Η ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση πέρασε ένα ακόμη ιστορικό ορόσημο. Για πρώτη φορά από τότε που καταγράφονται συγκρίσιμα στοιχεία, η ηλιακή ενέργεια αποτέλεσε τη σημαντικότερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τη διάρκεια ενός ολόκληρου μήνα.
Τον Ιούνιο του 2026, τα φωτοβολταϊκά κάλυψαν περίπου το 25% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ, ξεπερνώντας όχι μόνο το φυσικό αέριο και τον άνθρακα, αλλά ακόμη και την πυρηνική ενέργεια.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν εξαιρετικά δύσκολη, αλλά σήμερα αποτυπώνει τη ραγδαία μεταβολή του ευρωπαϊκού ενεργειακού μίγματος.
Τα φωτοβολταϊκά στην κορυφή του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος
Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά ανήλθε σε περίπου 52 τεραβατώρες (TWh) μέσα στον Ιούνιο, σημειώνοντας νέο ιστορικό υψηλό για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η κατάταξη των πηγών ηλεκτροπαραγωγής άλλαξε σημαντικά:
Το γεγονός ότι ο άνθρακας περιορίζεται πλέον σε μονοψήφιο ποσοστό αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ενεργειακής μετάβασης.
Από το 10% στο 25% μέσα σε πέντε χρόνια
Η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών υπήρξε εντυπωσιακή.
Το καλοκαίρι του 2021 η ηλιακή ενέργεια κάλυπτε περίπου το 10% της ηλεκτροπαραγωγής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σήμερα το ποσοστό αυτό έχει υπερδιπλασιαστεί.
Πίσω από αυτή την εξέλιξη βρίσκονται δύο βασικοί παράγοντες:
- η συνεχής πτώση του κόστους των φωτοβολταϊκών συστημάτων,
- οι επενδύσεις - ρεκόρ σε νέες εγκαταστάσεις.
Μόνο το 2025 εγκαταστάθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση περισσότερα από 65 GW νέας φωτοβολταϊκής ισχύος, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ.
Οι καύσωνες αύξησαν τη ζήτηση αλλά και την παραγωγή
Η χρονική συγκυρία δεν ήταν τυχαία.
Οι παρατεταμένοι καύσωνες που έπληξαν μεγάλο μέρος της Ευρώπης αύξησαν σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, κυρίως λόγω της εκτεταμένης χρήσης κλιματιστικών.
Ταυτόχρονα, οι πολλές ώρες ηλιοφάνειας επέτρεψαν στα φωτοβολταϊκά να λειτουργήσουν με ιδιαίτερα υψηλή απόδοση, συμβάλλοντας στη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος σε μια περίοδο όπου άλλες μορφές παραγωγής αντιμετώπιζαν δυσκολίες.
Η Ισπανία δείχνει τον δρόμο
Η Ισπανία αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της ενεργειακής μετάβασης.
Τον Ιούνιο του 2026 περισσότερο από το ένα τρίτο της ηλεκτρικής της παραγωγής προήλθε από φωτοβολταϊκά, ενώ μέσα σε λίγα χρόνια η χώρα έχει υπερδιπλασιάσει τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ σε αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα.
Η στρατηγική αυτή είχε και οικονομικά οφέλη.
Η μεγαλύτερη παραγωγή φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές συνέβαλε στον περιορισμό της εξάρτησης από το φυσικό αέριο, προστατεύοντας τους καταναλωτές από τις μεγάλες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών.
Η Γερμανία επενδύει ακόμη και στα... μπαλκόνια
Η ενεργειακή μετάβαση δεν περιορίζεται στα μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα.
Στη Γερμανία γνωρίζουν μεγάλη άνθηση τα λεγόμενα “balcony solar”, μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα που τοποθετούνται σε μπαλκόνια, ταράτσες ή αποθήκες και συνδέονται απευθείας με την ηλεκτρική εγκατάσταση του σπιτιού.
Πάνω από ένα εκατομμύριο τέτοια μικρά συστήματα έχουν εγκατασταθεί τα τελευταία χρόνια, μειώνοντας αισθητά τους λογαριασμούς ρεύματος των νοικοκυριών.
Η συνεχής πτώση του κόστους των φωτοβολταϊκών και των συστημάτων αποθήκευσης καθιστά πλέον τέτοιες λύσεις οικονομικά ελκυστικές για όλο και περισσότερους Ευρωπαίους.
Η Πολωνία εγκαταλείπει σταδιακά τον άνθρακα
Ακόμη και η Πολωνία, η οποία παραδοσιακά βασιζόταν στον άνθρακα, αλλάζει σταδιακά ενεργειακό μοντέλο.
Μέσα σε μόλις πέντε χρόνια η εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύς της αυξήθηκε περισσότερο από δέκα φορές, ενώ για πρώτη φορά οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κάλυψαν μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτροπαραγωγής από ό,τι ο άνθρακας.
Παρότι η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, η μεταβολή αυτή θεωρείται ενδεικτική της ευρωπαϊκής τάσης.
Πού βρίσκεται η Ελλάδα
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις χώρες με ιδιαίτερα υψηλή διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Τα τελευταία χρόνια η εγκατεστημένη ισχύς των φωτοβολταϊκών έχει αυξηθεί εντυπωσιακά, ξεπερνώντας τα 10 GW, ενώ μαζί με τα αιολικά οι ΑΠΕ καλύπτουν πλέον μεγάλο μέρος της ετήσιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Σε αρκετές ημέρες της άνοιξης και των αρχών του καλοκαιριού, η παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά είναι τόσο υψηλή ώστε η Ελλάδα όχι μόνο καλύπτει τις εσωτερικές της ανάγκες, αλλά πραγματοποιεί και εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας προς γειτονικές χώρες.
Ωστόσο, η ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ έχει αναδείξει και μια σημαντική πρόκληση: το ηλεκτρικό δίκτυο και οι δυνατότητες αποθήκευσης δεν αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, κυρίως τις μεσημβρινές ώρες με έντονη ηλιοφάνεια και χαμηλή ζήτηση, να απαιτούνται περιορισμοί στην παραγωγή φωτοβολταϊκών μονάδων ώστε να διατηρείται η ευστάθεια του συστήματος.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι οι μπαταρίες
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης δεν αφορά τόσο την εγκατάσταση περισσότερων φωτοβολταϊκών όσο την ανάπτυξη μεγάλων μονάδων αποθήκευσης.
Οι μπαταρίες επιτρέπουν την αποθήκευση της περίσσειας ενέργειας που παράγεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, ώστε αυτή να χρησιμοποιείται τις βραδινές ώρες, όταν η ζήτηση αυξάνεται και η παραγωγή των φωτοβολταϊκών μηδενίζεται.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, με εξαιρετικά υψηλή ηλιοφάνεια, η αποθήκευση αναμένεται να αποτελέσει το “κλειδί” για την περαιτέρω αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών.
Η νέα ενεργειακή πραγματικότητα
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η ηλιακή ενέργεια δεν αποτελεί πλέον μια συμπληρωματική τεχνολογία, αλλά έναν από τους βασικούς πυλώνες του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.
Η πτώση του κόστους των φωτοβολταϊκών, η αυξανόμενη ενεργειακή ανεξαρτησία και η ανάγκη περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα επιταχύνουν τις επενδύσεις σε ολόκληρη την ήπειρο.
Για την Ελλάδα, η πρόκληση δεν είναι πλέον αν θα επενδύσει περισσότερο στην ηλιακή ενέργεια, αλλά πώς θα αναβαθμίσει τα δίκτυα μεταφοράς, θα επιταχύνει τα έργα αποθήκευσης και θα αξιοποιήσει πλήρως το συγκριτικό πλεονέκτημα που της προσφέρει η υψηλή ηλιοφάνεια.
Αν αυτό επιτευχθεί, η χώρα μπορεί να εξελιχθεί όχι μόνο σε σημαντικό παραγωγό καθαρής ενέργειας για τις δικές της ανάγκες, αλλά και σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη τα επόμενα χρόνια.
Add comment
Comments