Πριν από λίγα χρόνια, το ζήτημα των αμβλώσεων έμοιαζε να έχει κλείσει οριστικά στην Ισπανία. Σήμερα, όμως, βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, όχι εξαιτίας μιας άμεσης αλλαγής στη νομοθεσία περί αμβλώσεων, αλλά λόγω ενός νέου μέτρου στήριξης της οικογένειας που συνδέει για πρώτη φορά ορισμένες κοινωνικές παροχές με την εγκυμοσύνη πριν από τη γέννηση του παιδιού.
Η πρωτοβουλία της συντηρητικής περιφερειακής κυβέρνησης της Μαδρίτης έχει πυροδοτήσει μία από τις πιο έντονες ιδεολογικές συγκρούσεις των τελευταίων ετών, με τη Δεξιά να τη χαρακτηρίζει αναγκαία απάντηση στη δημογραφική κατάρρευση της χώρας και την Αριστερά να προειδοποιεί ότι αποτελεί το πρώτο βήμα προς την αμφισβήτηση του δικαιώματος στην άμβλωση.
Η Ισπανία αντιμέτωπη με τη δημογραφική κρίση
Η Ισπανία συγκαταλέγεται στις χώρες με τη χαμηλότερη γεννητικότητα στην Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια, η γήρανση του πληθυσμού και η συνεχής μείωση των γεννήσεων έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα της χώρας.
Με αυτό το δεδομένο, η περιφερειακή κυβέρνηση της Μαδρίτης, υπό τον έλεγχο του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP), παρουσίασε νέο νομοθετικό πλαίσιο με στόχο την ενίσχυση των οικογενειών ήδη από τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Σύμφωνα με το νέο μέτρο, οι μέλλοντες γονείς θα μπορούν να υποβάλλουν αίτηση για ορισμένες κοινωνικές παροχές πριν ακόμη γεννηθεί το παιδί τους.
Παράλληλα, οικογένειες με δύο παιδιά θα αποκτούν δικαιώματα που μέχρι σήμερα προβλέπονταν μόνο μετά τη γέννηση τρίτου παιδιού, αρκεί η εγκυμοσύνη να έχει συμπληρώσει τη 14η εβδομάδα.
Το επιχείρημα της κυβέρνησης: «Χωρίς γεννήσεις δεν υπάρχει μέλλον»
Η ηγεσία του PP υποστηρίζει ότι πρόκειται αποκλειστικά για ένα δημογραφικό και κοινωνικό μέτρο. Ο γενικός γραμματέας του κόμματος στη Μαδρίτη, Αλφόνσο Σεράνο, δήλωσε ότι η Ισπανία χρειάζεται περισσότερες γεννήσεις και ότι η πολιτεία οφείλει να στηρίξει οικονομικά τις οικογένειες.
Όπως ανέφερε, το ασφαλιστικό σύστημα, οι συντάξεις αλλά και η βιωσιμότητα του κοινωνικού κράτους εξαρτώνται από τη δημογραφική εξέλιξη της χώρας.
Κατά τον ίδιο, η μετανάστευση από μόνη της δεν αρκεί για να αντισταθμίσει τη γήρανση του πληθυσμού.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο αρχηγός του Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, ο οποίος δεσμεύθηκε ότι, εφόσον αναλάβει την πρωθυπουργία μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές, θα επεκτείνει το μέτρο και στις 17 αυτόνομες κοινότητες της Ισπανίας.
Όπως δήλωσε, όταν μια γυναίκα κυοφορεί ένα παιδί, η πολιτεία οφείλει να το αναγνωρίζει έμπρακτα μέσα από το σύστημα κοινωνικής προστασίας.
Η Αριστερά βλέπει «κερκόπορτα» κατά των αμβλώσεων
Η αντιπολίτευση, ωστόσο, αντιμετωπίζει εντελώς διαφορετικά τη νέα νομοθεσία.
Κόμματα της Αριστεράς και γυναικείες οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η αναγνώριση κοινωνικών δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ουσιαστικά αποδίδει νομική υπόσταση στο έμβρυο, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο προηγούμενο.
Η επικεφαλής του Podemos, Ιόνε Μπελάρα, χαρακτήρισε το μέτρο αντιγραφή της “τραμπικής πολιτικής”, υποστηρίζοντας ότι ακολουθεί τις ίδιες στρατηγικές που έχουν εφαρμοστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά την ανατροπή της ιστορικής απόφασης Roe v. Wade.
Ανάλογη ήταν και η θέση της προέδρου της Ομοσπονδίας Προοδευτικών Γυναικών, Γιολάντα Μπεστέιρο, η οποία υποστήριξε ότι πίσω από την επίκληση της προστασίας του αγέννητου παιδιού κρύβεται προσπάθεια περιορισμού των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων των γυναικών.
Το αριστερό κόμμα Más Madrid έκανε λόγο για μία “επικοινωνιακή παράσταση υπέρ των αρνητών των αμβλώσεων”.
Οι νομικές ανησυχίες
Αρκετοί συνταγματολόγοι και πολιτικοί επιστήμονες θεωρούν ότι η ουσία της αντιπαράθεσης δεν αφορά τόσο τις ίδιες τις οικονομικές παροχές όσο τις πιθανές νομικές συνέπειες.
Η πολιτική επιστήμονας Κριστίνα Μόνχε από το Πανεπιστήμιο Complutense της Μαδρίτης εκτιμά ότι από τη στιγμή που το κράτος αρχίζει να αποδίδει συγκεκριμένα δικαιώματα στο έμβρυο, δημιουργείται μια νέα νομική πραγματικότητα που θα μπορούσε μελλοντικά να χρησιμοποιηθεί ως βάση για αυστηρότερες ρυθμίσεις σχετικά με τις αμβλώσεις.
Κατά την άποψή της, πρόκειται για μια συζήτηση που η Ισπανία θεωρούσε λήξασα, αλλά πλέον επανέρχεται με διαφορετική μορφή.
Το ιστορικό της νομοθεσίας για τις αμβλώσεις
Η Ισπανία διαθέτει σήμερα από τα πιο φιλελεύθερα καθεστώτα στην Ευρώπη όσον αφορά τις αμβλώσεις.
Το 2010, η κυβέρνηση του Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο νομιμοποίησε την άμβλωση έως τη 14η εβδομάδα της κύησης, ενώ προέβλεψε και ειδικές περιπτώσεις μετά το χρονικό αυτό όριο για λόγους υγείας της εγκύου ή σοβαρών ανωμαλιών του εμβρύου.
To 2023, η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ προχώρησε σε νέα μεταρρύθμιση που διευκόλυνε ακόμη περισσότερο την πρόσβαση στις αμβλώσεις.
Για αρκετά χρόνια το θέμα είχε ουσιαστικά εξαφανιστεί από την πολιτική ατζέντα.
Η «πολιτισμική σύγκρουση»
Η πρόεδρος της Περιφέρειας Μαδρίτης, Ισαβέλ Ντίαθ Αγιούσο, αντιμετωπίζει πλέον την υπόθεση ως μέρος μιας ευρύτερης ιδεολογικής αντιπαράθεσης μεταξύ συντηρητικών και προοδευτικών.
Σε πρόσφατη συνέντευξή της υποστήριξε ότι η πρωτοβουλία εξοργίζει όσους επιδιώκουν, όπως είπε, να επιβάλουν “ιδεολογικές ατζέντες” στην κοινωνία.
Ακόμη πιο επιθετική ήταν η παρέμβαση του στενού της συμβούλου, Μιγκέλ Άνχελ Ροντρίγκεθ, ο οποίος χαρακτήρισε τη νέα νομοθεσία μέρος της “επανάστασης απέναντι στην woke κουλτούρα”.
Ο ρόλος του Vox
Τις ανησυχίες της αντιπολίτευσης ενίσχυσε και η δημόσια στήριξη που προσέφερε στο μέτρο το εθνικιστικό κόμμα Vox.
Το Vox χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση σημαντικό πρώτο βήμα, επισημαίνοντας όμως ότι επιθυμεί ακόμη μεγαλύτερη θεσμική κατοχύρωση των δικαιωμάτων του αγέννητου παιδιού.
Αν και η Αγιούσο δεν εξαρτάται κοινοβουλευτικά από το Vox στη Μαδρίτη, τα τελευταία χρόνια έχει υιοθετήσει αρκετές πιο συντηρητικές θέσεις, επιχειρώντας να προσελκύσει ψηφοφόρους από τον χώρο της δεξιότερης αντιπολίτευσης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και η πρόσφατη απόφασή της να μην εφαρμόσει πλήρως την υποχρέωση δημιουργίας μητρώου γιατρών που αρνούνται να πραγματοποιήσουν αμβλώσεις για λόγους συνείδησης.
Η πολιτική μάχη μόλις ξεκίνησε
Η αντιπαράθεση γύρω από τη νέα νομοθεσία δείχνει ότι το ζήτημα των αμβλώσεων επιστρέφει δυναμικά στην ισπανική πολιτική σκηνή, αυτή τη φορά μέσα από τη συζήτηση για το δημογραφικό πρόβλημα και τις κοινωνικές παροχές.
Για τους συντηρητικούς πρόκειται για μια ρεαλιστική πολιτική ενίσχυσης των οικογενειών σε μια χώρα που γερνά ταχύτατα.
Για την Αριστερά, όμως, αποτελεί την αρχή μιας σταδιακής επαναφοράς του ζητήματος των αμβλώσεων στην πολιτική αντιπαράθεση, με πιθανές συνέπειες για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών.
Με τις βουλευτικές εκλογές του 2027 να πλησιάζουν, η σύγκρουση γύρω από το δημογραφικό, την οικογένεια και το δικαίωμα στην άμβλωση αναμένεται να εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της ισπανικής πολιτικής ζωής.
Add comment
Comments