Περισσότερα από 30 χρόνια μετά τη δημιουργία της easyJet, ο Ελληνοκύπριος επιχειρηματίας βρίσκεται ξανά στο κέντρο μιας από τις σημαντικότερες συμφωνίες στην ιστορία των ευρωπαϊκών αερομεταφορών.
Από τον Δ.Α. | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Η αμερικανική Apollo συμφώνησε να εξαγοράσει την easyJet έναντι περίπου 5,7 δισ. λιρών – περίπου €6,6 δισ., βάζοντας τέλος σε μια σκληρή μάχη για τον έλεγχο της βρετανικής low-cost αεροπορικής.
Η προσφορά προβλέπει 7,15 λίρες ανά μετοχή και αναμένεται, εφόσον ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαδικασίες, να οδηγήσει την easyJet εκτός Χρηματιστηρίου του Λονδίνου ύστερα από περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα.
Και το σημαντικότερο για τον ίδιο τον Χατζηιωάννου είναι ότι δεν φεύγει μαζί με το χρηματιστήριο.
Αντίθετα, η οικογένεια Χατζηιωάννου επέλεξε να στηρίξει τη συμφωνία και να μεταφέρει τη συμμετοχή της στη νέα, μη εισηγμένη εταιρική δομή.
Πρόκειται για μια κρίσιμη λεπτομέρεια: ο άνθρωπος που επί χρόνια κατηγορούνταν ότι δεν μπορούσε να αποχωριστεί το δημιούργημά του δεν υποχρεώνεται τώρα να το εγκαταλείψει. Παραμένει μέσα στο παιχνίδι, αλλά με έναν πανίσχυρο διεθνή επενδυτή στο πλευρό του.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη ειρωνεία ολόκληρης της ιστορίας.
Η Apollo πληρώνει ένα τεράστιο premium
Για να αντιληφθεί κανείς πόσο δραματικά άλλαξε το σκηνικό μέσα σε λίγους μήνες, αρκεί να κοιτάξει τους αριθμούς.
Στις 28 Μαΐου 2026, πριν αρχίσει επισήμως η περίοδος των προσφορών, η μετοχή της easyJet έκλεινε στις 3,94 λίρες. Η Apollo προσφέρει 7,15 λίρες. Δηλαδή περίπου 81% υψηλότερα.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η τιμή των 7,15 λιρών βρίσκεται περίπου 22% πάνω από τις 5,88 λίρες, που αποτελούσαν το υψηλότερο επίπεδο της μετοχής στα προηγούμενα τέσσερα χρόνια πριν αρχίσει η διαδικασία εξαγοράς.
Με άλλα λόγια, η Apollo δεν αγοράζει την easyJet ως μια αεροπορική που βρίσκεται σε διαδικασία διάλυσης. Πληρώνει ένα πολύ μεγάλο premium ακριβώς επειδή θεωρεί ότι πίσω από τη χρηματιστηριακή αποτίμηση κρύβεται μια εταιρεία με πολύ μεγαλύτερη στρατηγική αξία.
Και εδώ αρχίζει η πραγματικά ενδιαφέρουσα πλευρά της συμφωνίας.
Από την Castlelake στην Apollo: η μάχη για την easyJet
Η Apollo δεν ήταν η πρώτη που αντιλήφθηκε την ευκαιρία.
Η Castlelake είχε ήδη προσεγγίσει επανειλημμένα την easyJet. Σύμφωνα με το ιστορικό που δημοσιοποίησε η ίδια η αεροπορική, οι πρώτες προτάσεις απορρίφθηκαν, ενώ στις 25 Ιουνίου το Διοικητικό Συμβούλιο απέρριψε και τέταρτη πρόταση στις 6,50 λίρες ανά μετοχή, κρίνοντας ότι υποτιμούσε την εταιρεία.
Στις αρχές Ιουλίου η Castlelake επανήλθε. Στις 5 Ιουλίου το Δ.Σ. της easyJet δήλωσε ότι ήταν πλέον διατεθειμένο να εισηγηθεί στους μετόχους πρόταση 6,90 λιρών ανά μετοχή.
Και τότε εμφανίστηκε η Apollo. Στις 8 Ιουλίου κατέθεσε πρόταση 7,15 λιρών ανά μετοχή. Δύο ημέρες αργότερα η easyJet ανακοίνωσε ότι είχε καταλήξει σε συμφωνία επί των βασικών οικονομικών όρων με την Apollo και ότι δεν ήταν πλέον διατεθειμένη να υποστηρίξει την πρόταση της Castlelake.
Τελικά, στις 6 Αυγούστου, ανακοινώθηκε η οριστική συμφωνία των 5,7 δισ. λιρών και η Castlelake εγκατέλειψε τη διεκδίκηση.
Η "πολύφερνη νύφη" είχε βρει τον αγοραστή της.
Γιατί η easyJet αξίζει τόσο πολύ
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο οικονομικό ερώτημα. Γιατί δύο μεγάλοι επενδυτικοί οργανισμοί ανταγωνίστηκαν για μια αεροπορική εταιρεία η οποία έχει περάσει δύσκολα χρόνια και λειτουργεί σε έναν κλάδο με τεράστιες διακυμάνσεις;
Η απάντηση είναι ότι η easyJet δεν είναι απλώς ένας στόλος αεροπλάνων. Είναι ένα ολόκληρο ευρωπαϊκό αεροπορικό δίκτυο που χρειάστηκαν τρεις δεκαετίες για να δημιουργηθεί.
Διαθέτει ένα από τα αναγνωρίσιμα brands της ευρωπαϊκής αεροπορίας, παρουσία σε ορισμένα από τα σημαντικότερα αεροδρόμια της ηπείρου και πολύτιμα slots τα οποία ένας νέος ανταγωνιστής δεν μπορεί απλώς να αγοράσει και να αναπαράγει από τη μια ημέρα στην άλλη.
Αυτό ακριβώς είναι το είδος περιουσιακού στοιχείου που λατρεύουν τα private equity funds: ένα δύσκολα αναπαραγώγιμο δίκτυο με ισχυρό brand, μεγάλη πελατειακή βάση και δυνατότητα αύξησης της κερδοφορίας.
Η ίδια η Apollo περιγράφει την easyJet ως μία από τις πιο ελκυστικές επιχειρήσεις στον παγκόσμιο αεροπορικό κλάδο και θεωρεί ότι διαθέτει σημαντικές μακροπρόθεσμες δυνατότητες ανάπτυξης.
Το πραγματικό σχέδιο της Apollo
Η εξαγορά επομένως δεν βασίζεται απλώς στην προσδοκία ότι περισσότεροι Ευρωπαίοι θα ταξιδεύουν. Η Apollo έχει ήδη υποδείξει πού βλέπει την αξία.
- Πρώτον, στον εκσυγχρονισμό και την αλλαγή της σύνθεσης του στόλου προς μεγαλύτερα αεροσκάφη.
- Δεύτερον, στην ανάπτυξη των πρόσθετων εσόδων – όλα εκείνα δηλαδή που αγοράζει ο επιβάτης πέρα από το βασικό εισιτήριο.
- Τρίτον, στην ενίσχυση των προγραμμάτων πιστότητας.
- Και τέταρτον – και ίσως σημαντικότερο – στη δραστική επέκταση της easyJet Holidays.
Η Apollo θεωρεί ότι οι διακοπές μπορούν να εξελιχθούν σε πολύ σημαντικότερο και περισσότερο διαφοροποιημένο πυλώνα κερδοφορίας για τον όμιλο.
Αυτό σημαίνει ότι η easyJet του μέλλοντος μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από μια low-cost airline. Μπορεί να εξελιχθεί σε μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα ταξιδιών.
Γιατί να φύγει από το Χρηματιστήριο;
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη διάσταση στην εξαγορά.
Η Apollo υποστηρίζει ότι η easyJet μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξή της μέσα σε ένα ιδιωτικό εταιρικό περιβάλλον, όπου η διοίκηση δεν θα βρίσκεται διαρκώς κάτω από την πίεση των τριμηνιαίων αποτελεσμάτων και των βραχυπρόθεσμων απαιτήσεων της χρηματιστηριακής αγοράς.
Αυτό είναι κλασικό private equity επιχείρημα. Μια εισηγμένη εταιρεία αξιολογείται καθημερινά. Κάθε αύξηση κόστους, κάθε αδύναμο τρίμηνο, κάθε γεωπολιτική κρίση, κάθε μεταβολή στις τιμές των καυσίμων αποτυπώνεται αμέσως στη μετοχή.
Ένας ιδιώτης επενδυτής μπορεί θεωρητικά να αντέξει μεγαλύτερες βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις προκειμένου να χρηματοδοτήσει ένα πολυετές επενδυτικό σχέδιο. Ακριβώς αυτή τη δυνατότητα "μακροπρόθεσμου επιχειρηματικού και στρατηγικού σχεδιασμού" επικαλείται η Apollo.
Και κάπου εδώ επιστρέφει ο Sir Στέλιος
Για τον Χατζηιωάννου όλα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία. Διότι μεγάλο μέρος των συγκρούσεών του με τις διοικήσεις της easyJet αφορούσε ακριβώς το ίδιο ζήτημα: πόσο γρήγορα πρέπει να αναπτύσσεται η εταιρεία και πόσο κεφάλαιο πρέπει να δεσμεύει για να το πετύχει.
Η μεγαλύτερη σύγκρουση ξέσπασε το 2020, στην κορύφωση της πανδημίας.
Ο Χατζηιωάννου απαίτησε την ακύρωση παραγγελίας αεροσκαφών Airbus αξίας περίπου 4,5 δισ. λιρών, θεωρώντας ότι η easyJet διακινδύνευε τη χρηματοοικονομική της επιβίωση σε μια εποχή κατά την οποία τα αεροσκάφη της ήταν καθηλωμένα.
Ζήτησε ακόμη και την απομάκρυνση κορυφαίων στελεχών της διοίκησης. Ήταν ένας πραγματικός εταιρικός πόλεμος. Και πολλοί θεωρούσαν ότι ο ιδρυτής είχε πλέον εξελιχθεί περισσότερο σε εμπόδιο παρά σε πλεονέκτημα.
Η περίφημη «ασθένεια του ιδρυτή»
Η σύγκρουση άνοιξε μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από ένα κλασικό πρόβλημα της εταιρικής διακυβέρνησης. Πότε πρέπει ο ιδρυτής να αποχωρεί;
Υπάρχει πράγματι το λεγόμενο founder’s syndrome: η κατάσταση στην οποία ο δημιουργός μιας εταιρείας δυσκολεύεται να δεχθεί ότι η επιχείρηση έχει μεγαλώσει τόσο ώστε να μην αποτελεί πλέον αποκλειστικά δικό του δημιούργημα.
Στην περίπτωση της easyJet όμως το ερώτημα ήταν πιο περίπλοκο. Ο Χατζηιωάννου δεν ήταν ένας συνταξιούχος επιχειρηματίας που παρακολουθούσε από μακριά. Η οικογένειά του παρέμενε ο μεγαλύτερος μέτοχος.
Και κυρίως, το easy brand δεν ανήκει στην easyJet με την απλή έννοια που ίσως υποθέτει κάποιος βλέποντας τα πορτοκαλί αεροπλάνα.
Ανήκει στο επιχειρηματικό οικοσύστημα της easyGroup.
Άρα ο ιδρυτής είχε και εξακολουθεί να έχει ισχυρό οικονομικό κίνητρο να προστατεύει όχι μόνο την αξία της αεροπορικής αλλά και την αξία ολόκληρης της οικογένειας των easy brands.
«Ξεκίνησα αυτό το ταξίδι στα 27 μου»
Η ανακοίνωση του Χατζηιωάννου μετά τη συμφωνία με την Apollo ήταν γι’ αυτό ιδιαίτερα συμβολική. Υπενθύμισε ότι ξεκίνησε το ταξίδι δημιουργίας της οικογένειας easy brands το 1994, όταν ήταν μόλις 27 ετών, με πρώτο μεγάλο εγχείρημα την easyJet.
Η αεροπορική ιδρύθηκε το 1995 και οι πρώτες πτήσεις της συνέδεσαν το London Luton με τη Γλασκώβη και το Εδιμβούργο.
Έναν χρόνο αργότερα άρχισαν τα πρώτα διεθνή δρομολόγια προς Άμστερνταμ, Νίκαια και Βαρκελώνη.
Η επιχειρηματική ιδέα ήταν σχεδόν προκλητικά απλή: να αφαιρεθεί οτιδήποτε δεν ήταν απολύτως απαραίτητο από το αεροπορικό ταξίδι και η εξοικονόμηση να περάσει στην τιμή.
Σήμερα ακούγεται αυτονόητο. Το 1995 δεν ήταν.
Η επανάσταση του low cost
Η easyJet ήταν μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης αλλαγής που μεταμόρφωσε τις ευρωπαϊκές αερομεταφορές. Οι παραδοσιακές αεροπορικές είχαν δημιουργήσει ένα μοντέλο στο οποίο η πτήση αποτελούσε πακέτο υπηρεσιών.
Οι low-cost carriers το αποσυναρμολόγησαν.
Ο επιβάτης αγοράζει τη μεταφορά. Τα υπόλοιπα αγοράζονται ξεχωριστά:
- Αποσκευή.
- Επιλογή θέσης.
- Φαγητό.
- Priority boarding.
- Αλλαγές εισιτηρίου.
Από εκεί προέκυψε ένα επιχειρηματικό μοντέλο το οποίο επέτρεψε σε εκατομμύρια Ευρωπαίους να ταξιδεύουν συχνότερα. Η easyJet μπήκε στο London Stock Exchange το 2000 και εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους αεροπορικούς ομίλους της Ευρώπης.
Και τώρα, 26 χρόνια μετά την εισαγωγή της, ετοιμάζεται να ακολουθήσει την αντίστροφη διαδρομή. Να γίνει ξανά ιδιωτική.
Η ειρωνεία της σημερινής συμφωνίας
Υπάρχει λοιπόν μια ενδιαφέρουσα ιστορική συμμετρία. Ο Χατζηιωάννου δημιούργησε μια ιδιωτική επιχείρηση. Την εισήγαγε στο χρηματιστήριο. Σταδιακά έχασε τον διοικητικό της έλεγχο. Συγκρούστηκε επανειλημμένα με τις διοικήσεις της. Κατηγορήθηκε ότι δεν μπορούσε να αποχωριστεί το δημιούργημά του.
Και τρεις δεκαετίες αργότερα ένας από τους μεγαλύτερους επενδυτικούς οργανισμούς στον κόσμο πληρώνει ένα τεράστιο premium για να την κάνει ξανά ιδιωτική – ενώ ο ιδρυτής παραμένει μέτοχος.
Η οικογένεια Χατζηιωάννου έχει δεσμευθεί να επιλέξει την εναλλακτική των μη εισηγμένων μετοχών για ολόκληρη την ωφέλιμη συμμετοχή της.
Σύμφωνα με τους όρους που έχουν δημοσιοποιηθεί, η νέα δομή θα πρέπει παράλληλα να τηρεί τους αυστηρούς κανόνες ιδιοκτησίας των ευρωπαϊκών αεροπορικών εταιρειών. Η συμμετοχή των funds της Apollo προβλέπεται να περιορίζεται έως 49,9%, ενώ προβλέπεται και ευρωπαϊκό trust.
Η easyJet δεν είναι όμως Ryanair
Υπάρχει βέβαια ένα μεγάλο "αλλά". Η εξαγορά δεν σημαίνει ότι όλα τα προβλήματα της easyJet εξαφανίστηκαν.
Ο ευρωπαϊκός low-cost κλάδος είναι εξαιρετικά ανταγωνιστικός και η σύγκριση με τη Ryanair παραμένει αναπόφευκτη.
Η Ryanair έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα εξαιρετικά επιθετικό μοντέλο κόστους και κλίμακας. Η easyJet έχει διαφορετική τοποθέτηση.
Είναι ισχυρότερη σε αρκετά μεγάλα και ακριβότερα ευρωπαϊκά αεροδρόμια και επιχειρεί να συνδυάσει το low-cost μοντέλο με μεγαλύτερη παρουσία σε ταξιδιώτες που δίνουν αξία στην ώρα και στον προορισμό περισσότερο από την απολύτως χαμηλότερη δυνατή τιμή.
Αυτό ακριβώς μπορεί να είναι ταυτόχρονα το μειονέκτημα και το μεγάλο της πλεονέκτημα.
Η Apollo δεν αγοράζει το χθες
Το σημαντικότερο συμπέρασμα από τη συμφωνία είναι ότι η Apollo δεν πληρώνει 5,7 δισ. λίρες για την easyJet του 2026. Πληρώνει για την easyJet που πιστεύει ότι μπορεί να δημιουργήσει την επόμενη δεκαετία.
- Μια εταιρεία με μεγαλύτερα και αποδοτικότερα αεροσκάφη.
- Με περισσότερα ancillary revenues.
- Με ισχυρότερο loyalty.
- Με πολύ μεγαλύτερη easyJet Holidays.
- Με καλύτερη αξιοποίηση των slots της.
- Και με τη δυνατότητα να παίρνει επενδυτικές αποφάσεις χωρίς να κοιτάζει καθημερινά το ταμπλό του London Stock Exchange.
Αυτός είναι ο πραγματικός επενδυτικός συλλογισμός πίσω από τα 5,7 δισ. λίρες.
Υπάρχει όμως και το μεγάλο ρίσκο
Private equity χωρίς μόχλευση είναι σχεδόν αντίφαση στους όρους.
Η συμφωνία προβλέπεται να χρηματοδοτηθεί με συνδυασμό ιδίων κεφαλαίων και δανεισμού. Η Apollo έχει εξασφαλίσει δεσμευμένη χρηματοδότηση ιδίων κεφαλαίων, ενώ η Barclays έχει δηλώσει υψηλό βαθμό εμπιστοσύνης ότι μπορεί να οργανώσει την απαιτούμενη δανειακή χρηματοδότηση.
Και εδώ βρίσκεται η άλλη όψη του νομίσματος. Οι αεροπορικές είναι επιχειρήσεις με τεράστιες κεφαλαιακές ανάγκες.
- Χρειάζονται αεροσκάφη.
- Καύσιμα.
- Προσωπικό.
- Συντήρηση.
- Slots.
- Υποδομές.
Και λειτουργούν σε έναν κλάδο όπου ένας πόλεμος, μια πανδημία, μια ύφεση ή μια απότομη άνοδος του πετρελαίου μπορεί μέσα σε λίγες εβδομάδες να ανατρέψει τα πάντα.
Η αύξηση της χρηματοοικονομικής μόχλευσης επομένως μπορεί να αυξήσει θεαματικά τις αποδόσεις των επενδυτών όταν όλα πηγαίνουν καλά. Μπορεί όμως να κάνει μια αεροπορική πολύ πιο ευάλωτη όταν τα πράγματα πάνε στραβά.
Και κανείς το γνωρίζει αυτό καλύτερα από τον ίδιο τον Χατζηιωάννου.
Ο άνθρωπος που φοβόταν τη χρεοκοπία
Αυτό ήταν άλλωστε το κεντρικό επιχείρημά του στις παλιές συγκρούσεις. Δεν έλεγε ότι η easyJet δεν πρέπει να αναπτυχθεί.
Έλεγε ότι δεν πρέπει να αναπτυχθεί με τρόπο που να απειλήσει την επιβίωσή της όταν ο οικονομικός κύκλος αντιστραφεί.
Η ιστορία των αερομεταφορών είναι γεμάτη από αεροπορικές που ήταν εξαιρετικές επιχειρήσεις στις καλές εποχές και εξαφανίστηκαν όταν οι συνθήκες άλλαξαν.
Για τον ιδρυτή, λοιπόν, το πραγματικό στοίχημα της Apollo δεν θα είναι απλώς να μεγαλώσει την easyJet. Θα είναι να τη μεγαλώσει χωρίς να καταστρέψει εκείνο ακριβώς που την έκανε επιτυχημένη.
Από την easyJet στην easy αυτοκρατορία
Για τον Χατζηιωάννου η αεροπορική υπήρξε μόνο η αρχή. Το "easy" μετατράπηκε σε ολόκληρη επιχειρηματική φιλοσοφία.
easyHotel, easyCar και δεκάδες ακόμη χρήσεις του brand επιχείρησαν να μεταφέρουν την ίδια βασική ιδέα σε διαφορετικούς κλάδους: περισσότερη αξία με μικρότερο κόστος.
Δεν πέτυχαν όλα. Και αυτό ίσως αποτελεί εξίσου σημαντικό κομμάτι της ιστορίας του. Οι μεγάλοι επιχειρηματίες δεν χαρακτηρίζονται από την απουσία αποτυχιών. Χαρακτηρίζονται από το γεγονός ότι οι λίγες τεράστιες επιτυχίες τους είναι πολύ μεγαλύτερες από τις αποτυχίες τους.
Η easyJet υπήρξε μία από αυτές.
Ο Ιππότης και το πορτοκαλί χρώμα
Το 2006 ο Στέλιος Χατζηιωάννου χρίστηκε Ιππότης από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ για τις υπηρεσίες του στην επιχειρηματικότητα. Ήταν η θεσμική αναγνώριση ενός ανθρώπου που είχε ήδη αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο εκατομμύρια Ευρωπαίοι ταξίδευαν.
Το πορτοκαλί χρώμα είχε πλέον μετατραπεί σε ένα από τα αναγνωρίσιμα εταιρικά σύμβολα της Ευρώπης. Και αυτό εξηγεί επίσης γιατί ο Χατζηιωάννου υπερασπίζεται τόσο επιθετικά το easy brand.
Δεν πρόκειται απλώς για ένα λογότυπο. Είναι το βασικό περιουσιακό στοιχείο μιας επιχειρηματικής αυτοκρατορίας που δημιουργήθηκε σε διάστημα τριών δεκαετιών.
Η μεγαλύτερη δικαίωση
Το πιο ενδιαφέρον στην ιστορία δεν είναι τελικά ότι η Apollo αγοράζει την easyJet. Ούτε ότι η Castlelake έχασε τη μάχη. Ούτε καν ότι η εταιρεία αποτιμήθηκε στα 5,7 δισ. λίρες.
Είναι ότι ο άνθρωπος που επί χρόνια συγκρουόταν με τις διοικήσεις επειδή πίστευε ότι η εταιρεία του είχε μεγαλύτερη αξία και ότι έπρεπε να προστατευθεί από λανθασμένες στρατηγικές επιλογές βρίσκεται σήμερα απέναντι σε έναν από τους μεγαλύτερους επενδυτές του κόσμου που λέει, ουσιαστικά: η easyJet έχει ακόμη πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες από όσες αποτυπώνει η σημερινή της μορφή.
Add comment
Comments