Η στρατιωτική σύγκρουση στην Ουκρανία μπορεί να μην έχει κλονίσει άμεσα την πολιτική κυριαρχία του Βλαντίμιρ Πούτιν, ωστόσο αυξάνονται οι ενδείξεις ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα για το Κρεμλίνο βρίσκεται πλέον στην οικονομία.
Η παρατεταμένη χρηματοδότηση του πολέμου, οι αυξανόμενες δημοσιονομικές ανάγκες και η πίεση στα κρατικά αποθέματα δημιουργούν ένα περιβάλλον που αρκετοί αναλυτές θεωρούν ολοένα πιο δύσκολο να διαχειριστεί η ρωσική ηγεσία.
Σύμφωνα με την πρώην σύμβουλο της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, Αλεξάνδρα Προκοπένκο, η οποία σήμερα εργάζεται στο Carnegie Russia Eurasia Center, η Μόσχα εγκαταλείπει σταδιακά τη δημοσιονομική πειθαρχία που χαρακτήριζε τη ρωσική οικονομική πολιτική τα προηγούμενα χρόνια.
Η εξέλιξη αυτή, όπως υποστηρίζει, αποτελεί μια από τις πιο σαφείς ενδείξεις ότι ο πόλεμος αρχίζει να παράγει σοβαρές εσωτερικές πιέσεις.
Η πολεμική οικονομία αλλάζει τους κανόνες
Η Ρωσία είχε οικοδομήσει τη φήμη μιας χώρας με αυστηρό έλεγχο των δημόσιων οικονομικών, χαμηλό δημόσιο χρέος και σημαντικά αποθεματικά ασφαλείας. Όμως οι ανάγκες του πολέμου έχουν ανατρέψει αυτή την εικόνα.
Η ρωσική Βουλή ενέκρινε πρόσφατα διαδικασίες που επιτρέπουν στο υπουργείο Οικονομικών να αυξάνει τις δαπάνες και τον κρατικό δανεισμό χωρίς την παραδοσιακή κοινοβουλευτική διαδικασία έγκρισης του προϋπολογισμού.
Την ίδια στιγμή, το δημοσιονομικό έλλειμμα έχει ήδη ξεπεράσει κατά πολύ τα επίπεδα που είχαν προβλεφθεί για ολόκληρο το έτος, ενώ το Εθνικό Ταμείο Πλούτου – το οποίο χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων – μειώνεται με ταχείς ρυθμούς.
Κατά την Προκοπένκο, όταν μια κυβέρνηση αναγκάζεται να αλλάζει τους ίδιους τους δημοσιονομικούς κανόνες για να συνεχίσει να χρηματοδοτεί τις ανάγκες της, αυτό αποτελεί ένδειξη βαθύτερης οικονομικής φθοράς και όχι προσωρινής δυσκολίας.
Οι ουκρανικές επιθέσεις αυξάνουν το κόστος
Η επιδείνωση της οικονομικής εικόνας συμπίπτει με τη σημαντική ενίσχυση των ουκρανικών επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια του 2026.
Η χρήση προηγμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών και νέων τακτικών επιτρέπει στις ουκρανικές δυνάμεις να πλήττουν ολοένα συχνότερα στρατηγικές εγκαταστάσεις βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια, συμπεριλαμβανομένων διυλιστηρίων, βιομηχανιών αμυντικού υλικού αλλά και υποδομών κοντά στη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη.
Οι επιθέσεις αυτές δεν προκαλούν μόνο στρατιωτικές απώλειες, αλλά επιβαρύνουν σημαντικά και την οικονομία, καθώς μεγάλες επιχειρήσεις αναγκάζονται να επενδύουν τεράστια ποσά για την προστασία των εγκαταστάσεών τους, χωρίς να αποζημιώνονται από το κράτος.
Αυξανόμενη πίεση στην κοινωνία
Παράλληλα, η καθημερινότητα των Ρώσων πολιτών γίνεται δυσκολότερη.
Ο υψηλός πληθωρισμός και τα ιδιαίτερα αυξημένα επιτόκια περιορίζουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, ενώ οι ελλείψεις καυσίμων έχουν οδηγήσει σε ουρές στα πρατήρια και σε δελτίο διάθεσης βενζίνης σε ορισμένες περιοχές.
Η οικονομική πίεση ενισχύει τη δυσαρέσκεια, ακόμη και αν αυτή δεν εκφράζεται οργανωμένα απέναντι στο Κρεμλίνο.
Προβληματισμός και μέσα στις ένοπλες δυνάμεις
Σημάδια κόπωσης καταγράφονται και στο εσωτερικό του ρωσικού στρατού.
Στρατιωτικοί μπλόγκερ και βετεράνοι δημοσιοποιούν ολοένα συχνότερα καταγγελίες για τις συνθήκες που επικρατούν στις μονάδες, κάνοντας λόγο για μεγάλες απώλειες, προβλήματα διοίκησης αλλά και περιστατικά κακομεταχείρισης στρατιωτών.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε πρόσφατη δημόσια παρέμβαση του βετεράνου Αλεξάντρ Λούνιν, ο οποίος κάλεσε τον Βλαντίμιρ Πούτιν σε δημόσιο διάλογο, υποστηρίζοντας ότι η δυσαρέσκεια μεταξύ στρατιωτικών και στελεχών ασφαλείας αυξάνεται.
Αν και ο ίδιος στη συνέχεια μετρίασε τις δηλώσεις του, το γεγονός ότι η υπόθεση έφθασε μέχρι τις επίσημες ερωτήσεις προς το Κρεμλίνο δείχνει ότι οι σχετικές ανησυχίες δεν περνούν απαρατήρητες.
Η εξουσία του Πούτιν δεν απειλείται άμεσα
Παρά τις οικονομικές δυσκολίες, οι περισσότεροι ειδικοί εκτιμούν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν εξακολουθεί να ελέγχει πλήρως τον κρατικό μηχανισμό και δεν αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο ανατροπής.
Ωστόσο, η σταδιακή εξάντληση των οικονομικών πόρων, η φθορά που προκαλεί ένας πόλεμος χωρίς σαφές τέλος και η αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια ενδέχεται να δημιουργήσουν, μεσοπρόθεσμα, σοβαρές εντάσεις στο εσωτερικό της ρωσικής ελίτ.
Ο καθηγητής Παγκόσμιας Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Πίτερ Φρανκόπαν, εκτιμά ότι η Ρωσία δύσκολα θα οδηγηθεί σε επανάσταση. Θεωρεί όμως πιθανό ότι, όσο η οικονομική πίεση εντείνεται, τμήματα του ίδιου του κρατικού μηχανισμού θα αρχίσουν να αναζητούν μια διαφορετική πορεία για τη χώρα.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος ίσως βρίσκεται μπροστά
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ένα καθεστώς που αισθάνεται πως πιέζεται εσωτερικά μπορεί να αντιδράσει με ακόμη μεγαλύτερη επιθετικότητα στο εξωτερικό.
Εάν ο πόλεμος συνεχίσει να απορροφά ολοένα περισσότερους οικονομικούς και πολιτικούς πόρους, η ρωσική ηγεσία ενδέχεται να επιλέξει περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση, επιδιώκοντας να διατηρήσει την εικόνα ισχύος τόσο απέναντι στο εσωτερικό ακροατήριο όσο και στη Δύση.
Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να αποτελέσουν κρίσιμο τεστ για την αντοχή της ρωσικής οικονομίας, αλλά και για τη σταθερότητα του ίδιου του πολιτικού συστήματος που έχει οικοδομήσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν τα τελευταία 25 χρόνια.
Add comment
Comments