχο.
Πετρέλαιο, δασμοί και AI περιπλέκουν την εξίσωση
Η κατάσταση έχει γίνει ακόμη δυσκολότερη εξαιτίας μιας ασυνήθιστης σύμπτωσης πληθωριστικών πιέσεων.
Το Reuters επισημαίνει τρεις βασικούς παράγοντες: τις επιπτώσεις των αμερικανικών δασμών στις εισαγωγές, το ενεργειακό σοκ που έχει συνδεθεί με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν και την τεράστια επενδυτική δραστηριότητα που συνοδεύει την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Το αποτέλεσμα είναι μια οικονομία που εξακολουθεί να αναπτύσσεται, αλλά ταυτόχρονα παράγει πληθωριστικές πιέσεις. Και αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο περιβάλλον για μια κεντρική τράπεζα.
Τα ομόλογα έχουν ήδη στείλει το δικό τους μήνυμα
Η Fed δεν κινείται σε κενό αέρος. Η αγορά ομολόγων είχε ήδη προχωρήσει σε σημαντική ανατιμολόγηση. Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού Treasury ξεπέρασε προσωρινά το 5%, φθάνοντας σε υψηλό 19 ετών, πριν κινηθεί λίγο χαμηλότερα. Μετά την ανακοίνωση της Fed βρισκόταν περίπου στο 4,96%. Και αυτό έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από έναν αριθμό σε μια χρηματιστηριακή οθόνη.
Οι αποδόσεις των Treasuries λειτουργούν ως βάση για μεγάλο μέρος του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Υψηλότερες αποδόσεις σημαίνουν ακριβότερα στεγαστικά δάνεια, υψηλότερο κόστος εταιρικού δανεισμού και υψηλότερο discount rate για την αποτίμηση μετοχών και άλλων περιουσιακών στοιχείων.
Τα αμερικανικά στεγαστικά δάνεια 30ετούς σταθερού επιτοκίου πλησιάζουν ήδη το 7%.
Και υπάρχει ακόμη ένας ελέφαντας στο δωμάτιο: το αμερικανικό χρέος
Τα υψηλότερα επιτόκια έχουν και δημοσιονομικό κόστος. Όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, τόσο ακριβότερη γίνεται σταδιακά η αναχρηματοδότηση του τεράστιου ομοσπονδιακού χρέους.
Εδώ δημιουργείται ένα παράδοξο. Η Fed αυξάνει τα επιτόκια για να συγκρατήσει τον πληθωρισμό. Αλλά τα υψηλότερα επιτόκια αυξάνουν τις δαπάνες τόκων του Δημοσίου.
Και όσο μεγαλύτερες γίνονται οι δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους, τόσο δυσκολότερη γίνεται η δημοσιονομική εξίσωση της Ουάσιγκτον.
Η πραγματική σύγκρουση μόλις αρχίζει
Η αύξηση των 25 μονάδων βάσης δεν είναι δραματική από μόνη της. Το μήνυμα όμως είναι. Η Federal Reserve είπε ουσιαστικά ότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να αποτελεί αρκετά σοβαρό πρόβλημα ώστε να απαιτεί ακριβότερο χρήμα, παρά την πολιτική πίεση για το αντίθετο.
Ο Donald Trump υποστηρίζει ότι η ισχύς της αμερικανικής οικονομίας δικαιολογεί τα χαμηλότερα επιτόκια στον κόσμο.
Ο Kevin Warsh και οι υπόλοιποι αξιωματούχοι της Fed κοιτούν τα ίδια οικονομικά δεδομένα και, προς το παρόν, καταλήγουν σε διαφορετικό συμπέρασμα. Και υπάρχει ένας τελευταίος αριθμός που κάνει τη σημερινή απόφαση ακόμη σημαντικότερη: 4,1%.
Εκεί τοποθετεί η διάμεση πρόβλεψη των αξιωματούχων το βασικό επιτόκιο στο τέλος του 2026. Αν αυτή η πρόβλεψη επιβεβαιωθεί, η σημερινή αύξηση δεν ήταν το τέλος.
Ήταν η αρχή.
Και τότε η σύγκρουση Trump–Fed για το κόστος του χρήματος, τον πληθωρισμό και την ανεξαρτησία της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας πιθανότατα θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και πολιτικά μέτωπα των επόμενων μηνών.
Add comment
Comments