Η εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δεν πυροδοτεί μόνο έναν τεχνολογικό και οικονομικό ανταγωνισμό, αλλά και μια βαθιά πολιτική σύγκρουση γύρω από το ερώτημα του ποιος πρέπει να ελέγχει τις τεχνολογίες του μέλλοντος.
Αφορμή αποτέλεσε πρόσφατη παρέμβαση του γερουσιαστή του Βερμόντ, Μπέρνι Σάντερς, ο οποίος υποστήριξε ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης έχουν δημιουργηθεί αξιοποιώντας τη συλλογική γνώση της ανθρωπότητας - από βιβλία, μουσική, επιστημονική έρευνα και δημοσιογραφία έως λογισμικό, εικόνες και ανθρώπινες συνομιλίες.
Με βάση αυτή τη συλλογιστική, ο Σάντερς πρότεινε τη δημιουργία ενός κρατικού επενδυτικού ταμείου που θα αποκτούσε συμμετοχή στις μεγαλύτερες εταιρείες AI μέσω μιας εφάπαξ φορολόγησης ύψους 50%, καταβαλλόμενης όχι σε μετρητά αλλά σε μετοχές.
Το ομοσπονδιακό κράτος θα αποκτούσε έτσι δικαιώματα ψήφου, εκπροσώπηση στα διοικητικά συμβούλια και δυνατότητα παρέμβασης σε αποφάσεις που θα θεωρούσε αντίθετες προς το δημόσιο συμφέρον.
Από τη φορολόγηση στον κρατικό έλεγχο;
Η πρόταση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, με πολλούς αναλυτές να υποστηρίζουν ότι μεταφέρει τη συζήτηση από τη φορολόγηση των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο: εκείνο της άμεσης κρατικής συμμετοχής στη διοίκηση ιδιωτικών επιχειρήσεων.
Οι επικριτές της πρότασης θεωρούν ότι η αξιοποίηση δημόσια διαθέσιμης γνώσης για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης δεν συνεπάγεται αυτομάτως δικαίωμα κρατικής ιδιοκτησίας επί των εταιρειών που αναπτύσσουν τις τεχνολογίες αυτές.
Υποστηρίζουν επίσης ότι η ανθρώπινη γνώση αποτελεί διαχρονικά τη βάση κάθε τεχνολογικής επανάστασης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το κράτος αποκτά μερίδιο στις επιχειρήσεις που καινοτομούν.
Μια τάση που ξεπερνά τα κομματικά όρια
Το ενδιαφέρον, σύμφωνα με αρκετούς πολιτικούς αναλυτές, είναι ότι η ιδέα της αυξημένης κρατικής επιρροής στις στρατηγικές επιχειρήσεις δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικό χαρακτηριστικό της αμερικανικής αριστεράς.
Τα τελευταία χρόνια και οι Ρεπουμπλικανοί έχουν στηρίξει παρεμβάσεις σε εταιρείες που θεωρούνται κρίσιμες για την εθνική ασφάλεια, αξιοποιώντας κρατικές χρηματοδοτήσεις ή ειδικά δικαιώματα παρέμβασης σε μεγάλες επιχειρηματικές συμφωνίες.
Έτσι, αν και οι πολιτικές αφετηρίες διαφέρουν, το αποτέλεσμα συχνά συγκλίνει: μεγαλύτερη επιρροή της Ουάσιγκτον σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε τομείς υψηλής στρατηγικής σημασίας.
Το παράδειγμα της Meta
Οι αντίπαλοι της πρότασης υπενθυμίζουν ότι αντίστοιχες προβλέψεις είχαν διατυπωθεί πριν από λίγα χρόνια για τη Meta (τότε Facebook).
Την προηγούμενη δεκαετία πολλοί υποστήριζαν ότι το Facebook είχε αποκτήσει τόσο μεγάλη ισχύ ώστε έπρεπε να αντιμετωπιστεί ως κοινωφελής υποδομή και όχι ως ιδιωτική επιχείρηση.
Ωστόσο, η ταχεία μεταβολή των προτιμήσεων των νεότερων χρηστών και η εμφάνιση νέων πλατφορμών απέδειξαν ότι ακόμη και οι μεγαλύτεροι τεχνολογικοί κολοσσοί μπορούν να χάσουν γρήγορα μέρος της επιρροής τους.
Κατά τους επικριτές του κρατικού παρεμβατισμού, εάν το κράτος είχε μετατρέψει τότε το Facebook σε αυστηρά ρυθμιζόμενη "δημόσια υποδομή", ενδεχομένως να είχε παγιώσει τη δεσπόζουσα θέση της εταιρείας αντί να ενισχύσει τον ανταγωνισμό.
Η αβεβαιότητα της τεχνολογίας
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα όσων απορρίπτουν την πρόταση του Σάντερς είναι ότι καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να γνωρίζει εκ των προτέρων ποιες εταιρείες θα κυριαρχήσουν στην αγορά της τεχνητής νοημοσύνης τα επόμενα χρόνια.
Η ιστορία της τεχνολογίας είναι γεμάτη από επιχειρήσεις που κάποτε θεωρούνταν ανίκητες αλλά στη συνέχεια υποχώρησαν ή εξαφανίστηκαν, καθώς νέα προϊόντα και καινοτομίες άλλαξαν τα δεδομένα της αγοράς.
Για τον λόγο αυτό, υποστηρίζουν ότι η κρατική συμμετοχή στη διοίκηση εταιρειών ενδέχεται να περιορίσει τον ανταγωνισμό και την καινοτομία αντί να προστατεύσει το δημόσιο συμφέρον.
Η επόμενη μεγάλη σύγκρουση
Η συζήτηση αναμένεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο καθώς νέοι τεχνολογικοί κολοσσοί επεκτείνονται πέρα από την τεχνητή νοημοσύνη, επενδύοντας σε δορυφορικές υποδομές, διαστημικές εφαρμογές και υπερυπολογιστικά κέντρα.
Όσο μεγαλύτερη γίνεται η οικονομική και γεωπολιτική σημασία αυτών των επιχειρήσεων, τόσο ισχυρότερες θα γίνονται και οι φωνές που ζητούν αυξημένο δημόσιο έλεγχο.
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές της ελεύθερης αγοράς επιμένουν ότι η ιστορία της καινοτομίας δείχνει πως οι κυβερνήσεις δύσκολα μπορούν να προβλέψουν ποιος θα είναι ο νικητής της επόμενης τεχνολογικής επανάστασης και ότι η υπερβολική κρατική παρέμβαση ενδέχεται να επιβραδύνει ακριβώς την πρόοδο που επιδιώκει να ελέγξει.
Add comment
Comments