Οι ευρωεκλογές απέχουν ακόμη σχεδόν τρία χρόνια, όμως στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα η προεκλογική μάχη έχει ήδη αρχίσει. Ο Μάνφρεντ Βέμπερ ενεργοποίησε την ομάδα "Win2029", με στόχο να προετοιμάσει τη στρατηγική και το πρόγραμμα του ΕΛΚ για την επόμενη ευρωπαϊκή κάλπη.
Από τον Max Griera | Politico.eu
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Αργώ | Greece2Day
Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα δεν περιμένει το 2028 ή τις αρχές του 2029 για να αρχίσει να σκέφτεται τις επόμενες ευρωεκλογές. Ο πρόεδρος του ΕΛΚ και επικεφαλής της κοινοβουλευτικής του ομάδας, Μάνφρεντ Βέμπερ, έχει ήδη θέσει σε λειτουργία μια ειδική ομάδα εργασίας με το μάλλον εύγλωττο όνομα "Win2029". Επικεφαλής της είναι ο Ισπανός ευρωβουλευτής και αντιπρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΕΛΚ Esteban González Pons. Η αποστολή της είναι να αρχίσει πολύ νωρίς τη διαμόρφωση της πολιτικής πλατφόρμας με την οποία η μεγαλύτερη πολιτική οικογένεια της Ευρώπης θα φτάσει στις κάλπες του 2029.
Γιατί αρχίζουν από τώρα
Η πρόωρη κινητοποίηση δεν είναι τυχαία. Το ΕΛΚ παραμένει η κυρίαρχη δύναμη της ευρωπαϊκής Κεντροδεξιάς, όμως γύρω του το πολιτικό τοπίο έχει αλλάξει. Σε πολλές χώρες κόμματα της ριζοσπαστικής ή λαϊκιστικής Δεξιάς έχουν ενισχυθεί, ενώ σε ορισμένα κράτη συντηρητικά κόμματα έχουν ήδη αναγκαστεί να αποφασίσουν εάν θα συνεργαστούν μαζί τους, θα στηριχθούν στις ψήφους τους ή θα διατηρήσουν σαφείς αποστάσεις. Αυτό ακριβώς κάνει το Win2029 κάτι περισσότερο από μια ακόμη επιτροπή σύνταξης προγράμματος.
Η πραγματική συζήτηση αφορά την πολιτική ταυτότητα του ΕΛΚ. Θα παραμείνει ένα παραδοσιακό κεντροδεξιό κόμμα ή θα κινηθεί δεξιότερα σε ορισμένα ζητήματα για να ανακτήσει ψηφοφόρους που έχουν στραφεί σε άλλους πολιτικούς σχηματισμούς;
Η Φινλανδή ευρωβουλευτής του ΕΛΚ Sirpa Pietikäinen περιέγραψε το δίλημμα με ιδιαίτερα σαφή τρόπο: το κόμμα πρέπει να ξεκαθαρίσει στους ψηφοφόρους εάν εξακολουθεί να είναι δύναμη της Κεντροδεξιάς ή εάν μετατρέπεται σε ένα ακόμη κόμμα της Δεξιάς.
Το 2029 μπορεί να είναι διαφορετική ευρωπαϊκή εκλογή
Στο εσωτερικό του ΕΛΚ υπάρχει η εκτίμηση ότι η βασική πολιτική αντιπαράθεση στις επόμενες ευρωεκλογές ενδέχεται να μην ακολουθήσει την παραδοσιακή διαίρεση Κεντροδεξιάς και Σοσιαλδημοκρατίας. Ο αντιπρόεδρος του ΕΛΚ Siegfried Mureșan, θεωρεί ότι μια από τις βασικές διαχωριστικές γραμμές του 2029 μπορεί να είναι μεταξύ των φιλοευρωπαϊκών κομμάτων του ΕΛΚ και των αντιευρωπαϊκών λαϊκιστικών δυνάμεων.
Η προσέγγιση αυτή εξηγεί και γιατί η προετοιμασία αρχίζει τόσο νωρίς. Το ΕΛΚ θέλει να βρει πολιτικές απαντήσεις σε ζητήματα όπου η πίεση από τα δεξιά είναι ήδη μεγάλη: μετανάστευση, ασφάλεια, πράσινη μετάβαση, ανταγωνιστικότητα, κόστος της ενεργειακής πολιτικής και κοινωνικά ζητήματα.
Η επίσημη γραμμή του κόμματος ήδη δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ανταγωνιστικότητα, στην οικονομική ασφάλεια και στον αυστηρότερο έλεγχο των εξωτερικών συνόρων. Σε πρόσφατη παρουσίαση των προτεραιοτήτων της κοινοβουλευτικής ομάδας, το ΕΛΚ έθεσε μεταξύ των βασικών θεμάτων τις θέσεις εργασίας, το κόστος ζωής, την ανταγωνιστικότητα και την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης.
Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει μία ευρωπαϊκή Δεξιά
Η δυσκολία για τον Βέμπερ είναι ότι οι εθνικές αντιπροσωπείες του ΕΛΚ αντιμετωπίζουν πολύ διαφορετικές πολιτικές πραγματικότητες. Σε χώρες όπως η Πολωνία και η Ρουμανία, η συνεργασία με κόμματα της άκρας ή ριζοσπαστικής Δεξιάς αντιμετωπίζεται από σημαντικά τμήματα του ΕΛΚ ως κόκκινη γραμμή. Σε άλλες χώρες, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Στη Σουηδία, τη Φινλανδία, την Ολλανδία, τη Δανία και την Ισπανία, κόμματα της παραδοσιακής Δεξιάς έχουν κατά περίπτωση συνεργαστεί, διαπραγματευτεί ή βασιστεί κοινοβουλευτικά σε δυνάμεις που βρίσκονται δεξιότερά τους.
Ακόμη και στη Γερμανία, όπου το λεγόμενο "τείχος προστασίας" απέναντι στην AfD αποτελεί επί χρόνια βασική αρχή του CDU/CSU, η συζήτηση για τα όρια αυτής της στρατηγικής έχει γίνει εντονότερη σε τμήματα του κόμματος. Η πλειονότητα των Γερμανών ευρωβουλευτών του ΕΛΚ στις Βρυξέλλες, πάντως, εξακολουθεί να απορρίπτει προσέγγιση με την AfD.
Η γραμμή Μελόνι
Και εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη πολιτική λεπτομέρεια. Το ΕΛΚ δεν αντιμετωπίζει όλες τις δυνάμεις στα δεξιά του με τον ίδιο τρόπο. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει διαμορφωθεί ένας πρακτικός διαχωρισμός ανάμεσα στους European Conservatives and Reformists (ECR), όπου ανήκει το κόμμα της Ιταλίδας πρωθυπουργού Giorgia Meloni, και στους Patriots for Europe, όπου βρίσκονται μεταξύ άλλων περισσότερο συγκρουσιακές προς το ευρωπαϊκό mainstream δυνάμεις.
Σύμφωνα με τα εσωτερικά πρακτικά, ευρωβουλευτές του ΕΛΚ έχουν επανειλημμένα κληθεί να απορρίψουν πρωτοβουλίες των Patriots, ενώ παρόμοιες προτάσεις από το ECR μπορούσαν να αντιμετωπιστούν διαφορετικά. Με άλλα λόγια, η πραγματική γραμμή δεν είναι απλώς "συνεργασία ή μη συνεργασία με τη Δεξιά". Είναι και το ερώτημα με ποια Δεξιά μπορεί να συνεργαστεί το ΕΛΚ.
Οι ψηφοφορίες δείχνουν ήδη την ένταση
Οι διαφορές δεν περιορίζονται σε θεωρητικές συζητήσεις. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι εσωτερικές εντάσεις έχουν ήδη εμφανιστεί σε ψηφοφορίες και διαπραγματεύσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σε συζήτηση για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια δεξιότερη κοινοβουλευτική πλειοψηφία κινήθηκε για την αφαίρεση πράσινων κριτηρίων και κριτηρίων που αφορούσαν την ισότητα των φύλων από την εποπτεία των δαπανών.
Ανάλογες δυσκολίες εμφανίστηκαν στο μεταναστευτικό. Σε συζήτηση που αφορούσε την κατάσταση στη Θέουτα, οι διαπραγματεύσεις με τους Σοσιαλιστές κατέρρευσαν και, σύμφωνα με τα πρακτικά στο εσωτερικό του ΕΛΚ ,συζητήθηκε ακόμη και η στήριξη συγκεκριμένης τροπολογίας των Patriots ώστε να καταστεί δυνατή μια δεξιότερη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Το περιστατικό δείχνει πόσο δύσκολο είναι να διατηρηθεί στην πράξη μια απόλυτη διαχωριστική γραμμή όταν οι αριθμητικοί συσχετισμοί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιτρέπουν διαφορετικές πλειοψηφίες ανά θέμα.
Μετανάστευση: το μεγάλο πεδίο της μετατόπισης
Το μεταναστευτικό είναι ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της αλλαγής που έχει ήδη συντελεστεί. Ο Βέμπερ έχει επιδιώξει μετά τις ευρωεκλογές του 2024 να ενισχύσει τη γραμμή του ΕΛΚ σε ζητήματα ελέγχου των συνόρων, επιστροφών και παράτυπης μετανάστευσης. Και αυτή η κατεύθυνση δεν αποτελεί πλέον απλώς εσωκομματική συζήτηση. Η επίσημη ρητορική της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΕΛΚ το 2026 δίνει εμφανή έμφαση στην ανάγκη ελέγχου των ευρωπαϊκών συνόρων και περιορισμού της παράτυπης μετανάστευσης.
Το πολιτικό στοίχημα είναι προφανές: να αντιμετωπιστεί ένα από τα θέματα που έχουν τροφοδοτήσει την άνοδο κομμάτων δεξιότερα του ΕΛΚ, χωρίς όμως το ίδιο το ΕΛΚ να χάσει την κεντροδεξιά πολιτική του ταυτότητα.
Πράσινη μετάβαση: το δεύτερο μεγάλο μέτωπο
Παρόμοια σύγκρουση υπάρχει γύρω από την πράσινη μετάβαση. Τα τελευταία χρόνια η συζήτηση στο ΕΛΚ έχει μετακινηθεί από το "πόσο γρήγορα πρέπει να γίνει η πράσινη μετάβαση" στο "πόσο οικονομικά και κοινωνικά ανεκτή μπορεί να παραμείνει". Αγρότες, βιομηχανία, αυτοκινητοβιομηχανίες και ενεργοβόρες επιχειρήσεις έχουν αυξήσει την πίεση για χαλάρωση ή επανεξέταση επιμέρους κανονισμών. Για ένα τμήμα της Κεντροδεξιάς, η αλλαγή αυτή αποτελεί προσαρμογή της πράσινης πολιτικής στις οικονομικές συνθήκες.
Οι πολιτικοί αντίπαλοι του ΕΛΚ, αντίθετα, κατηγορούν συχνά το κόμμα ότι αποδυναμώνει βασικά στοιχεία του Green Deal υπό την πίεση της Δεξιάς. Το Win2029 θα πρέπει επομένως να βρει μια κοινή θέση που να μπορεί να υποστηριχθεί ταυτόχρονα από διαφορετικά εθνικά κόμματα και διαφορετικές εκλογικές βάσεις.
Δεν είναι μόνο το μεταναστευτικό και το κλίμα
Τα εσωτερικά πρακτικά δείχνουν ότι οι διαφορές αγγίζουν και κοινωνικά ζητήματα. Προτάσεις για μεγαλύτερη κοινωνική προστασία έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από αντιπροσωπείες που θεωρούν ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Αντίστοιχα, ζητήματα που συνδέονται με πολιτικές φύλου έχουν δημιουργήσει διαφωνίες μεταξύ διαφορετικών εθνικών αντιπροσωπειών. Αυτό έχει σημασία επειδή το ΕΛΚ δεν καλείται απλώς να γράψει ένα κοινό πρόγραμμα.
Καλείται να συμβιβάσει κόμματα που προέρχονται από πολύ διαφορετικές πολιτικές κουλτούρες - από τους βορειοευρωπαϊκούς συντηρητικούς μέχρι τους Χριστιανοδημοκράτες της Κεντρικής Ευρώπης και από τη μεσογειακή Κεντροδεξιά μέχρι κόμματα της Ανατολικής Ευρώπης.
Ο Βέμπερ παίζει σε δύο ταμπλό
Ο Μάνφρεντ Βέμπερ βρίσκεται στο κέντρο αυτής της προσπάθειας. Πρόεδρος του ΕΛΚ από το 2022 και επί χρόνια επικεφαλής της κοινοβουλευτικής του ομάδας, έχει αποκτήσει ιδιαίτερα ισχυρό ρόλο στη χάραξη της στρατηγικής της ευρωπαϊκής Κεντροδεξιάς. Επανεξελέγη στην προεδρία του κόμματος το 2025 για νέα τριετή θητεία. Το πρόβλημα που καλείται να λύσει είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, το ΕΛΚ θέλει να εμποδίσει τη διαρροή συντηρητικών ψηφοφόρων προς τα δεξιά. Από την άλλη, χρειάζεται να παραμείνει η κεντρική δύναμη γύρω από την οποία μπορούν να οικοδομηθούν πλειοψηφίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Μια πολύ μεγάλη μετατόπιση προς τα δεξιά θα μπορούσε να δυσκολέψει τη συνεργασία με Σοσιαλδημοκράτες, Φιλελεύθερους και Πράσινους. Η διατήρηση της προηγούμενης πολιτικής ισορροπίας, όμως, μπορεί να μην απαντά στις πιέσεις που δέχονται αρκετά από τα εθνικά κόμματα του ΕΛΚ.
Το πραγματικό ερώτημα του Win2029
Γι' αυτό και το σημαντικότερο στοιχείο της πρωτοβουλίας δεν είναι ότι το ΕΛΚ άρχισε την προετοιμασία του τρία χρόνια πριν από τις κάλπες. Είναι τι είδους ΕΛΚ θα φτάσει σε αυτές τις κάλπες. Το Win2029 θα πρέπει να απαντήσει σε μια σειρά ερωτημάτων που σήμερα παραμένουν ανοικτά:
- πόσο αυστηρή θα είναι η ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση,
- πόσο από το Green Deal θα επανεξεταστεί,
- πόσο βάρος θα δοθεί στην ανταγωνιστικότητα έναντι νέων περιβαλλοντικών ή κοινωνικών ρυθμίσεων,
- και, κυρίως, ποια κόμματα στα δεξιά του ΕΛΚ μπορούν να αποτελέσουν πολιτικούς συνομιλητές.
Οι πρώτες ουσιαστικές συζητήσεις της ομάδας προβλέπεται να προχωρήσουν σε κομματική συνάντηση στη Σικελία τον Οκτώβριο και να συνεχιστούν προς το επόμενο συνέδριο του ΕΛΚ στη Ρώμη. Οι ευρωεκλογές του 2029 μπορεί να φαίνονται ακόμη μακριά. Για την ευρωπαϊκή Κεντροδεξιά, όμως, η μάχη έχει ήδη αρχίσει. Και πριν αποφασίσει πώς θα αντιμετωπίσει τους αντιπάλους της, το ΕΛΚ πρέπει πρώτα να αποφασίσει πού ακριβώς θέλει να βρίσκεται το ίδιο στον νέο ευρωπαϊκό πολιτικό χάρτη.
Add comment
Comments