Αίγυπτος, Μπαχρέιν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συντάχθηκαν με την Ελλάδα στην αντίδραση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο θαλάσσιων ζωνών, προειδοποιώντας ότι η επικύρωσή του από την ανατολική Βουλή της Λιβύης προκαλεί ανησυχία για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διεθνή έννομη τάξη.
| Reuters
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Αργώ | Greece2Day
Η κοινή δήλωση παρουσιάστηκε στα Ηνωμένα Έθνη, στη Νέα Υόρκη, από τον υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργο Γεραπετρίτη. Σύμφωνα με το Reuters, οι τέσσερις χώρες εξέφρασαν ανησυχία ότι διμερείς συμφωνίες που αγνοούν τους ισχύοντες κανόνες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν επικίνδυνο προηγούμενο. Στην πλήρη δήλωση συμμετείχαν επίσης η Κύπρος και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η αφορμή ήταν η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει την περασμένη εβδομάδα το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που είχαν συμφωνήσει το 2019 η Τουρκία και η τότε διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη. Η απόφαση αναζωπύρωσε τη μακρόχρονη διαφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο. Ελλάδα και Κύπρος υποστηρίζουν ότι το μνημόνιο παραβιάζει δικά τους δικαιώματα στην περιοχή.
Τι υποστηρίζει η κοινή δήλωση στον ΟΗΕ
Οι έξι συμμετέχοντες υποστηρίζουν ότι το μνημόνιο παραβλέπει τη γεωγραφία της περιοχής και τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των νησιών. Επικαλούνται το Δίκαιο της Θάλασσας, τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και το εθιμικό διεθνές δίκαιο ως πλαίσιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Κατά τη θέση τους, η έγκριση από τη λιβυκή Βουλή δεν αλλάζει τη νομική τους αξιολόγηση και το μνημόνιο δεν μπορεί να δημιουργήσει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Η τουρκική πλευρά απορρίπτει τις αντιδράσεις. Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι οι επικρίσεις της ΕΕ και άλλων πλευρών δεν έχουν νόμιμη βάση, υπερασπιζόμενος την πολιτική της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία έχει επίσης υποστηρίξει ενώπιον του ΟΗΕ ότι το μνημόνιο αποτελεί συμφωνία βασισμένη στο διεθνές δίκαιο.
Το μνημόνιο καταχωρίστηκε στη Γραμματεία του ΟΗΕ το 2019 ως διμερής συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και κυβέρνησης της Λιβύης. Η καταχώριση στα Ηνωμένα Έθνη τεκμηριώνει την ύπαρξη και τα στοιχεία της συμφωνίας· δεν αποτελεί από μόνη της κρίση του Οργανισμού για τη νομιμότητα της οριοθέτησης ή για τις αξιώσεις άλλων κρατών.
Η έγκριση από την ανατολική Λιβύη αλλάζει το διπλωματικό σκηνικό
Η απόφαση της ανατολικής Βουλής έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς η Λιβύη παραμένει διαιρεμένη μεταξύ αντίπαλων διοικήσεων. Το μνημόνιο είχε αρχικά συμφωνηθεί από την κυβέρνηση της Τρίπολης, ενώ η ανατολική διοίκηση υπό τον στρατιωτικό ηγέτη Χαλίφα Χάφταρ είχε απορρίψει τη συμφωνία και διακόψει τις πολιτικές σχέσεις με την Άγκυρα. Η έγκριση της συμφωνίας συνοδεύτηκε από ανατροπή εκείνης της απόφασης για τις σχέσεις με την Τουρκία.
Οι σχέσεις Άγκυρας και Χάφταρ έχουν βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια, παρά το παρελθόν της σύγκρουσης. Η Τουρκία είχε στηρίξει την κυβέρνηση της Τρίπολης κατά την επίθεση των δυνάμεων του Χάφταρ το 2019–2020.
Έκτοτε, Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επισκέψεις στη Βεγγάζη, ενώ τουρκικές εταιρείες δραστηριοποιούνται σε κατασκευές και άλλους τομείς. Η πρόσφατη έγκριση δείχνει ότι το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών συνδέεται πλέον και με την ευρύτερη αναδιάταξη των πολιτικών και οικονομικών σχέσεων μέσα στη Λιβύη.
Ενέργεια και περιφερειακή διπλωματία
Η αντιπαράθεση έχει συνέπειες πέρα από τη νομική διαφωνία. Η Ελλάδα έχει παραχωρήσει άδεια έρευνας για φυσικό αέριο νότια της Κρήτης σε κοινοπραξία με επικεφαλής τη Chevron και επιδιώκει ξεχωριστή συμφωνία με τη Λιβύη για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Παράλληλα, Αθήνα και Κάιρο συζητούν την επέκταση της μεταξύ τους Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης προς τα ανατολικά, με κατεύθυνση την Κύπρο.
Η στήριξη των τριών αραβικών κρατών ενισχύει τη διπλωματική πίεση προς την Τουρκία και τη Λιβύη, μετατρέποντας μια διαφωνία για θαλάσσια σύνορα σε ευρύτερη περιφερειακή αντιπαράθεση για τους κανόνες οριοθέτησης, την ενεργειακή συνεργασία και τη σταθερότητα στη Μεσόγειο.
Η κοινή δήλωση καλεί παράλληλα για επανένωση των λιβυκών θεσμών και ειρηνική επίλυση των διαφορών μέσω διαλόγου.
Add comment
Comments