Η Μαρίν Λεπέν επιχειρεί εδώ και χρόνια να διευρύνει την εκλογική επιρροή της πέρα από τον παραδοσιακό πυρήνα της γαλλικής ακροδεξιάς. Καθώς όμως η Γαλλία πλησιάζει στις προεδρικές εκλογές του 2027, η προσπάθεια αυτή προσκρούει σε ένα γνώριμο πρόβλημα: οι υποσχέσεις που κινητοποιούν τους βασικούς ψηφοφόρους της είναι συχνά ακριβώς εκείνες που ανησυχούν τους δημοσιονομικά συντηρητικούς και τον επιχειρηματικό κόσμο.
Από την Marion Solletty | Politico
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Τληλέμαχος | Greece2Day
Και πουθενά αυτή η αντίφαση δεν είναι πιο εμφανής από ό,τι στις συντάξεις. Στο πρώτο μεγάλο debate ενόψει των προεδρικών εκλογών της επόμενης άνοιξης, η ηγέτιδα του Rassemblement National παρουσίασε την εικόνα μιας υποψήφιας αποφασισμένης να αποκαταστήσει τη δημοσιονομική τάξη στη Γαλλία. Υποσχέθηκε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα περικοπών δαπανών, το οποίο, σύμφωνα με την ίδια, θα μπορούσε να επαναφέρει το γαλλικό έλλειμμα υπό έλεγχο. Ταυτόχρονα όμως επανέλαβε μία από τις ακριβότερες πολιτικά και δημοσιονομικά δεσμεύσεις της: την ανατροπή βασικού τμήματος της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης του Εμανουέλ Μακρόν και τη δυνατότητα συνταξιοδότησης στα 62.
Η ίδια γνωρίζει πολύ καλά την αντίφαση. "Ήδη ακούω τι θα πουν: “είναι ένα πρόσθετο έλλειμμα”, δήλωσε στην εκδήλωση που διοργάνωσε η Medef, η μεγαλύτερη εργοδοτική οργάνωση της Γαλλίας. Η απάντησή της ήταν πολιτική και όχι λογιστική: "Είναι μια επιλογή που πρέπει να κάνουμε ως κοινωνία. Και την αναλαμβάνω".
Η μεγάλη στροφή που ίσως δεν γίνει ποτέ
Καθώς η προεκλογική εκστρατεία αρχίζει να αποκτά πραγματική δυναμική, ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα είναι εάν η Λεπέν θα μετακινήσει το οικονομικό της πρόγραμμα προς το κέντρο. Για να κερδίσει το Ελιζέ δεν αρκεί πλέον να συσπειρώσει το παραδοσιακό ακροατήριο του Rassemblement National. Χρειάζεται να προσελκύσει επιχειρηματίες, συντηρητικούς ψηφοφόρους και ένα μέρος της γαλλικής κεντροδεξιάς. Ωστόσο, η πρώτη μεγάλη εμφάνισή της έδειξε ότι υπάρχει ένα όριο σε αυτή τη μετατόπιση. Η δημοσιονομική πειθαρχία, σύμφωνα με τη Λεπέν, δεν θα επιτευχθεί εις βάρος των κοινωνικών υποσχέσεων που έχει ήδη δώσει στους ψηφοφόρους της.
Πολιτικά, αυτή η επιλογή μπορεί να λειτουργήσει και προς τις δύο κατευθύνσεις. Η επιμονή στη σύνταξη στα 62 ενισχύει την αξιοπιστία της απέναντι στον σκληρό εκλογικό της πυρήνα. Ταυτόχρονα όμως δυσκολεύει την προσπάθειά της να πείσει τους μετριοπαθείς ψηφοφόρους ότι μπορεί να διαχειριστεί υπεύθυνα τα δημόσια οικονομικά της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρωζώνης. Και η Γαλλία δεν διαθέτει πλέον μεγάλα δημοσιονομικά περιθώρια.
Χρέος 117,5% του ΑΕΠ
Το γαλλικό δημόσιο χρέος έχει ανέλθει στο 117,5% του ΑΕΠ, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα παραμένει πολύ πάνω από τα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, το κόστος δανεισμού έχει αυξηθεί σημαντικά. Αυτό σημαίνει ότι ο επόμενος πρόεδρος της Γαλλίας θα κληρονομήσει μια πολύ διαφορετική οικονομική πραγματικότητα από εκείνη προηγούμενων εκλογικών αναμετρήσεων. Οι αγορές ομολόγων, οι οίκοι αξιολόγησης και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα παρακολουθούν στενά οποιαδήποτε νέα κυβέρνηση επιχειρήσει να συνδυάσει υψηλότερες κοινωνικές δαπάνες με μεγάλες φορολογικές ελαφρύνσεις ή ανατροπές μεταρρυθμίσεων.
Η Λεπέν επιχειρεί να απαντήσει σε αυτές τις ανησυχίες με μια εντυπωσιακά αυστηρή δημοσιονομική πρόταση. Στο debate της Medef τάχθηκε υπέρ της καθιέρωσης ενός είδους "χρυσού δημοσιονομικού κανόνα", ώστε το έλλειμμα να διατηρείται κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Η λογική παραπέμπει, έστω και όχι απολύτως, στο γερμανικό μοντέλο περιορισμού του δημόσιου δανεισμού. Το ενδιαφέρον είναι προφανές: η πολιτικός που επί χρόνια οικοδόμησε την επιρροή της αμφισβητώντας μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής οικονομικής ορθοδοξίας εμφανίζεται τώρα να υιοθετεί τη δημοσιονομική πειθαρχία ως βασικό στοιχείο της προεδρικής της πλατφόρμας.
Το σχέδιο των €125 δισ.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το ύψος των περικοπών που προαναγγέλλει. Η Λεπέν υποστηρίζει ότι σύντομα θα παρουσιάσει σχέδιο για μείωση των δημόσιων δαπανών κατά περίπου €125 δισ. Οι περικοπές, σύμφωνα με όσα έχει αποκαλύψει μέχρι στιγμής, θα προέλθουν μεταξύ άλλων από:
- δαπάνες που συνδέονται με τη μετανάστευση,
- την κατάργηση ή συρρίκνωση δημόσιων οργανισμών που χαρακτηρίζει "άχρηστους",
- και τη μείωση της γαλλικής συνεισφοράς στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το πλήρες οικονομικό πρόγραμμα αναμένεται να παρουσιαστεί το φθινόπωρο. Ο βουλευτής του Rassemblement National Ζαν-Φιλίπ Τανγκί υποστηρίζει ότι η εξοικονόμηση των €125 δισ. θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί σε διάστημα μικρότερο των πέντε ετών. Εδώ όμως βρίσκεται και το μεγαλύτερο πρόβλημα. Μέχρι στιγμής η Λεπέν δεν έχει παρουσιάσει αναλυτικά πώς ακριβώς θα προκύψουν αυτά τα €125 δισ. Και οι πολιτικοί της αντίπαλοι έχουν ήδη αρχίσει να επιτίθενται στο σημείο αυτό. "Η Μαρίν Λεπέν θα καταστρέψει τη Γαλλία", δήλωσε ο συντηρητικός υποψήφιος των Républicains Μπρουνό Ρεταγιό μετά την εκδήλωση της Medef.
Πίσω από την προεκλογική υπερβολή βρίσκεται ένα πραγματικό οικονομικό ερώτημα: Μπορεί πράγματι η Γαλλία να εξοικονομήσει €125 δισ. χωρίς μεγάλες περικοπές σε βασικές κρατικές λειτουργίες και ταυτόχρονα να χρηματοδοτήσει την επιστροφή της συνταξιοδότησης στα 62;
Αυτή είναι η αριθμητική που θα κρίνει μεγάλο μέρος της οικονομικής αξιοπιστίας της Λεπέν.
Ρωγμές στο εσωτερικό του RN
Η σύγκρουση μεταξύ οικονομικού πραγματισμού και παραδοσιακού λαϊκισμού δεν αφορά μόνο την εικόνα του κόμματος προς τα έξω. Έχει ήδη προκαλέσει προβλήματα στο εσωτερικό του Rassemblement National. Την ώρα που η Λεπέν παρουσίαζε τις οικονομικές της θέσεις στη Medef έγινε γνωστό ότι ο Φρανσουά Ντιρβί, ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς συμβούλους της, αποχωρεί από την προεκλογική εκστρατεία. Ο Ντιρβί συμβούλευε ανεπίσημα τη Λεπέν επί περίπου πέντε χρόνια και θεωρούνταν ένας από τους ανθρώπους που βοήθησαν περισσότερο στην οικοδόμηση γεφυρών μεταξύ του RN και του γαλλικού επιχειρηματικού κόσμου.
Πρώην διαχειριστής κεφαλαίων, εκπροσωπούσε μέσα στο κόμμα μια περισσότερο φιλελεύθερη οικονομική προσέγγιση και υποστήριζε μεγαλύτερη δημοσιονομική πειθαρχία. Ακριβώς εκεί βρισκόταν και η σύγκρουση. Οι απόψεις του έρχονταν συχνά σε αντίθεση με την παλαιότερη πτέρυγα του κόμματος, η οποία παραμένει περισσότερο προσκολλημένη στις παραδοσιακές οικονομικά λαϊκιστικές θέσεις του RN. Ο Ντιρβί ήταν επίσης ειδικός σύμβουλος του προέδρου του κόμματος Ζορντάν Μπαρντελά. Και εδώ εμφανίζεται μια ενδιαφέρουσα εσωτερική διαφοροποίηση.
Διαβάστε ακόμα: Ήρθε η ώρα των Βαβάρων
Μπαρντελά εναντίον Λεπέν στην οικονομία;
Ο Μπαρντελά έχει επιχειρήσει να μετακινήσει σταδιακά το κόμμα προς το οικονομικό κέντρο, ιδιαίτερα σε ζητήματα που ενδιαφέρουν τις επιχειρήσεις και τους οικονομικά φιλελεύθερους ψηφοφόρους. Μεταξύ αυτών βρίσκεται και η συνταξιοδοτική πολιτική. Η πλευρά Μπαρντελά εμφανιζόταν περισσότερο διατεθειμένη να μετριάσει την υπόσχεση της Λεπέν για το όριο συνταξιοδότησης - κάτι που υποστήριζε και ο Ντιρβί στο εσωτερικό του κόμματος. Ο τελευταίος απέφυγε να εξηγήσει λεπτομερώς τους λόγους της αποχώρησής του. Ωστόσο, τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια είχε καταστήσει σαφές ότι δυσκολευόταν πλέον να υπερασπιστεί τις τελευταίες οικονομικές θέσεις του κόμματος απέναντι στις επαφές του στον επιχειρηματικό κόσμο.
Όπως δήλωσε στο POLITICO, η πρόοδος που είχε επιτευχθεί στην προσπάθεια προσέγγισης των επιχειρηματικών κύκλων ήταν σημαντική. Τελικά, όπως είπε, χρησιμοποίησε απλώς την "ελευθερία του να φύγει". Η Λεπέν παρουσίασε διαφορετική εκδοχή. Ερωτηθείσα στη γαλλική τηλεόραση για την αποχώρησή του, δήλωσε ότι ήταν δική της επιθυμία.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι η εμπιστοσύνη
Οι οικονομικές προτάσεις της Λεπέν αποκτούν ιδιαίτερη σημασία επειδή η Γαλλία βρίσκεται ανάμεσα στις ευρωπαϊκές οικονομίες που έχουν δεχθεί τις μεγαλύτερες πιέσεις από τη διεθνή άνοδο του κόστους δανεισμού. Οι οίκοι αξιολόγησης παρακολουθούν στενά τα δημόσια οικονομικά της χώρας και η δημοσιονομική πολιτική αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα κεντρικά ζητήματα της προεδρικής αναμέτρησης. Και η Λεπέν δεν είναι πλέον μια περιφερειακή υποψήφια. Βρίσκεται στην κορυφή των δημοσκοπήσεων, με περίπου 35% στον πρώτο γύρο, ενώ εμφανίζεται ιδιαίτερα ανταγωνιστική απέναντι στους πιθανούς αντιπάλους της στον δεύτερο.
Η εικόνα της στην οικονομία έχει επίσης αλλάξει θεαματικά σε σχέση με το παρελθόν. Το 2017 ο Μακρόν την είχε κυριαρχήσει στο τηλεοπτικό debate, επιτιθέμενος ιδιαίτερα στην τότε πρότασή της για έξοδο της Γαλλίας από το ευρώ. Η θέση αυτή έχει πλέον εγκαταλειφθεί. Και σχεδόν μία δεκαετία αργότερα, η Λεπέν εμφανίζεται πολύ πιο ισχυρή ακόμη και στο πεδίο της οικονομίας.
Το 36% που αλλάζει την εικόνα
Σε δημοσκόπηση της γαλλικής εταιρείας ερευνών Odoxa, 36% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι εμπιστεύεται τη Λεπέν για την εφαρμογή μιας σωστής οικονομικής πολιτικής εάν εκλεγεί πρόεδρος. Ήταν η υψηλότερη επίδοση μεταξύ των υποψηφίων που εξετάστηκαν. Ο αριθμός όμως χρειάζεται προσοχή. Η υψηλή επίδοση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εξαιρετικά ισχυρή εμπιστοσύνη που της δείχνουν οι ψηφοφόροι του Rassemblement National. Στο πολιτικό κέντρο, η εικόνα είναι διαφορετική.
Ο σημαντικότερος κεντρώος αντίπαλός της, ο πρώην πρωθυπουργός Εντουάρ Φιλίπ, εμφανίζεται να διαθέτει ευρύτερη βάση εμπιστοσύνης στην οικονομία. Και αυτό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό στον δεύτερο γύρο. Διότι εκεί οι δύο υποψήφιοι δεν χρειάζεται απλώς να διατηρήσουν τους δικούς τους ψηφοφόρους. Πρέπει να κερδίσουν εκατομμύρια Γάλλους που στον πρώτο γύρο είχαν ψηφίσει κάποιον άλλο.
Οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αμφιβάλλουν
Ο Μπρουνό Ζανμπάρ, αντιπρόεδρος της OpinionWay, ο οποίος πραγματοποίησε έρευνα μεταξύ επιχειρηματιών πριν από το debate της Medef, επισημαίνει ότι οι ψηφοφόροι με περισσότερο φιλοεπιχειρηματικό προσανατολισμό εξακολουθούν να αμφιβάλλουν εάν το Rassemblement National μπορεί πραγματικά να διαχειριστεί τη γαλλική οικονομία. Η επιστροφή της ίδιας της Λεπέν στο επίκεντρο της προεδρικής εκστρατείας ενισχύει αυτή την αμφιβολία. Ο Μπαρντελά και οι συνεργάτες του είχαν επενδύσει σημαντικά στην προσέγγιση οικονομικά φιλελεύθερων ψηφοφόρων, δημιουργώντας, σύμφωνα με τον Ζανμπάρ, την εντύπωση ότι κατανοούν περισσότερο "τις προσδοκίες και τις προκλήσεις του επιχειρηματικού κόσμου".
Η Λεπέν κουβαλά διαφορετική πολιτική κληρονομιά. Για χρόνια έχει εμφανιστεί ιδιαίτερα επικριτική απέναντι στις μεγάλες επιχειρήσεις και στις διεθνείς οικονομικές ελίτ, επιτιθέμενη στον κόσμο του Νταβός και εκφράζοντας τη συμπάθειά της προς τους εργαζομένους των γαλλικών βιομηχανικών περιοχών που επλήγησαν από την παγκοσμιοποίηση. Αυτό υπήρξε ένα από τα στοιχεία της πολιτικής επιτυχίας της. Τώρα όμως μπορεί να αποτελεί και ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην τελική προσπάθεια κατάκτησης της προεδρίας.
Η εξίσωση που πρέπει να λύσει
Η οικονομική στρατηγική της Λεπέν για το 2027 μπορεί τελικά να συμπυκνωθεί σε τρεις αριθμούς:
- 117,5% δημόσιο χρέος.
- €125 δισ. περικοπές δαπανών.
- Σύνταξη στα 62.
Το πρώτο είναι η πραγματικότητα που θα κληρονομήσει. Το δεύτερο είναι η υπόσχεση προς τις αγορές, τις επιχειρήσεις και τους δημοσιονομικά συντηρητικούς ψηφοφόρους. Το τρίτο είναι η υπόσχεση προς τον κοινωνικό και εκλογικό πυρήνα της. Το πρόβλημα είναι ότι τα δύο τελευταία δεν είναι εύκολο να συνυπάρξουν. Η Λεπέν έχει ήδη πετύχει κάτι που πριν από μία δεκαετία φαινόταν εξαιρετικά δύσκολο: να μετατρέψει το Rassemblement National από κόμμα διαμαρτυρίας σε δύναμη που διεκδικεί με αξιώσεις τη διακυβέρνηση της Γαλλίας. Το επόμενο βήμα είναι δυσκολότερο.
Πρέπει να πείσει ότι οι προεκλογικές της υποσχέσεις μπορούν να περάσουν από την πολιτική αριθμητική στην πραγματική αριθμητική του γαλλικού προϋπολογισμού. Και αυτή τη φορά, απέναντί της δεν θα βρίσκονται μόνο οι πολιτικοί της αντίπαλοι. Θα βρίσκονται οι αγορές ομολόγων, οι επιχειρήσεις, οι οίκοι αξιολόγησης και - κυρίως - οι μετριοπαθείς ψηφοφόροι που μπορεί να κρίνουν ποιος θα περάσει τελικά την πόρτα του Ελιζέ.
Add comment
Comments