Παρά τη δραματική κλιμάκωση του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και τις αρχικές προβλέψεις για εκτόξευση του πετρελαίου πάνω από τα $200 το βαρέλι, οι διεθνείς αγορές ενέργειας έχουν επιδείξει μια απροσδόκητη ανθεκτικότητα.
Τρεις και πλέον μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, οι τιμές παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από τα επίπεδα που φοβούνταν οι αναλυτές, με την Κίνα να αναδεικνύεται στον καθοριστικό παράγοντα που συγκρατεί το παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Η Κίνα κρατά χαμηλά το πετρέλαιο παρά το χάος στη Μέση Ανατολή
Οι αναλυτές της JPMorgan επισημαίνουν ότι το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό της κρίσης είναι η σχετική ηρεμία που επικρατεί στις αγορές πετρελαίου.
Παρά τις αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν, τις ιρανικές απειλές και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ - της σημαντικότερης ίσως ενεργειακής αρτηρίας του πλανήτη - το πετρέλαιο κινείται γύρω στα $94 το βαρέλι, χαμηλότερα ακόμη και από τα $104 που είχε αγγίξει πριν από έναν μήνα.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα σενάρια καταστροφής που κυριαρχούσαν στις αγορές κατά την έναρξη του πολέμου.
Το μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ στην ιστορία
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ είναι τεράστια.
Περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται από το συγκεκριμένο πέρασμα μεταξύ Περσικού Κόλπου και Ινδικού Ωκεανού.
Οι αναλυτές χαρακτηρίζουν την τρέχουσα διαταραχή ως τη μεγαλύτερη ενεργειακή αναστάτωση που έχει καταγραφεί ποτέ σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ωστόσο, σε αντίθεση με προηγούμενες πετρελαϊκές κρίσεις, η αγορά δεν κατέρρευσε.
Ο βασικός λόγος είναι η Κίνα.
Το Πεκίνο άνοιξε τις στρατηγικές δεξαμενές
Τα τελευταία χρόνια η Κίνα επένδυσε τεράστια ποσά στη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου.
Σήμερα τα αποθέματα αυτά υπολογίζονται σε περίπου 1,4 δισεκατομμύρια βαρέλια, ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά αποθέματα στον κόσμο.
Αντί να αυξήσει τις αγορές πετρελαίου λόγω του πολέμου, το Πεκίνο επέλεξε να αξιοποιήσει τα αποθέματά του.
Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό.
Οι κινεζικές εισαγωγές αργού πετρελαίου μειώθηκαν από περίπου 11 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως - που ήταν ο μέσος όρος της τελευταίας πενταετίας - σε μόλις 7,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάιο.
Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο σχεδόν δεκαετίας.
Η Κίνα εξηγεί το 74% της πτώσης του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της JPMorgan, η μείωση των κινεζικών εισαγωγών ευθύνεται για περίπου το 74% της συνολικής πτώσης στο παγκόσμιο εμπόριο αργού πετρελαίου.
Με άλλα λόγια, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη απορροφά μεγάλο μέρος των επιπτώσεων της κρίσης, εμποδίζοντας την εκτόξευση των τιμών.
Η Societe Generale χαρακτηρίζει πλέον την Κίνα ως τη "βασική δύναμη επανεξισορρόπησης" της αγοράς.
Γιατί οι τιμές δεν έχουν εκραγεί όπως το 1973
Η σύγκριση με το πετρελαϊκό σοκ του 1973 είναι αποκαλυπτική.
Τότε το εμπάργκο του OPEC διέκοψε περίπου το 7% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και οι τιμές αυξήθηκαν περισσότερο από 130%.
Σήμερα, η αγορά έχει χάσει περίπου το 14% της παγκόσμιας προσφοράς αργού λόγω της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, αλλά οι τιμές έχουν αυξηθεί μόλις κατά περίπου 30%.
Η διαφορά εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τα κινεζικά αποθέματα αλλά και από άλλους παράγοντες που λειτουργούν ως "βαλβίδες ασφαλείας".
Πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει η Κίνα;
Το μεγάλο ερώτημα είναι πόσο μπορεί να συνεχιστεί αυτή η κατάσταση.
Η επικεφαλής των μελετών για την κινεζική ενέργεια στο Oxford Institute for Energy Studies, Μίχαλ Μέινταν, εκτιμά ότι οι κινεζικές αρχές έχουν υπολογίσει με μεγάλη ακρίβεια πόσο πετρέλαιο απαιτείται για να συνεχίσει να λειτουργεί η οικονομία χωρίς σημαντικές αναταράξεις.
Ωστόσο, η στρατηγική αυτή έχει όρια.
Κάποια στιγμή το Πεκίνο θα χρειαστεί είτε να αυξήσει ξανά τις εισαγωγές είτε να αντλήσει ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες από τα αποθέματά του.
Και τότε οι ισορροπίες στην αγορά μπορεί να αλλάξουν δραματικά.
Το τραύμα της ενεργειακής κρίσης του 2021
Η Κίνα δεν ενεργεί τυχαία.
Το 2021 βίωσε μια σοβαρή ενεργειακή κρίση εξαιτίας των ελλείψεων άνθρακα.
Οι εταιρείες ηλεκτρισμού κατέγραφαν ζημιές, καθώς το κράτος περιόριζε τις αυξήσεις τιμών στους καταναλωτές, με αποτέλεσμα πολλές μονάδες παραγωγής να σταματήσουν τη λειτουργία τους.
Οι εκτεταμένες διακοπές ρεύματος που ακολούθησαν άφησαν βαθύ αποτύπωμα στη στρατηγική σκέψη του Πεκίνου.
Έκτοτε η χώρα επένδυσε μαζικά:
- σε στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου,
- σε αποθήκες άνθρακα,
- στην ηλεκτροκίνηση,
- στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Οι ΗΠΑ βοηθούν επίσης στη σταθεροποίηση
Η Κίνα δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που αποτρέπει την εκτίναξη των τιμών.
Η Societe Generale επισημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να εξάγουν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση της αγοράς.
Παράλληλα, τα Στενά του Ορμούζ φαίνεται να παραμένουν πιο λειτουργικά από ό,τι αρχικά εκτιμούσαν οι αγορές, επιτρέποντας σε περισσότερα δεξαμενόπλοια να διέρχονται από την περιοχή.
Οι αναλυτές προειδοποιούν: Το σοκ μπορεί να έρθει αργότερα
Παρά την τρέχουσα ηρεμία, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αγορά δεν θα μπορεί να παραμένει επ’ αόριστον προστατευμένη από τις συνέπειες του πολέμου.
Εάν η σύγκρουση συνεχιστεί για πολλούς ακόμη μήνες:
- τα στρατηγικά αποθέματα θα πρέπει να αναπληρωθούν,
- τα παγκόσμια αποθέματα θα μειωθούν,
- θα απαιτηθούν υψηλότερες τιμές για να χρηματοδοτηθούν νέες επενδύσεις παραγωγής.
Όπως σημειώνει ο επικεφαλής έρευνας εμπορευμάτων της Societe Generale, Μάικ Χέιγκ, "η αγορά αργά ή γρήγορα θα χρειαστεί υψηλότερες τιμές για να επανέλθει η ισορροπία".
Ένα εύθραυστο θαύμα
Προς το παρόν, η παγκόσμια οικονομία αποφεύγει ένα νέο πετρελαϊκό σοκ χάρη κυρίως στην Κίνα και τα τεράστια ενεργειακά αποθέματά της.
Όμως η σχετική ηρεμία στις τιμές μπορεί να αποδειχθεί προσωρινή. Αν ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν παραταθεί και οι στρατηγικές δεξαμενές αρχίσουν να αδειάζουν, το σενάριο των τριψήφιων ή ακόμη και των υπερβολικά υψηλών τιμών πετρελαίου που κάποτε θεωρούνταν ακραίο, ίσως επιστρέψει στο προσκήνιο.
Sasha Rogelberg (Fortune)
Απόδοση/Προσαρμογή: Μ.Κ.
Add comment
Comments