Το Κρεμλίνο έχει ενισχύσει δραστικά τα μέτρα ασφαλείας γύρω από τον πρόεδρο Vladimir Putin, εν μέσω αυξανόμενων φόβων για πιθανές απόπειρες δολοφονίας ή πραξικοπήματος. Αυτό προκύπτει από έκθεση ευρωπαϊκής υπηρεσίας πληροφοριών, την οποία επικαλούνται το ρωσικό ερευνητικό μέσο “Important Stories”, καθώς και τα CNN και Financial Times.
Οι πληροφορίες περί σχεδίων πραξικοπήματος στη Ρωσία έχουν διχάσει τους αναλυτές. Η μία πλευρά θεωρεί πιθανό ένα τέτοιο σενάριο, αλλά και μια ενδεχόμενη απειλή κατά του Putin, επισημαίνοντας τις επιτυχημένες επιχειρήσεις των ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών εντός και εκτός Ρωσίας. Η άλλη πλευρά εκτιμά ότι κάτι τέτοιο είναι απίθανο και αντιμετωπίζει τις διαρροές ως μέρος μιας εκστρατείας αποσταθεροποίησης της ρωσικής ελίτ.
Οι περισσότεροι ειδικοί που μίλησαν για το θέμα συμφωνούν ότι ο Putin ανησυχεί σοβαρά για την προσωπική του ασφάλεια. Παράλληλα, θεωρούν ότι εντείνονται οι εντάσεις στο εσωτερικό της ρωσικής ελίτ, εξαιτίας τόσο των οικονομικών προβλημάτων όσο και της αυξανόμενης πίεσης που ασκούν οι υπηρεσίες ασφαλείας στους τεχνοκράτες.
Ο Shoigu χαρακτηρίζεται «παράγοντας αποσταθεροποίησης»
Στην έκθεση των μυστικών υπηρεσιών, ο πρώην υπουργός Εκτάκτων Καταστάσεων και Άμυνας της Ρωσίας και νυν γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας, Sergei Shoigu, χαρακτηρίζεται ως “πιθανός παράγοντας αποσταθεροποίησης”.
Παρότι έχει χάσει μεγάλο μέρος της παλαιότερης επιρροής του, εξακολουθεί να θεωρείται πιθανός κίνδυνος για το σύστημα εξουσίας του Putin, σύμφωνα με τον Roman Anin, ιδρυτή του ανεξάρτητου ρωσικού ερευνητικού μέσου Important Stories, με έδρα τη Ρίγα.
Ο Anin υποστηρίζει ότι στη Ρωσία έχουν ήδη ξεκινήσει “συγκρούσεις μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας” και “μάχες μεταξύ φατριών”, ενώ ο ρόλος του Putin ως διαμεσολαβητή μεταξύ των ελίτ έχει αποδυναμωθεί.
“Για πολλά χρόνια, ο Shoigu ηγούνταν μιας εξαιρετικά ισχυρής ομάδας επιρροής. Ως υπουργός Άμυνας και επικεφαλής του υπουργείου Εκτάκτων Αναγκών, κατάφερε να συγκεντρώσει γύρω του μεγάλο αριθμό ανθρώπων και να τους ενσωματώσει σε δίκτυα διαφθοράς. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα είδος μαφιόζικης “ομερτά”, δήλωσε ο Anin σε συνέντευξή του στη Deutsche Welle.
Ο Sergei Shoigu και ο Vladimir Putin διατηρούν στενή σχέση εδώ και χρόνια. Οι δύο άνδρες περνούσαν συχνά μαζί τις διακοπές τους, με φωτογραφίες του Κρεμλίνου να τους δείχνουν να ψαρεύουν ή να μαζεύουν μανιτάρια στην τάιγκα. Ο Shoigu διετέλεσε επικεφαλής του υπουργείου Εκτάκτων Αναγκών επί δώδεκα χρόνια και το 2012 διορίστηκε υπουργός Άμυνας από τον Putin.
Το 2024 απομακρύνθηκε από τη θέση του και αντικαταστάθηκε από τον Αντρέι Andrei Belousov. Σύμφωνα με αναλυτές, η αποπομπή του συνδέεται και με τις αποτυχίες της Ρωσίας στο ουκρανικό μέτωπο.
Φόβοι μετά τις συλλήψεις συνεργατών του
Ο Anin εκτιμά ότι ο Shoigu ανησυχεί πως μπορεί να έχει την ίδια τύχη με πρώην στενούς συνεργάτες του που διώκονται ποινικά. Η πιο πρόσφατη υπόθεση είναι εκείνη του Ruslan Talikov, πρώην υφυπουργού Άμυνας, ο οποίος συνελήφθη τον Μάρτιο με την κατηγορία της σύστασης εγκληματικής οργάνωσης.
Οι αρχές υποστηρίζουν ότι μέλη της οργάνωσης υπεξαίρεσαν κρατικά κονδύλια μεταξύ 2017 και 2024 και εμπλέκονταν σε υποθέσεις δωροδοκίας. Ο Timur Ivanov, που συνελήφθη το 2024, καταδικάστηκε σε 13 χρόνια φυλάκισης σε παρόμοια υπόθεση, ενώ ο Pavel Popov καταδικάστηκε σε 19 χρόνια. Παράλληλα, συνεχίζεται η ποινική έρευνα εις βάρος του Dmitry Bulgakov, επίσης πρώην υφυπουργού Άμυνας.
Διαβάστε ακόμα: Ώρα να πούμε adiós στον φόρο κληρονομιάς
Ο Putin φοβάται για την ασφάλειά του
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή υπηρεσία πληροφοριών, ο Putin φοβάται πιθανή απόπειρα δολοφονίας από κύκλους της ρωσικής πολιτικής ελίτ, ακόμη και με τη χρήση drones.
Τον Απρίλιο, το ανώνυμο ρωσικό κανάλι Telegram VCHK-OGPU ανέφερε ότι το Κρεμλίνο ανησυχεί για απειλές που προέρχονται από εσωτερικές εξελίξεις. Μεταξύ άλλων, γινόταν λόγος για ενδεχόμενες επιθέσεις με drones που θα οργανώνονταν απευθείας μέσα στη Μόσχα και όχι από το εξωτερικό.
Η παραδοσιακή στρατιωτική παρέλαση της Ημέρας της Νίκης στην Κόκκινη Πλατεία περιορίστηκε σχεδόν πλήρως, καθώς οι υπηρεσίες ασφαλείας θεωρούσαν εξαιρετικά επικίνδυνη τη διεξαγωγή της υπό τις παρούσες συνθήκες. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Putin έφτασε πολύ κοντά στο να την ακυρώσει.
Την ίδια στιγμή, τα μέτρα ασφαλείας στη ρωσική πρωτεύουσα ενισχύονται συνεχώς. Σε αρκετές περιοχές παρατηρούνται διακοπές στις επικοινωνίες, έχουν αναπτυχθεί κινητά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου στο κέντρο της Μόσχας και τα μέτρα προστασίας στο Κρεμλίνο έχουν αυξηθεί σημαντικά.
Η πολιτική επιστήμονας Yekaterina Schulmann εκτιμά ότι το Κρεμλίνο επέλεξε μια περιορισμένης κλίμακας παρέλαση επειδή ο Putin δίνει πλέον απόλυτη προτεραιότητα στην ασφάλειά του. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά: “Αν η ασφάλεια είναι η ύψιστη προτεραιότητα, τότε το ασφαλέστερο είναι να μην εμφανίζεται πουθενά”.
Ο πολιτικός αναλυτής Abbas Galyamov δήλωσε στη Deutsche Welle ότι ο Putin επηρεάζεται επίσης από τις επιτυχημένες δολοφονικές επιθέσεις εναντίον Ρώσων στρατηγών, οι οποίες αποδίδονται στις ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες. “Για τον Putin, η ασφάλεια έχει πλέον μεγαλύτερη σημασία από την εικόνα”, τόνισε.
Μπορεί ο Shoigu να ηγηθεί πραξικοπήματος;
Ο Galyamov παρατηρεί ότι οι εσωτερικές συγκρούσεις στους κόλπους των ρωσικών υπηρεσιών ασφαλείας και των ελίτ εντείνονται, ενώ ορισμένες ομάδες δρουν πλέον όλο και πιο αυτόνομα, χωρίς τον παλαιότερο διαμεσολαβητικό ρόλο του Κρεμλίνου.
Ωστόσο, εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στο ενδεχόμενο να διαδραματίσει ο Shoigu πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια απόπειρα ανατροπής. Τον χαρακτηρίζει αποδυναμωμένη προσωπικότητα, χωρίς τους απαραίτητους πόρους και την απαιτούμενη στήριξη.
Από την πλευρά της, η Yekaterina Schulmann επισημαίνει ότι τα δημοσιεύματα των Financial Times και του CNN δεν κάνουν λόγο για “συνωμοσία υπό την ηγεσία του Shoigu”.
Ο Βρετανός πολιτικός επιστήμονας και ειδικός σε θέματα Ρωσίας, Mark Galeotti, θεωρεί ότι οι αναφορές περί σχεδίου ανατροπής του Putin αποτελούν “σκόπιμη παραπληροφόρηση” και όχι ένδειξη πραγματικής απειλής. Σε άρθρο του στο βρετανικό περιοδικό The Spectator, κάνει λόγο για “ξαφνικό κύμα δημοσιευμάτων” που “μοιάζει ύποπτα με ψυχολογική επιχείρηση”, στόχος της οποίας είναι “να ενισχύσει την παράνοια μέσα στη ρωσική ελίτ” και όχι να παρουσιάσει μια σοβαρή αξιολόγηση της κατάστασης.
Κατά τον Galeotti, ο Shoigu δεν διαθέτει πλέον την απαραίτητη επιρροή και εμπιστοσύνη στο εσωτερικό της ηγεσίας ώστε να μπορέσει να οργανώσει πραξικόπημα.
Γιατί η ελίτ δεν ανατρέπει τον Putin
Η πολιτική επιστήμονας και πρώην στέλεχος της ρωσικής κεντρικής τράπεζας, Alexandra Prokopenko, εξηγεί ότι οι ρωσικές ελίτ δεν αποτελούν ενιαίο σώμα με κοινά συμφέροντα. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που δεν έχουν υπάρξει σοβαρές απόπειρες πραξικοπήματος μέχρι σήμερα. Εξαίρεση αποτέλεσε μόνο η ανταρσία του επικεφαλής της Wagner, Yevgeny Prigozhin, τον Ιούνιο του 2023.
Η Prokopenko περιγράφει το σύστημα εξουσίας του Putin ως μια σειρά “πυραμίδων” γύρω από ισχυρούς προστάτες, που συνδέονται με τη διανομή πόρων και την πρόσβαση στη λήψη αποφάσεων. Σε αυτό το μοντέλο, δεν υπάρχει κοινό κέντρο συντονισμού, άρα ούτε και οι προϋποθέσεις για συλλογική δράση.
Όσο οι εκπρόσωποι του συστήματος κερδίζουν περισσότερα με τον Putin παρά χωρίς αυτόν, δεν έχουν κίνητρο να έρθουν σε ανοιχτή σύγκρουση μαζί του, υποστηρίζει.
Ωστόσο, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο αλλαγής της κατάστασης αν οι διαθέσιμοι πόροι μειωθούν ακόμη περισσότερο. Ο πόλεμος και οι δυτικές κυρώσεις έχουν ήδη περιορίσει το “μέγεθος της πίτας”, η οποία πλέον κατευθύνεται κυρίως προς τον στρατό και τις συνδεδεμένες με αυτόν βιομηχανίες.
Αυτό εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ ισχυρών ομάδων και αποδυναμώνει τη σταθερότητα της υπάρχουσας ισορροπίας. Παράλληλα, διάφορες ομάδες προσπαθούν να προσελκύσουν την προσοχή του Putin στα δικά τους συμφέροντα.
Κατά την Prokopenko, δεν πρόκειται για αγώνα αλλαγής πολιτικής πορείας, αλλά για μάχη πρόσβασης στους πόρους και στο κέντρο λήψης αποφάσεων. Η ίδια θεωρεί ότι αυτή η εσκεμμένη ασάφεια των κανόνων εξυπηρετεί τον Putin, καθώς διαιρεί τις ελίτ, τις υποχρεώνει να αποδεικνύουν συνεχώς την πίστη τους και τους υπενθυμίζει ότι στη Ρωσία τα δικαιώματα ιδιοκτησίας δεν εξαρτώνται από τον νόμο, αλλά από την πολιτική βούληση του Κρεμλίνου.
Add comment
Comments