Λιγότερο σεξ, περισσότερες οθόνες, άγχος για την εικόνα και πολιτικές "εξετάσεις" ακόμη και στα πρώτα ραντεβού – Μήπως η γενιά που μεγάλωσε χωρίς smartphones έχει κάτι να διδάξει στους σημερινούς εικοσάρηδες.
Από την Sophie Heawood | Unherd
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Κίρκη | Greece2Day
Κάτι παράξενο έχει συμβεί στη γενιά που μεγάλωσε μέσα στην πιο σεξουαλικοποιημένη οπτική κουλτούρα της σύγχρονης εποχής.
Βλέπει περισσότερο γυμνό, έχει ευκολότερη πρόσβαση στην πορνογραφία, διαθέτει εφαρμογές που μπορούν θεωρητικά να εξασφαλίσουν ένα ραντεβού μέσα σε λίγα λεπτά και ζει σε μια κοινωνία πολύ πιο απελευθερωμένη από εκείνη των γονιών της.
Κι όμως, κάνει λιγότερο σεξ. Πώς φτάσαμε στη λεγόμενη "sex recession" - τη σεξουαλική ύφεση των νεότερων γενεών. Η απάντηση που προτείνεται είναι αρκετά πιο ενδιαφέρουσα από το συνηθισμένο "φταίνε τα smartphones". Ίσως ένα μέρος της ευθύνης να ανήκει στους ίδιους τους γονείς.
Περισσότερη σεξουαλική εικόνα, λιγότερο πραγματικό σεξ
Το 2024, το μοντέλο Julia Fox αποκάλυψε ότι δεν είχε κάνει σεξ από το 2021. Η αντίφαση είναι προφανής: μια δημόσια εικόνα εξαιρετικά σεξουαλικοποιημένη, χωρίς όμως να συνοδεύεται αναγκαστικά από πραγματική σεξουαλική ζωή.
Αυτή είναι σχεδόν μια μεταφορά της εποχής. Το σώμα βρίσκεται παντού ως εικόνα, αλλά η πραγματική σωματική επαφή φαίνεται να υποχωρεί. Η συγγραφέας Katherine Rundell είχε περιγράψει με διαφορετικό τρόπο το ίδιο φαινόμενο, παρατηρώντας ότι πολλές από τις σύγχρονες αναπαραστάσεις της σεξουαλικότητας μοιάζουν περισσότερο με εμπορικό προϊόν παρά με πραγματική επιθυμία.
Η σεξουαλικότητα έχει γίνει περισσότερο ορατή, περισσότερο εμπορεύσιμη και περισσότερο μετρήσιμη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει γίνει περισσότερο ανθρώπινη.
Τα στοιχεία δείχνουν πραγματική αλλαγή
Πίσω από το πολιτισμικό σχόλιο υπάρχουν και αριθμοί. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, μόλις το 30% των Gen Z που συμμετείχαν δήλωσαν ότι είχαν χάσει την παρθενιά τους. Παράλληλα, άλλη έρευνα έδειξε ότι σχεδόν τρεις στους δέκα νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών δεν είχαν κάνει καθόλου σεξ κατά το προηγούμενο έτος.
Η περίφημη σεξουαλική επανάσταση του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα φαίνεται έτσι να έχει δημιουργήσει ένα περίεργο ιστορικό παράδοξο. Οι κοινωνικοί περιορισμοί μειώθηκαν, αλλά μαζί τους δεν αυξήθηκε απαραίτητα η πραγματική ερωτική ζωή. Κάπου στην πορεία, κάτι άλλαξε.
Μήπως οι οθόνες αντικατέστησαν την οικειότητα;
Μια προφανής εξήγηση είναι η τεχνολογία. Οι σημερινοί νέοι είναι η πρώτη γενιά που ουσιαστικά δεν έζησε ποτέ χωρίς μια οθόνη διαθέσιμη ανά πάσα στιγμή. Κάθε στιγμή αμηχανίας μπορεί να γεμίσει με ένα smartphone. Κάθε στιγμή μοναξιάς μπορεί να διακοπεί από ένα notification. Κάθε ερωτικό ενδιαφέρον μπορεί να ερευνηθεί στο Instagram πριν καν υπάρξει η πρώτη πραγματική συζήτηση.
Και τίθεται επομένως ένα ενδιαφέρον ερώτημα: μήπως η πραγματική οικειότητα έχει γίνει τρομακτική για μια γενιά που σχεδόν ποτέ δεν έμεινε πραγματικά μόνη με τη φαντασία της;
Γιατί η ερωτική επιθυμία χρειάζεται κάτι που η ψηφιακή εποχή προσφέρει όλο και λιγότερο: ιδιωτικότητα.
Μια γενιά που βλέπει συνεχώς τον εαυτό της
Υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση. Η Gen Z μεγάλωσε όχι μόνο κοιτάζοντας τους άλλους μέσα από οθόνες, αλλά και κοιτάζοντας διαρκώς τον εαυτό της. Selfies, Instagram, TikTok, φίλτρα, tutorials ομορφιάς και μια ατελείωτη ροή εικόνων δημιούργησαν μια κουλτούρα στην οποία η εξωτερική εμφάνιση παρακολουθείται σχεδόν αδιάκοπα.
Το παρατηρώ και στη δική της έφηβη κόρη, χαζεύοντας την προσήλωσή της στο μακιγιάζ και στις τεράστιες ψεύτικες βλεφαρίδες. Όμως ας περάσουμε στη βασική παραδοχή: Ποιος δημιούργησε αυτή τη γενιά;
Η Gen X ήταν ο πρώτος «παπαράτσι» των παιδιών της
Είναι εύκολο για τους σημερινούς μεσήλικες να κατηγορούν τους νέους ότι έχουν εμμονή με την εικόνα τους. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα. Οι γονείς ήταν εκείνοι που πρώτοι άρχισαν να τους φωτογραφίζουν ασταμάτητα.
Οφείλω να παραδεχτώ πως εγώ η ίδια φωτογράφιζα την κόρη μου σχεδόν καθημερινά από πολύ μικρή ηλικία. Με το smartphone πάντα στο χέρι, τα παιδιά έμαθαν από την αρχή ότι κάθε στιγμή μπορούσε να γίνει φωτογραφία και κάθε φωτογραφία μπορούσε να προβληθεί.
Οι γονείς της Gen X και των μεγαλύτερων Millennials υπήρξαν, κατά κάποιον τρόπο, οι πρώτοι "παπαράτσι" των ίδιων τους των παιδιών. Αν λοιπόν σήμερα οι νέοι σκέφτονται συνεχώς πώς φαίνονται, ίσως αυτό δεν προέκυψε από το πουθενά.
Και μετά ήρθε το GPS
Η ψηφιακή γονεϊκή επιτήρηση δεν σταμάτησε στις φωτογραφίες. Σήμερα πολλοί γονείς μπορούν να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή πού βρίσκονται τα παιδιά τους μέσω εφαρμογών εντοπισμού. Και αυτό μπορεί να συνεχίζεται ακόμη και όταν τα παιδιά έχουν πάει στο πανεπιστήμιο ή έχουν φύγει από το οικογενειακό σπίτι.
Εδώ υπάρχει ένα υποτιμημένο πρόβλημα. Πώς δημιουργείται πραγματικά ανεξάρτητη προσωπική και ερωτική ζωή όταν οι γονείς μπορούν να γνωρίζουν πού βρίσκεσαι κάθε στιγμή; Πώς αποκτά ένας νέος το δικό του ιδιωτικό σύμπαν όταν η μητέρα του μπορεί να παρακολουθεί από το κινητό την ώρα που επιστρέφει σπίτι;
Η ερωτική ενηλικίωση χρειάζεται ένα μέρος στο οποίο οι γονείς δεν έχουν πρόσβαση. Και η σύγχρονη τεχνολογία έχει κάνει αυτόν τον χώρο πολύ μικρότερο.
Το σεξ απαιτεί και το δικαίωμα να κάνεις λάθος
Υπάρχει όμως και κάτι βαθύτερο. Η πραγματική ερωτική ζωή περιλαμβάνει αμηχανία, αποτυχίες, λάθος λέξεις, παρεξηγήσεις και απόρριψη. Δεν μπορεί να σχεδιαστεί με την ακρίβεια ενός προφίλ στο Instagram. Ούτε μπορεί να περάσει από ατελείωτο έλεγχο πριν συμβεί.
Ουσιαστικά οι σημερινοί νέοι έχουν μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον στο οποίο η κοινωνική συμπεριφορά παρακολουθείται και αξιολογείται πολύ περισσότερο από ό,τι στο παρελθόν. Και αυτό μπορεί να κάνει την αυθόρμητη προσέγγιση ενός άλλου ανθρώπου πολύ δυσκολότερη.
Όταν το πρώτο ραντεβού γίνεται πολιτικό τεστ
Η πολιτική πόλωση προσθέτει ακόμη ένα εμπόδιο.
Οι δικές μου εμπειρίες στις εφαρμογές γνωριμιών ως μεσήλικη single γυναίκα παρατήρησα κάτι που αρχικά την εξέπληξε: αρκετοί άνδρες στα 20 τους ήταν πρόθυμοι να γνωρίσουν γυναίκες πολύ μεγαλύτερης ηλικίας.
Όταν τους ρώτησα γιατί, ορισμένοι μου είπαν ότι αισθάνονται μεγαλύτερο άγχος όταν μιλούν με γυναίκες της δικής τους ηλικίας. Φοβούνται ότι μπορεί να πουν κάτι λάθος. Ένας εικοσάχρονος μου περιέγραψε ένα ραντεβού με συνομήλική του, η οποία σχεδόν αμέσως τον ρώτησε ποια είναι η θέση του για το Ισραήλ και τις αμβλώσεις.
Εκείνος αισθάνθηκε ότι δεν συμμετείχε σε συζήτηση αλλά σε εξέταση - και μάλιστα σε μια εξέταση που πλέον δεν είχε καμία διάθεση να περάσει, ανεξάρτητα από το εάν συμφωνούσε μαζί της.
Το περιστατικό είναι προφανώς ανεκδοτολογικό. Αλλά αποτυπώνει ένα ευρύτερο πρόβλημα: Όταν κάθε γνωριμία μπορεί να μετατραπεί σε έλεγχο πολιτικής, ηθικής και κοινωνικής συμβατότητας, ο αυθορμητισμός εξαφανίζεται.
Η Gillian Anderson ως… δασκάλα της Gen Z
Και κάπου εδώ εμφανίζεται η Gen X.
Ας χρησιμοποιήσουμε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την Gillian Anderson. Η ηθοποιός έχει κυκλοφορήσει το More, τη δεύτερη συλλογή γυναικείων σεξουαλικών φαντασιώσεων, ενώ πρωταγωνιστεί και στην ταινία Teenage Sex and Death at Camp Miasma, υποδυόμενη μια μεγαλύτερη γυναίκα που βοηθά μια νεότερη να ανακαλύψει τη σεξουαλική απόλαυση.
Είχε προηγηθεί ο ιδιαίτερα δημοφιλής ρόλος της ως σεξοθεραπεύτριας Jean Milburn στη σειρά Sex Education. Η ειρωνεία είναι προφανής. Η γενιά που μεγάλωσε πριν από τα smartphones εμφανίζεται τώρα να εξηγεί στη γενιά του TikTok πώς λειτουργεί η πραγματική οικειότητα.
Τι μπορεί πραγματικά να διδάξει η Gen X
Η λύση που προτείνεται δεν είναι φυσικά να αρχίσουν οι εικοσάχρονοι να βγαίνουν μαζικά με πενηντάχρονους. Το ουσιαστικό επιχείρημα βρίσκεται αλλού. Η Gen X ήταν από τις τελευταίες γενιές που πέρασαν την εφηβεία και την πρώτη ενήλικη ζωή τους χωρίς smartphones, location tracking και social media.
- Τα ραντεβού της δεν καταγράφονταν.
- Τα λάθη της δεν αποθηκεύονταν στο cloud.
- Οι γονείς της δεν μπορούσαν να παρακολουθούν μια κουκκίδα πάνω σε έναν χάρτη για να δουν πού πέρασε τη νύχτα.
- Και η ερωτική της ζωή δεν χρειαζόταν να μετατραπεί σε δημόσια εικόνα.
Αυτό που ίσως μπορεί λοιπόν να διδάξει η Gen X στη Gen Z δεν είναι τόσο "πώς να κάνει περισσότερο σεξ". Είναι κάτι απλούστερο και ταυτόχρονα δυσκολότερο: να αφήσει λίγο χώρο για μυστήριο, ιδιωτικότητα, αμηχανία, αυθορμητισμό και πραγματική ανθρώπινη επαφή.
Γιατί μπορεί τελικά η σημερινή "σεξουαλική ύφεση" να μην οφείλεται στο γεγονός ότι οι νέοι γνωρίζουν πολύ λίγα για το σεξ. Ίσως να οφείλεται στο ότι ζουν σε έναν κόσμο όπου όλοι βλέπουν τα πάντα - και στον έρωτα, μερικές φορές, χρειάζεται ακριβώς το αντίθετο.
Add comment
Comments