18 ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου, οι Ιρανοί Φρουροί της Επανάστασης συνεχίζουν τον αγώνα παρά τις βαριές απώλειες που έχουν υποστεί. Η αποκεντρωμένη δομή τους διασφαλίζει την ικανότητα δράσης τους. Θα παραμείνει το σύστημα σταθερό ή υπάρχει απειλή εσωτερικών ρήξεων;
18 ημέρες μετά την έναρξη της κοινής στρατιωτικής δράσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ, που ονομάστηκε 'Επική Οργή", στις 28 Φεβρουαρίου 2026, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή εξελίχθηκε διαφορετικά από ό,τι αναμενόταν αρχικά. Στην αρχή, θεωρήθηκε ότι η δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, τις πρώτες ώρες του πολέμου και η εξάλειψη άλλων πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών θα αποσταθεροποιούσαν γρήγορα το κέντρο εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας. "Με την έναρξη της τρίτης εβδομάδας του πολέμου, ωστόσο, γίνεται σαφές ότι αυτή η εκτίμηση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η δομή εξουσίας στο Ιράν έχει ξεπεράσει το αρχικό σοκ", ισχυρίζεται ο αναλυτής Μέσης Ανατολής Χαμπίμπ Χοσεϊνί-Φαρντ.
Οι Φρουροί της Επανάστασης συνεχίζουν τις επιθέσεις
Αντίθετα, οι Ιρανοί Φρουροί της Επανάστασης συνεχίζουν τον στρατιωτικό τους αγώνα σε διάφορα μέτωπα - εναντίον των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αλλά και με επιθέσεις σε στόχους σε γειτονικά αραβικά κράτη. Βασίζονται σε μια αποκεντρωμένη και καλά δικτυωμένη δομή διοίκησης.
Αυτό φαίνεται να συνεχίζει να ισχύει ακόμη και μετά την ανακοίνωση του Ισραήλ το πρωί της Τρίτης (17.3.26) ότι σκότωσε τον Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν. Το εν λόγω συμβούλιο, είναι υπεύθυνο για τον συντονισμό σε θέματα άμυνας και εξωτερικής πολιτικής. Το Ισραήλ δήλωσε επίσης ότι ο επικεφαλής της πολιτοφυλακής Μπασίτζ, Γκολαμρεζά Σουλεϊμανί, σκοτώθηκε σε άλλη επίθεση τη Δευτέρα. Η κυβέρνηση στην Τεχεράνη επιβεβαίωσε στη συνέχεια τη δολοφονία των δύο κεντρικών προσωπικοτήτων του καθεστώτος το βράδυ της ίδιας ημέρας.
Οι Φρουροί της Επανάστασης, γνωστοί και ως "Στρατός των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης" (IRGC), ιδρύθηκαν μετά την επανάσταση του 1979 επειδή οι νέοι ηγέτες δεν εμπιστεύονταν τον στρατό που είχε συγκροτήσει ο Σάχης. Η αποστολή τους: να αποτρέψουν ένα πραξικόπημα και να προστατεύσουν την κρατική ιδεολογία. Μαζί με τον τακτικό στρατό, οι Φρουροί της Επανάστασης αποτελούν πλέον τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν. Υπάγονται στον θρησκευτικό και πολιτικό ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας, επί του παρόντος στον Μοτζταμπά Χαμενεΐ. Το προσωπικό τους εκτιμάται σε έως και 200.000. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026, το Ιράν έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 300 επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο Κουβέιτ, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Το Υπουργείο Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε στις 16 Μαρτίου ότι είχε αναχαιτίσει περισσότερα από 60 μη επανδρωμένα αεροσκάφη στον εναέριο χώρο του από τα μεσάνυχτα. Αυτό καταδεικνύει την άνευ προηγουμένου κλίμακα αυτής της αντιπαράθεσης.
Ένας θάνατος και ένας τραυματισμός αναφέρθηκαν επίσης από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στο Άμπου Ντάμπι. Σύμφωνα με τις αρχές, αυτές ήταν οι συνέπειες της πτώσης συντριμμιών από ιρανικά βλήματα. Αυτές οι επιθέσεις ακολούθησαν τον ισχυρισμό του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ότι είχαν εκτοξευθεί πύραυλοι από τα Εμιράτα στο νησί Τσαρκ - ένας ισχυρισμός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις.
Ευέλικτες δομές διοίκησης ως συνταγή για την επιτυχία
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αραγτσί αποκλείει τις διαπραγματεύσεις. Όσο συνεχίζονται οι επιθέσεις, δεν θα υπάρξει εκεχειρία, είπε. Προφανώς μπορεί να βασιστεί σε έναν ακόμη ισχυρό στρατιωτικό μηχανισμό, με το Σώμα των Ιρανών Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) ως βασικό παράγοντα που μπορεί να αντιδρά ευέλικτα σε συνεχώς μεταβαλλόμενες καταστάσεις. "Το IRGC έχει εξελιχθεί από ένα ιεραρχικό θεσμό σε μια δομή δικτύου τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Οι επαρχιακές διοικήσεις έχουν εκτεταμένες εξουσίες και μπορούν να ενεργούν ανεξάρτητα από τα αρχηγεία", σημειώνει ο ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής Χαμπίμπ Χοσεϊνιφάρντ, προσθέτοντας ότι "το στρατηγικό βάθος της χώρας και τα υπόγεια σιλό πυραύλων καθιστούν αδύνατη την πλήρη καταστροφή των στρατιωτικών δυνατοτήτων σε σύντομο χρονικό διάστημα - μια πραγματικότητα που δικαιολογεί τη συνέχιση των επιθέσεων παρά τον ισχυρισμό των ΗΠΑ για μέγιστη καταστροφή".
Για παράδειγμα, ο ισραηλινός στρατός ανέφερε νέες εκτοξεύσεις πυραύλων προς το Ισραήλ - παρά τις μαζικές επιθέσεις σε ιρανικούς στόχους. Σε κατοικημένες περιοχές του Τελ Αβίβ υπήρξαν επιπτώσεις από τους πυραύλους διασποράς.
Οι Φρουροί της Επανάστασης είναι στενά συνδεδεμένοι με το καθεστώς
Ο Ρεζά Ταλεμπί, πολιτικός αναλυτής, επισημαίνει την εσωτερική δομή του συστήματος και προειδοποιεί κατά των απλοϊκών υποθέσεων σχετικά με μια πιθανή κατάρρευση της εξουσίας στο Ιράν: "Η ιδέα ότι μια κατάσταση κρατικής αδυναμίας ή ακόμα και ένα «αποτυχημένο κράτος» οδηγεί αυτόματα στην παράδοση των στρατιωτικών δυνάμεων δεν αντιστοιχεί στις δομικές πραγματικότητες στο Ιράν. Οι ιδεολογικά επηρεασμένες δυνάμεις εντός του στρατιωτικού και του μηχανισμού ασφαλείας συνδέονται στενά με την ύπαρξη του συστήματος".
Ο Ταλεμπί τονίζει ότι οι Φρουροί της Επανάστασης δεν είναι απλώς μια στρατιωτική οργάνωση. "Οι Φρουροί της Επανάστασης ελέγχουν τόσο οικονομικές όσο και ιδεολογικές δομές εξουσίας που εκτείνονται πολύ πέρα από το Ιράν", τονίζει. Για παράδειγμα, οι "Ταξιαρχίες Αλ-Κουντς", μια ειδική μονάδα των Φρουρών της Επανάστασης για ξένες επιχειρήσεις, συγκεντρώνουν τρομοκρατικές ομάδες στη Μέση Ανατολή που υποστηρίζουν τους στόχους του Ιράν, όπως η καταστροφή του Ισραήλ. Και η οργάνωση κατέχει επίσης έναν κατασκευαστικό όμιλο που ονομάζεται "Χατάμ-αλ-Ανμπία", ο οποίος είναι υπεύθυνος για πολλά στρατηγικά έργα υποδομών και επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η εταιρεία ιδρύθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 για την ανοικοδόμηση της χώρας μετά τον πόλεμο κατά του Ιράκ. "Οι οργανικές αλληλεξαρτήσεις καθιστούν πολύ πιο δύσκολη την ταχεία ή οικειοθελή παραίτηση από την εξουσία", αναφέρει ο Ρεζά Ταλεμπί. "Εάν μόνο το εξωτερικό στρώμα του συστήματος αποδυναμωθεί, αυτό δεν οδηγεί απαραίτητα σε κατάρρευση, αλλά μπορεί να επιδεινώσει τις εντάσεις και να εντείνει τις εσωτερικές συγκρούσεις εντός του μηχανισμού εξουσίας". Εάν το σύστημα καταρρεύσει, μια αποσύνθεση κατά τα πρότυπα της Συρίας ή του Αφγανιστάν είναι πιο πιθανή από μια ομαλή μεταβίβαση εξουσίας.
Η πλήρης κατάρρευση είναι μάλλον απίθανη
Για τον Ταλεμπί, επομένως, "ένας πλήρως καταρρευμένος μηχανισμός ασφαλείας δεν φαίνεται απαραίτητα να είναι ο στόχος" για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Από την οπτική γωνία του Ισραήλ, ένα αποδυναμωμένο αλλά ικανό σύστημα ασφαλείας στην Τεχεράνη θα μπορούσε να είναι πιο υπολογίσιμο από ένα πλήρες κενό εξουσίας. Σύμφωνα με τον Χοσεϊνί-Φαρντ, η Δύση επιδιώκει τώρα δύο στόχους κατά την άποψή του: αφενός, τη στρατιωτική αποδυνάμωση των εναπομενουσών δυνατοτήτων του Ιράν και το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, και αφετέρου στοχευμένες επιθέσεις σε θεσμούς ασφαλείας για τη διευκόλυνση των εσωτερικών διαμαρτυριών.
Ωστόσο, μια έγκαιρη κατάπαυση του πυρός και η διάλυση των Φρουρών της Επανάστασης δεν διαφαίνονται στον ορίζοντα, λέει ο Χοσεϊνί-Φαρντ. Επισημαίνει ότι μετά το αρχικό σοκ, το Ιράν δημιούργησε σκόπιμα ανασφάλεια στο Στενό του Ορμούζ, αυξάνοντας έτσι την πίεση στην παγκόσμια οικονομία. Και με τις επιθέσεις σε υποδομές και στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή του Κόλπου, η περιφερειακή διάσταση της σύγκρουσης αυξάνεται.
"Το πιο πιθανό σενάριο είναι η συνέχιση του πολέμου - είτε στην τρέχουσα κλίμακα είτε σε διευρυμένη μορφή", προσέθεσε.
Elina Farhadi (Deutsche Welle)
Επιμέλεια/Απόδοση: Ν.Χ.
Add comment
Comments