Στη διεθνή πολιτική υπάρχει ένας παλιός κανόνας: οι πραγματικά μεγάλες δυνάμεις είναι εκείνες που μπορούν να πολεμήσουν ακόμη και χωρίς συμμάχους.
Αυτό ακριβώς υποστηρίζει ο γνωστός στρατηγικός αναλυτής Edward Luttwak σε πρόσφατη παρέμβασή του στο UnHerd. Κατά την άποψή του, το Ισραήλ απέκτησε αυτή την ιδιότητα ήδη από την ίδρυσή του το 1948, όταν βρέθηκε αντιμέτωπο με πολλαπλούς αραβικούς στρατούς χωρίς ουσιαστική στρατιωτική υποστήριξη από κάποια μεγάλη δύναμη.
Από εκείνη την εμπειρία γεννήθηκε μια στρατηγική κουλτούρα που στηρίζεται στην αυτάρκεια, στη διαρκή στρατιωτική ετοιμότητα και στην πεποίθηση ότι, σε τελική ανάλυση, η ασφάλεια του κράτους δεν μπορεί να ανατεθεί σε τρίτους.
Η επιβίωση ως εθνική ιδεολογία
Σε αντίθεση με πολλές δυτικές χώρες, το Ισραήλ οικοδομήθηκε υπό τη διαρκή αίσθηση υπαρξιακής απειλής.
Οι πόλεμοι του 1948, του 1967 και του 1973, οι επιθέσεις από μη κρατικούς δρώντες και οι συγκρούσεις με οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς διαμόρφωσαν μια διαφορετική αντίληψη περί ασφάλειας.
Για την ισραηλινή στρατηγική σκέψη, η αυτοδυναμία δεν αποτελεί επιλογή· αποτελεί προϋπόθεση επιβίωσης.
Αυτό εξηγεί γιατί το Ισραήλ επένδυσε διαχρονικά στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία, στην τεχνολογική καινοτομία, στις υπηρεσίες πληροφοριών και στην ανάπτυξη αποτρεπτικών δυνατοτήτων.
Η σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι δεν ασήμαντες για το Ισραήλ.
Αντιθέτως, η αμερικανική στρατιωτική και οικονομική βοήθεια υπήρξε κρίσιμη επί δεκαετίες.
Το επιχείρημά του είναι διαφορετικό: το Ισραήλ επιδιώκει αμερικανικά όπλα και διπλωματική στήριξη, αλλά αποφεύγει να εξαρτά την ίδια του την άμυνα από την παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων ή από την προθυμία της Ουάσιγκτον να πολεμήσει για λογαριασμό του.
Η λογική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου στις ΗΠΑ αναπτύσσονται ισχυρότερες τάσεις υπέρ ενός πιο περιορισμένου διεθνούς ρόλου και όπου η παραδοσιακή διακομματική συναίνεση υπέρ του Ισραήλ εμφανίζει σημάδια διάβρωσης.
Μπορεί όμως ένα κράτος να μη χρειάζεται φίλους;
Εδώ αρχίζει η μεγάλη συζήτηση.
Παρότι το Ισραήλ διαθέτει εντυπωσιακή στρατιωτική ισχύ, δύσκολα μπορεί να αγνοήσει τη σημασία των διεθνών συμμαχιών.
Η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια, η πρόσβαση σε προηγμένα οπλικά συστήματα, η διπλωματική κάλυψη σε διεθνείς οργανισμούς και η συνεργασία σε θέματα πληροφοριών αποτελούν σημαντικούς παράγοντες της ισραηλινής ισχύος.
Παράλληλα, η διεθνής εικόνα του Ισραήλ έχει επιβαρυνθεί τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα λόγω του πολέμου στη Γάζα, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι εντάσεις στις σχέσεις του με ορισμένους παραδοσιακούς εταίρους.
Με άλλα λόγια, η στρατιωτική αυτάρκεια δεν συνεπάγεται απαραίτητα και διπλωματική αυτάρκεια.
Το παράδοξο της ισραηλινής ισχύος
Ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο είναι ότι όσο ισχυρότερο γίνεται στρατιωτικά το Ισραήλ, τόσο περισσότερο δοκιμάζονται οι σχέσεις του με μέρος της διεθνούς κοινότητας.
Η στρατηγική ανεξαρτησία μειώνει την εξάρτηση από τους συμμάχους στο πεδίο της μάχης.
Δεν μειώνει όμως την ανάγκη για διεθνή νομιμοποίηση, οικονομική συνεργασία και πολιτική υποστήριξη.
Στον σημερινό πολυπολικό κόσμο, ακόμη και οι ισχυρότερες χώρες χρειάζονται δίκτυα συνεργασίας.
Εν κατακλείδι
Έτσι αναδεικνύεται μια διαχρονική αλήθεια : το κράτος του Ισραήλ έχει διαμορφώσει την άμυνά του με βάση την υπόθεση ότι, στην πιο κρίσιμη στιγμή, ίσως χρειαστεί να βασιστεί πρωτίστως στις δικές του δυνάμεις.
Ωστόσο, στον 21ο αιώνα η ισχύς δεν μετριέται μόνο με στρατούς και οπλικά συστήματα. Μετριέται και με την ικανότητα ενός κράτους να διατηρεί συμμαχίες, να επηρεάζει τη διεθνή κοινή γνώμη και να εξασφαλίζει πολιτική νομιμοποίηση.
Ίσως λοιπόν το σωστό ερώτημα να μην είναι αν το Ισραήλ χρειάζεται φίλους.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν μια χώρα μπορεί να παραμείνει ισχυρή για πολύ χωρίς να διατηρεί ισχυρές και ανθεκτικές συμμαχίες.
Add comment
Comments