Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του Brexit, η μεγαλύτερη ειρωνεία ίσως δεν είναι ότι η Βρετανία απομακρύνθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά ότι το πολιτικό της σύστημα άρχισε να μοιάζει περισσότερο με εκείνα της ηπειρωτικής Ευρώπης.
Η παραίτηση Στάρμερ ως σύμπτωμα μιας νέας εποχής
Η αποχώρηση του Κιρ Στάρμερ από την πρωθυπουργία δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο πολιτικό γεγονός. Αντίθετα, είναι το τελευταίο επεισόδιο μιας δεκαετούς περιόδου έντονης πολιτικής αστάθειας που ξεκίνησε με το Brexit.
Από το 2016 μέχρι σήμερα, το Ηνωμένο Βασίλειο γνώρισε διαδοχικές αλλαγές πρωθυπουργών, εσωκομματικές εξεγέρσεις, πρόωρες εκλογές και κυβερνήσεις με εξαιρετικά περιορισμένο πολιτικό ορίζοντα.
Ένα φαινόμενο που επί δεκαετίες χαρακτήριζε κυρίως χώρες όπως η Ιταλία ή η Γαλλία, εμφανίζεται πλέον και στη βρετανική πολιτική σκηνή.
Από το «βρετανικό μοντέλο» στην ευρωπαϊκή πολιτική πολυδιάσπαση
Η Βρετανία υπήρξε ιστορικά το χαρακτηριστικό παράδειγμα σταθερού δικομματισμού. Οι κυβερνήσεις συνήθως διέθεταν ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία και ολοκλήρωναν τη θητεία τους χωρίς σοβαρές εσωτερικές αναταράξεις.
Το Brexit ανέτρεψε αυτή την παράδοση.
Η πολιτική αντιπαράθεση μετακινήθηκε από τον κλασικό άξονα Δεξιάς-Αριστεράς σε ένα νέο δίπολο μεταξύ εθνικής κυριαρχίας, μετανάστευσης και πολιτισμικής ταυτότητας.
Το αποτέλεσμα ήταν η ενίσχυση νέων κομμάτων και η σταδιακή αποδυνάμωση των δύο ιστορικών πολιτικών παρατάξεων.
Έτσι, η βρετανική πολιτική άρχισε να θυμίζει ολοένα περισσότερο τα κατακερματισμένα κομματικά συστήματα της ηπειρωτικής Ευρώπης.
Η άνοδος των λαϊκιστικών κομμάτων
Η συνεχής ενίσχυση κομμάτων όπως το Reform UK αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας πραγματικότητας.
Η πίεση που ασκούν τέτοιοι πολιτικοί σχηματισμοί αναγκάζει τόσο τους Συντηρητικούς όσο και τους Εργατικούς να αναπροσαρμόζουν συνεχώς τις θέσεις τους, ιδιαίτερα στα ζητήματα της μετανάστευσης και της εθνικής κυριαρχίας.
Πρόκειται για μια δυναμική που εδώ και χρόνια χαρακτηρίζει πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπου τα παραδοσιακά κόμματα δυσκολεύονται να διατηρήσουν την κυριαρχία τους απέναντι σε νέα, αντισυστημικά κινήματα.
Το τέλος της «βρετανικής εξαίρεσης»
Για δεκαετίες, το Westminster θεωρούνταν υπόδειγμα πολιτικής σταθερότητας. Οι κυβερνήσεις διέθεταν σαφείς πλειοψηφίες, η εναλλαγή στην εξουσία ήταν προβλέψιμη και οι πρωθυπουργοί ολοκλήρωναν συνήθως τον πολιτικό τους κύκλο μέσω εκλογών.
Η εικόνα αυτή έχει ανατραπεί.
Οι διαδοχικές παραιτήσεις πρωθυπουργών, οι εσωκομματικές συγκρούσεις και η δυσκολία διατήρησης πολιτικής νομιμοποίησης έχουν μετατρέψει τη Βρετανία σε μια χώρα με πολύ πιο "ευρωπαϊκά" χαρακτηριστικά πολιτικής λειτουργίας.
Ο Άντι Μπέρναμ και η επόμενη ημέρα
Μετά την αποχώρηση του Στάρμερ, όλα τα βλέμματα στρέφονται στον Άντι Μπέρναμ, ο οποίος εμφανίζεται ως ο πιθανότερος διεκδικητής της ηγεσίας των Εργατικών.
Ωστόσο, ακόμη και μια νέα ηγεσία δύσκολα θα μπορέσει να ανατρέψει τις δομικές αλλαγές που προκάλεσε το Brexit. Η πολιτική αστάθεια δεν αποτελεί πλέον προσωρινό φαινόμενο αλλά χαρακτηριστικό του νέου βρετανικού πολιτικού τοπίου.
Η ειρωνεία της Ιστορίας
Η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι το Brexit σχεδιάστηκε ως μια προσπάθεια ανάκτησης της βρετανικής ιδιαιτερότητας και απομάκρυνσης από την ευρωπαϊκή πολιτική κουλτούρα.
Δέκα χρόνια αργότερα, όμως, το αποτέλεσμα φαίνεται να είναι σχεδόν το αντίθετο: η Βρετανία μπορεί να αποχώρησε θεσμικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά το πολιτικό της σύστημα παρουσιάζει πλέον ολοένα περισσότερα χαρακτηριστικά των χωρών της ηπειρωτικής Ευρώπης - με μεγαλύτερο κατακερματισμό, ισχυρότερη επιρροή νέων κομμάτων και σαφώς αυξημένη κυβερνητική αστάθεια.
Luke Hallam (Quillette)
Απόδοση/Προσαρμογή: Μ.Κ.
Add comment
Comments