Οι ουκρανικές επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια προκαλούν ελλείψεις βενζίνης και μια απροσδόκητη αλλαγή στην αγορά αυτοκινήτου. Οι πωλήσεις ηλεκτρικών και plug-in υβριδικών υπερδιπλασιάστηκαν μέσα στο καλοκαίρι. Και πίσω από αυτή την αλλαγή βρίσκεται ένα ακόμη μεγαλύτερο γεωπολιτικό παράδοξο: όσο περισσότερο πιέζεται η ενεργειακή υποδομή της Ρωσίας από τον πόλεμο, τόσο περισσότερο η Μόσχα στρέφεται προς την κινεζική τεχνολογία.
Από τον Gleb Stolyarov | Reuters
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Αργώ | Greece2Day
Υπάρχουν οικονομικές συνέπειες ενός πολέμου που είναι εύκολο να προβλεφθούν.
- Περισσότερες στρατιωτικές δαπάνες.
- Πληθωρισμός.
- Ελλείψεις εργατικού δυναμικού.
- Υψηλότερα επιτόκια.
- Πίεση στο νόμισμα.
Και υπάρχουν συνέπειες που δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να φανταστεί όταν άρχισε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Μία από αυτές συμβαίνει σήμερα στη Ρωσία. Οι επιθέσεις ουκρανικών drones στα ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει την παραγωγή καυσίμων, προκαλώντας ουρές στα πρατήρια και ελλείψεις βενζίνης σε αρκετές περιοχές. Και οι Ρώσοι καταναλωτές άρχισαν να αντιδρούν με τον πιο απλό οικονομικό τρόπο: αναζητούν αυτοκίνητα που δεν χρειάζονται βενζίνη.
Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Οι πωλήσεις νέων ηλεκτρικών αυτοκινήτων και plug-in hybrids στη Ρωσία έφθασαν τις 26.543 μονάδες μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου 2026. Το αντίστοιχο διάστημα του 2025 ήταν μόλις 12.187. Δηλαδή αύξηση περίπου 118%. Και τα περισσότερα από αυτά τα αυτοκίνητα κατασκευάζονται στην Κίνα. Κάπως έτσι, μια στρατιωτική επιχείρηση εναντίον των ρωσικών διυλιστηρίων καταλήγει - μέσω μιας μακράς αλλά απολύτως λογικής οικονομικής αλυσίδας - να αυξάνει τις πωλήσεις κινεζικών αυτοκινήτων.
Τα drones χτυπούν εκεί όπου πονά πραγματικά η ρωσική οικονομία
Η Ουκρανία έχει εντείνει από τις αρχές του καλοκαιριού τις επιθέσεις εναντίον των ρωσικών ενεργειακών υποδομών. Και η επιλογή των διυλιστηρίων έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία. Η Ρωσία μπορεί να είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο. Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι διαθέτει απεριόριστη βενζίνη και ντίζελ. Για να μετατραπεί το αργό πετρέλαιο σε καύσιμο αυτοκινήτου πρέπει να περάσει από τα διυλιστήρια. Άρα ναι μεν πετρέλαιο υπάρχει περιορίζεται όμως η δυναμικότητα διύλισης άρα η παραγωγή βενζίνης και η προσφορά καυσίμων, σχηματίζονται ουρές στα πρατήρια, παρουσιάζονται ελλείψεις και εκτοξεύονται οι τιμές.
Στα τέλη Αυγούστου, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters, η ρωσική παραγωγή βενζίνης είχε υποχωρήσει σε επίπεδο που αντιστοιχούσε περίπου στο 70% της εγχώριας κατανάλωσης. Η κυβέρνηση αναγκάστηκε παράλληλα να παρατείνει έως τις 30 Σεπτεμβρίου την απαγόρευση εξαγωγών diesel, marine fuel και gas oils, με επίσημο στόχο τη σταθεροποίηση της εγχώριας αγοράς καυσίμων. Μια χώρα που αποτελεί ενεργειακή υπερδύναμη περιορίζει τις εξαγωγές καυσίμων για να εξασφαλίσει ότι θα υπάρχουν αρκετά καύσιμα στο εσωτερικό της.
Το οικονομικό όπλο των σχετικών τιμών
Εδώ εμφανίζεται ένα κλασικό μάθημα οικονομικών. Οι καταναλωτές δεν χρειάζεται να γίνουν ξαφνικά οικολόγοι για να αγοράσουν ηλεκτρικό αυτοκίνητο. Αρκεί να αλλάξει η σχετική τιμή των εναλλακτικών επιλογών. Εάν η βενζίνη γίνεται ακριβότερη και ταυτόχρονα γίνεται δυσκολότερο να βρεθεί, παρατηρούνται ουρές στα πρατήρια και το συνολικό "κόστος" ενός συμβατικού αυτοκινήτου αυξάνεται.
Και το κόστος δεν είναι μόνο τα ρούβλια που πληρώνει κάποιος στην αντλία. Είναι επίσης:
- ο χρόνος αναζήτησης πρατηρίου,
- η αναμονή,
- η αβεβαιότητα για το αν θα βρει καύσιμο και
- ο κίνδυνος νέων ελλείψεων.
Ξαφνικά ένα ηλεκτρικό ή ένα plug-in hybrid γίνεται σχετικά ελκυστικότερο. Όχι επειδή έγινε φθηνότερο. Αλλά επειδή το αυτοκίνητο βενζίνης έγινε ακριβότερο στη χρήση.
Από δύο αυτοκίνητα τον μήνα σε δύο την ημέρα
Υπάρχει ένα μικρό στοιχείο από τη Μόσχα που αποτυπώνει καλύτερα από οποιοδήποτε μακροοικονομικό διάγραμμα αυτή τη μεταβολή. Τον Ιούλιο, το Reuters είχε επισκεφθεί αντιπροσωπεία που ειδικεύεται στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Πριν από την κρίση καυσίμων πουλούσε περίπου 2–3 EV τον μήνα. Μετά την εμφάνιση των ελλείψεων: 2–3 την ημέρα.
Οι δημοφιλέστερες μάρκες EV και plug-in hybrid στη ρωσική αγορά περιλαμβάνουν κινεζικούς κατασκευαστές όπως Geely, Dongfeng, GAC και Chery. Ακόμη και το ρωσικής παραγωγής Evolute συναρμολογείται με κιτ της κινεζικής Dongfeng. Και εδώ το θέμα παύει να είναι απλώς ενεργειακό. Γίνεται γεωπολιτικό.
Ο μεγάλος κερδισμένος λέγεται Κίνα
Ας δούμε ολόκληρη την αλυσίδα:
Υπάρχει μια ιστορική ειρωνεία εδώ. Η Ρωσία μπήκε στον πόλεμο επιδιώκοντας, μεταξύ άλλων, να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία απέναντι στη Δύση. Οι δυτικές κυρώσεις όμως περιόρισαν δραστικά την παρουσία πολλών ευρωπαϊκών, αμερικανικών, ιαπωνικών και κορεατικών αυτοκινητοβιομηχανιών στη χώρα. Το κενό κάλυψε σε μεγάλο βαθμό η Κίνα. Τώρα ο πόλεμος δημιουργεί έναν δεύτερο μηχανισμό που ευνοεί την κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία.
Από εξάρτηση από τη Δύση σε εξάρτηση από την Κίνα
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη γεωοικονομική ιστορία. Η Ρωσία έχει καταφέρει σε σημαντικό βαθμό να περιορίσει την οικονομική της εξάρτηση από τη Δύση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έγινε οικονομικά αυτάρκης. Σε πολλές περιπτώσεις η εξάρτηση απλώς άλλαξε κατεύθυνση. Πριν από τον πόλεμο η σχέση Ευρώπης ↔ Ρωσίας, ήταν ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς άξονες της Ευρασίας. Μετά τις κυρώσεις: η σχέση Ρωσίας → Κίνας έγινε πολύ σημαντικότερη.
Η Ρωσία πουλά στην Κίνα:
- πετρέλαιο,
- φυσικό αέριο,
- άνθρακα,
- πρώτες ύλες.
Και αγοράζει από την Κίνα:
- αυτοκίνητα,
- μηχανήματα,
- ηλεκτρονικά,
- βιομηχανικό εξοπλισμό,
- τεχνολογικά προϊόντα.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η σχέση δεν είναι συμμετρική. Η Κίνα έχει πολλές πιθανές πηγές ενέργειας. Η Ρωσία έχει πολύ λιγότερες εναλλακτικές πηγές προηγμένης βιομηχανικής τεχνολογίας μετά την αποχώρηση της Δύσης. Άρα η σχετική διαπραγματευτική ισχύς μετακινείται προς το Πεκίνο.
Διαβάστε ακόμα: Κρίση καυσίμων στη Ρωσία: ελλείψεις βενζίνης και υψηλές τιμές
Αλλά ας μην υπερβάλλουμε: η Ρωσία δεν έγινε ξαφνικά Νορβηγία των EV
Οι αριθμοί χρειάζονται προσοχή. Η αύξηση 118% είναι θεαματική. Η βάση όμως παραμένει μικρή. Τα EV και plug-in hybrids αντιπροσώπευαν μόλις 4,3% των συνολικών πωλήσεων αυτοκινήτων στη Ρωσία το 2025. Υπάρχουν σοβαρά εμπόδια στην ταχεία ηλεκτροκίνηση. Η Ρωσία έχει:
- τεράστιες αποστάσεις,
- σκληρούς χειμώνες,
- αραιοκατοικημένες περιοχές και
- περιορισμένο δίκτυο φόρτισης.
Η ίδια η Autostat επισημαίνει μάλιστα ότι οι πωλήσεις περιορίστηκαν από έλλειψη διαθέσιμων αυτοκινήτων, επειδή κατασκευαστές και εισαγωγείς δεν είχαν προβλέψει την ξαφνική κρίση βενζίνης. Άρα δεν έχουμε ακόμη "ηλεκτρική επανάσταση". Έχουμε όμως ένα πολύ ενδιαφέρον price signal.
Και οι Ρώσοι βρήκαν και τρίτη λύση
Η επιλογή δεν είναι μόνο βενζίνη ή ηλεκτρικό. Ορισμένοι οδηγοί μετατρέπουν τα αυτοκίνητά τους ώστε να χρησιμοποιούν φυσικό αέριο. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε το Reuters, η χρήση σχετικού εξοπλισμού μετατροπής είχε αυξηθεί κατά περίπου 35% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς. Αυτό κάνει το οικονομικό πείραμα ακόμη πιο ενδιαφέρον. Όταν ένα αγαθό γίνεται σπάνιο, οι καταναλωτές αναζητούν υποκατάστατα.
Είναι σχεδόν ένα πραγματικό εργαστήριο μικροοικονομικής.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Μόσχα είναι τα διυλιστήρια, όχι τα κοιτάσματα
Αυτό είναι και το στρατηγικό μάθημα των ουκρανικών επιθέσεων. Το αργό πετρέλαιο κάτω από το έδαφος είναι δύσκολο να καταστραφεί. Η υποδομή που το μετατρέπει όμως σε οικονομικά χρήσιμο προϊόν είναι πολύ πιο ευάλωτη.
- Διυλιστήρια.
- Αγωγοί.
- Τερματικοί σταθμοί.
- Αποθήκες.
- Λιμάνια.
Το Reuters είχε ήδη καταγράψει τον Αύγουστο δεύτερο κύμα ελλείψεων καυσίμων σε τουλάχιστον δέκα ρωσικές περιφέρειες, μετά τις νέες επιθέσεις στα διυλιστήρια. Και οι συνέπειες δεν περιορίζονται στα πρατήρια. Η μειωμένη ρωσική διύλιση συμβάλλει πλέον στη στενότητα της παγκόσμιας αγοράς diesel, μαζί με τις διαταραχές στη Μέση Ανατολή. Στελέχη της ενεργειακής αγοράς προειδοποιούν σήμερα ότι η προσφορά diesel μπορεί να παραμείνει περιορισμένη και τον χειμώνα.
Άρα ένα drone που χτυπά ένα διυλιστήριο στη Ρωσία μπορεί θεωρητικά να έχει επιπτώσεις πολύ μακρύτερα από τη Ρωσία.
Ο πόλεμος ως μηχανισμός επιταχυνόμενης τεχνολογικής αλλαγής
Υπάρχει όμως και ένα ευρύτερο ιστορικό μάθημα. Οι πόλεμοι συχνά επιταχύνουν τεχνολογικές μεταβολές που είχαν ήδη αρχίσει. Δεν δημιουργούν απαραίτητα την τεχνολογία. Αλλά αλλάζουν απότομα τα οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτησή της. Στη Ρωσία η ηλεκτροκίνηση υπήρχε ήδη. Όμως η φθηνή και άφθονη βενζίνη μείωνε το οικονομικό κίνητρο μετάβασης. Όταν όμως η βενζίνη γίνεται λιγότερο διαθέσιμη, αλλάζει ο υπολογισμός.
Και υπάρχει ένα ενδιαφέρον παράλληλο φαινόμενο στην άλλη πλευρά της Ασίας. Η Κίνα έχει ήδη χρησιμοποιήσει τη μαζική ηλεκτροκίνηση για να μειώσει την εξάρτησή της από το πετρέλαιο. Η IEA εκτιμά ότι τα κινεζικά EV περιόρισαν τη ζήτηση πετρελαίου κατά περίπου 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο δεύτερο τρίμηνο του 2026. Έτσι δημιουργείται ένα εξαιρετικά παράδοξο αποτέλεσμα. Η Κίνα χρησιμοποιεί τα EV για να γίνει λιγότερο εξαρτημένη από το εισαγόμενο πετρέλαιο. Η Ρωσία χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο κινεζικά EV επειδή ο πόλεμος δυσκολεύει την πρόσβαση των Ρώσων στη βενζίνη. Άρα: η ίδια τεχνολογία αυξάνει τη στρατηγική αυτονομία της Κίνας και ταυτόχρονα μπορεί να αυξάνει την οικονομική εξάρτηση της Ρωσίας από την Κίνα.
Ο πραγματικός νικητής μπορεί να βρίσκεται στο Πεκίνο
Οι 26.543 πωλήσεις ενός καλοκαιριού δεν πρόκειται φυσικά να αλλάξουν από μόνες τους τη ρωσική οικονομία. Είναι όμως ένας πολύ καλός πρόδρομος δείκτης μιας βαθύτερης αλλαγής. Ο πόλεμος μεταβάλλει σταδιακά όχι μόνο τα σύνορα, τις στρατιωτικές ισορροπίες και τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Μεταβάλλει και τις καθημερινές οικονομικές αποφάσεις εκατομμυρίων ανθρώπων.
- Τι αυτοκίνητο αγοράζουν.
- Με ποιο καύσιμο κινούνται.
- Από ποια χώρα εισάγεται η τεχνολογία.
- Και τελικά ποια χώρα αποκτά μεγαλύτερη οικονομική επιρροή.
Στην περίπτωση της Ρωσίας, η αλυσίδα είναι σχεδόν ειρωνική: η οικονομική βαρύτητα της Κίνας στη Ρωσία αυξάνεται.
Και αυτό ίσως αποτελεί μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης ιστορίας. Η Ρωσία μπορεί πράγματι να αποσυνδέεται από τη Δύση. Το ερώτημα είναι αν, στην προσπάθειά της να αποκτήσει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, καταλήγει σταδιακά οικονομικά πιο εξαρτημένη από το Πεκίνο.
Add comment
Comments