Η πιθανότητα επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 εξελίσσεται σε μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες αποφάσεις της δεύτερης προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ.
Λίγες ώρες πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται διατεθειμένος να ανοίξει εκ νέου τον δρόμο για την πώληση των αμερικανικών stealth μαχητικών στην Άγκυρα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο στο Κογκρέσο όσο και στην κυβέρνηση του Ισραήλ.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο μια εξοπλιστική συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αγγίζει την ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο, τις σχέσεις ΗΠΑ - Τουρκίας, τη συνοχή του ΝΑΤΟ και τον στρατηγικό ανταγωνισμό με τη Ρωσία.
Ο Τραμπ αλλάζει γραμμή απέναντι στην Τουρκία
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Ντόναλντ Τραμπ προτίθεται να ενημερώσει προσωπικά τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι επιθυμεί την επανεκκίνηση της συνεργασίας για τα F-35.
Εάν τελικά προχωρήσει, θα πρόκειται για πλήρη ανατροπή της πολιτικής που ο ίδιος ακολούθησε κατά την πρώτη του θητεία, όταν απέβαλε την Τουρκία από το πρόγραμμα λόγω της αγοράς των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη εγκρίνει την πώληση των κινητήρων F110 που θα χρησιμοποιηθούν στο τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN, ενώ διευθέτησε με ήπιους όρους και τη μακροχρόνια δικαστική υπόθεση της Halkbank για παραβίαση των κυρώσεων κατά του Ιράν.
Το Ισραήλ υψώνει «κόκκινη σημαία»
Η αντίδραση της Ιερουσαλήμ υπήρξε άμεση.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε δημόσια παρέμβασή του, κάλεσε τον Τραμπ να μην εγκρίνει ούτε την πώληση των F-35 ούτε των κινητήρων για τα τουρκικά μαχητικά. Κατά τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, μια τέτοια εξέλιξη θα ανέτρεπε τη στρατηγική ισορροπία στη Μέση Ανατολή, η οποία βασίζεται στην αεροπορική υπεροχή του Ισραήλ και στη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή.
Ο Νετανιάχου επανέφερε επίσης όλες τις βασικές κατηγορίες που διατυπώνει εδώ και χρόνια κατά της κυβέρνησης Ερντογάν:
- στήριξη της Χαμάς,
- σχέσεις με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα,
- απειλές κατά της Ελλάδας,
- συνεχιζόμενη κατοχή της βόρειας Κύπρου,
- επιθετική ρητορική κατά του Ισραήλ.
Σπάνια διακομματική αντίδραση στο Κογκρέσο
Το εντυπωσιακό είναι ότι στο θέμα αυτό δεν υπάρχουν μεγάλες κομματικές διαφορές στην Ουάσιγκτον.
Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί βουλευτές απέστειλαν κοινή επιστολή στον Τραμπ, ζητώντας να μην προχωρήσει καμία πώληση.
Όπως υποστηρίζουν, όσο ο Ερντογάν συνεχίζει, να διατηρεί τους S-400, να συνεργάζεται αμυντικά με τη Ρωσία, να ακολουθεί επιθετική περιφερειακή πολιτική, η μεταφορά των πλέον προηγμένων αμερικανικών μαχητικών δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το μεγάλο νομικό εμπόδιο: οι S-400
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό αλλά και θεσμικό.
Οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στην Τουρκία βασίζονται στον νόμο CAATSA, ο οποίος απαγορεύει τη στρατιωτική συνεργασία με χώρες που προμηθεύονται σημαντικά ρωσικά οπλικά συστήματα.
Επιπλέον, το Κογκρέσο ενσωμάτωσε στον αμυντικό προϋπολογισμό του 2020 ειδική διάταξη που απαγορεύει οποιαδήποτε μεταφορά F-35 προς την Άγκυρα, εκτός εάν η αμερικανική κυβέρνηση πιστοποιήσει ότι:
- η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον τους S-400,
- δεν κατέχει συναφή εξαρτήματα,
- δεν διατηρεί καμία επιχειρησιακή δυνατότητα του συστήματος.
Με απλά λόγια, όσο οι S-400 παραμένουν στο τουρκικό οπλοστάσιο, η πώληση θεωρείται παράνομη βάσει της αμερικανικής νομοθεσίας.
Ο φόβος της διαρροής τεχνολογίας
Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα των αντιδρώντων αφορά την ασφάλεια των ίδιων των F-35. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ακόμη και αν οι S-400 δεν χρησιμοποιηθούν επιχειρησιακά, τα ραντάρ τους μπορούν να συλλέξουν πολύτιμα δεδομένα για:
- το ηλεκτρομαγνητικό αποτύπωμα του αεροσκάφους,
- τις δυνατότητες stealth,
- τις ηλεκτρονικές υπογραφές,
- τα πρότυπα πτήσης.
Τα δεδομένα αυτά θα μπορούσαν θεωρητικά να φτάσουν στη Ρωσία και, μέσω αυτής, στην Κίνα.
Γι' αυτό και αρκετοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι ακόμη και η απλή συνύπαρξη F-35 και S-400 στο ίδιο κράτος δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα ασφαλείας.
Οι κινητήρες F110 ίσως αποδειχθούν σημαντικότεροι από τα ίδια τα F-35
Παράδοξα, αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες θεωρούν πως η μεγαλύτερη στρατηγική παραχώρηση δεν αφορά τα ίδια τα αμερικανικά μαχητικά.
Η πώληση των κινητήρων F110-GE-129 θα επιτρέψει στην Τουρκία να επιταχύνει την ανάπτυξη του εγχώριου μαχητικού KAAN, το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει το νέο εξαγώγιμο προϊόν της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.
Το πρόγραμμα προβλέπει:
- μαχητικό πέμπτης γενιάς,
- δύο κινητήρες,
- χαρακτηριστικά stealth,
- προηγμένα ηλεκτρονικά,
- δυνατότητα προσβολής στόχων μεγάλης ακτίνας,
- εξαγωγές σε τρίτες χώρες.
Η Τουρκία έχει ήδη εξελιχθεί στον 11ο μεγαλύτερο εξαγωγέα οπλικών συστημάτων παγκοσμίως, με τις εξαγωγές της να έχουν αυξηθεί κατά περίπου 122% την τελευταία πενταετία. Παράλληλα αποτελεί πλέον τον τρίτο μεγαλύτερο προμηθευτή όπλων στην Αφρική, πίσω μόνο από την Κίνα και τη Ρωσία.
Το δίλημμα της Ουάσιγκτον
Στην πραγματικότητα, η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο στρατηγικό δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, η διατήρηση των κυρώσεων ενδέχεται να ωθήσει την Τουρκία ακόμη πιο κοντά στη Ρωσία και την Κίνα, τόσο σε επίπεδο εξοπλισμών όσο και τεχνολογικής συνεργασίας.
Από την άλλη, μια πρόωρη επαναπροσέγγιση χωρίς ουσιαστικές παραχωρήσεις από την Άγκυρα θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές αντιδράσεις στο Κογκρέσο, στο Ισραήλ, στην Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και εντός του ίδιου του ΝΑΤΟ.
Η τελική απόφαση δεν θα κριθεί μόνο από τις διαθέσεις του Λευκού Οίκου. Θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η κυβέρνηση μπορεί να υπερβεί τα νομικά εμπόδια του CAATSA και να πείσει το Κογκρέσο ότι μια νέα συμφωνία με την Τουρκία δεν θέτει σε κίνδυνο την αμερικανική τεχνολογική υπεροχή.
Για την ώρα, το μόνο βέβαιο είναι ότι η υπόθεση των F-35 εξελίσσεται σε ένα από τα πιο ευαίσθητα γεωπολιτικά ζητήματα της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, με επιπτώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ μια απλή εξοπλιστική συμφωνία.
Add comment
Comments