Η Ουγγαρία εισέρχεται σε μια νέα πολιτική εποχή μετά την ιστορική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν και την άνοδο του Πέτερ Μάγιαρ στην εξουσία. Ανάμεσα στις πρώτες μεγάλες μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζει η νέα κυβέρνηση βρίσκεται η επιβολή φόρου περιουσίας στους πλουσιότερους πολίτες της χώρας, ένα μέτρο που θα μπορούσε να καταστήσει την Ουγγαρία το πρώτο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επαναφέρει ουσιαστικά φόρο πλούτου από τη δεκαετία του 1980.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τη φορολογία. Αγγίζει τον πυρήνα του οικονομικού συστήματος που οικοδομήθηκε στα 16 χρόνια κυριαρχίας του Όρμπαν, ενός μοντέλου όπου η πολιτική επιρροή και η επιχειρηματική επιτυχία συνδέθηκαν όσο ποτέ άλλοτε.
Το δάκρυ ενός «ολιγάρχη» της εποχής Όρμπαν
Σε τηλεοπτική συνέντευξη στις αρχές Μαΐου, ο επιχειρηματίας στον χώρο της διαφήμισης Μπάλασι Γκιούλα, ένας από τους μεγάλους ωφελημένους της διακυβέρνησης Όρμπαν, εμφανίστηκε εμφανώς συγκινημένος.
Ο Γκιούλα ανακοίνωσε ότι παραδίδει τις επιχειρήσεις του στο κράτος, μαζί με σημαντικό μέρος της προσωπικής του περιουσίας. Όπως δήλωσε, δεν βλέπει πλέον μέλλον για τον επιχειρηματικό του όμιλο στο νέο πολιτικό περιβάλλον.
Οι εταιρείες του είχαν αποκτήσει τεράστια ισχύ κατά την προηγούμενη περίοδο, διαχειριζόμενες το δίκτυο των γνωστών “μπλε διαφημιστικών πινακίδων” που χρησιμοποιούνταν στις κρατικά χρηματοδοτούμενες εκστρατείες προπαγάνδας εναντίον προσώπων όπως ο Τζορτζ Σόρος και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Σήμερα οι περισσότερες από αυτές τις πινακίδες παραμένουν άδειες.
Τι προβλέπει ο νέος φόρος πλούτου
Σύμφωνα με τις προεκλογικές δεσμεύσεις του κόμματος Tisza, σχεδιάζεται ετήσιος φόρος 1% για περιουσίες άνω του 1 δισ. φιορινιών (σχεδόν 2,8 εκατ. ευρώ).
Ο φόρος θα επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της περιουσίας που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο.
Στην αποτίμηση θα περιλαμβάνονται:
- Ακίνητα
- Μετοχές και εταιρικά μερίδια
- Καταθέσεις και επενδύσεις στο εξωτερικό
- Ιδιωτικά αεροσκάφη
- Γιοτ
- Έργα τέχνης
- Πολυτελή αυτοκίνητα
Παράλληλα, προβλέπεται ότι περιουσιακά στοιχεία που έχουν μεταβιβαστεί σε συζύγους ή παιδιά θα συνυπολογίζονται, προκειμένου να αποτραπεί η φοροαποφυγή.
Ο ίδιος ο Μάγιαρ υποστηρίζει ότι το μέτρο δεν αποτελεί τιμωρία των πλουσίων αλλά “πράξη κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης”.
Στόχος οι ολιγάρχες του συστήματος NER
Πίσω από τη φορολογική μεταρρύθμιση βρίσκεται η επιθυμία της νέας κυβέρνησης να αποδομήσει το λεγόμενο Σύστημα Εθνικής Συνεργασίας (NER), το οικονομικό δίκτυο που δημιουργήθηκε κατά τη διακυβέρνηση Όρμπαν.
Ο πολιτικός οικονομολόγος Ζόλταν Πογκάτσα υποστηρίζει ότι οι περισσότεροι από τους πλουσιότερους ανθρώπους της χώρας απέκτησαν ή διεύρυναν τον πλούτο τους μέσω κρατικών συμβάσεων και δημοσίων έργων.
Αναλύοντας τους 50 πλουσιότερους Ούγγρους της λίστας του Forbes, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι 38 συνδέονται άμεσα με το οικονομικό σύστημα που αναπτύχθηκε επί Όρμπαν.
“Ο φόρος πλούτου αποτελεί έναν τρόπο επιστροφής δημόσιου χρήματος στα δημόσια ταμεία”, υποστηρίζει.
Οι μεγάλοι κερδισμένοι της εποχής Όρμπαν
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Λόριντς Μέσαρος, πρώην υδραυλικός αερίου από την ιδιαίτερη πατρίδα του Όρμπαν, ο οποίος σήμερα θεωρείται ο πλουσιότερος άνθρωπος της χώρας.
Η περιουσία του εκτιμάται στα $5 δισ. και οι δραστηριότητές του εκτείνονται:
- Στην ενέργεια
- Στις κατασκευές
- Στον τουρισμό
- Στα χρηματοοικονομικά
- Στα μέσα ενημέρωσης
Ο ίδιος είχε δηλώσει παλαιότερα ότι ο πλούτος του οφείλεται στον “Θεό, την τύχη και τον Βίκτορ Όρμπαν”.
Στη λίστα των πλουσίων βρίσκεται επίσης ο γαμπρός του πρώην πρωθυπουργού, Ίστβαν Τίμπορτς, με περιουσία που υπολογίζεται στα $245 εκατ.
Γιατί η νέα κυβέρνηση έχει ελεύθερα χέρια
Η νίκη του Πέτερ Μάγιαρ δεν ήταν απλώς εκλογική.
Το κόμμα Tisza εξασφάλισε πλειοψηφία δύο τρίτων στο ουγγρικό κοινοβούλιο, αποκτώντας τη δυνατότητα να αλλάξει νόμους και θεσμούς χωρίς σημαντικά πολιτικά εμπόδια.
Το Tisza ξεκίνησε ως ένα κεντροδεξιό σχήμα, αλλά εξελίχθηκε σε ευρύ πολιτικό συνασπισμό που συγκέντρωσε ψηφοφόρους από όλο το αντι-Όρμπαν φάσμα.
Το κοινό τους σημείο ήταν η επιθυμία να τερματιστεί το οικονομικό μοντέλο της προηγούμενης περιόδου.
Οι αντιδράσεις της επιχειρηματικής κοινότητας
Η συζήτηση για τον φόρο πλούτου έχει διχάσει την ουγγρική επιχειρηματική ελίτ.
Ο επιχειρηματίας Γκάμπορ Μπογιάρ, που στήριξε ανοιχτά το Tisza, θεωρεί το μέτρο αναγκαίο.
Όπως δήλωσε:
“Οι πλούσιοι πληρώνουν φόρους και σε άλλες χώρες. Σήμερα ο μέσος πολίτης πληρώνει αναλογικά περισσότερα και αυτό είναι άδικο”.
Από την άλλη πλευρά, ο διαχειριστής επενδυτικών κεφαλαίων Βίκτορ Ζσιντάι προειδοποιεί ότι η αντιμετώπιση του παράνομου πλουτισμού πρέπει να γίνεται μέσω της δικαιοσύνης και όχι μέσω νέων φόρων.
Υποστηρίζει επίσης ότι ένας φόρος περιουσίας θα μπορούσε να βλάψει τις ουγγρικές επιχειρήσεις σε σχέση με τους ξένους ανταγωνιστές τους.
Μια χώρα φορολογικά φιλική
Η σημερινή Ουγγαρία διαθέτει ένα από τα πιο ευνοϊκά φορολογικά καθεστώτα για υψηλά εισοδήματα στην Ευρώπη.
Σήμερα ισχύουν:
- Ενιαίος φόρος εισοδήματος 15%
- Φόρος μερισμάτων 15%
- Φόρος υπεραξίας 15%
- Εταιρικός φόρος μόλις 9%
- Σημαντικές φοροαπαλλαγές μέσω οικογενειακών trust
Εν τούτοις, ο ΦΠΑ ανέρχεται στο 27%, το υψηλότερο ποσοστό σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση
Αυτό σημαίνει ότι μεγάλο μέρος του φορολογικού βάρους μεταφέρεται στην κατανάλωση και επομένως στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Η συγκέντρωση πλούτου προκαλεί πολιτικό σεισμό
Μαζί με τα ξερά, θα καούνκαι τα χλωρά
Ωστόσο, ακόμη και υποστηρικτές του μέτρου εκτιμούν ότι το όριο του 1 δισ. φιορινιών είναι χαμηλό και μπορεί να πλήξει εύπορους επαγγελματίες και ιδιοκτήτες μικρομεσαίων επιχειρήσεων αντί αποκλειστικά τους δισεκατομμυριούχους.
Ένα ευρωπαϊκό πείραμα με διεθνές ενδιαφέρον
Η συζήτηση για τη φορολόγηση του πλούτου επανέρχεται σε πολλές χώρες, από τη Βραζιλία έως τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η Ουγγαρία όμως φαίνεται έτοιμη να γίνει το πρώτο μεγάλο ευρωπαϊκό εργαστήριο εφαρμογής μιας τέτοιας πολιτικής στη σύγχρονη εποχή.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο τα επιπλέον φορολογικά έσοδα. Είναι αν η νέα κυβέρνηση θα καταφέρει να αναδιαμορφώσει το οικονομικό σύστημα που δημιούργησε ο Βίκτορ Όρμπαν και να περιορίσει την τεράστια συγκέντρωση πλούτου που χαρακτήρισε τη δεκαεξαετή κυριαρχία του.
Η μάχη για τον φόρο πλούτου στην Ουγγαρία μόλις ξεκίνησε και πιθανότατα θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για ολόκληρη την Ευρώπη τα επόμενα χρόνια.
Add comment
Comments