Εδώ και μήνες η Wall Street μοιάζει να προκαλεί τους νόμους της βαρύτητας. Οι αποτιμήσεις βρίσκονται σε επίπεδα που ιστορικά θεωρούνται εξαιρετικά υψηλά.

Από την Αργώ | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Τα επιτόκια παραμένουν υψηλά. Οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων έχουν εκτοξευθεί. Εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια κατευθύνονται σε data centers, chips και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς ακόμη να είναι ξεκάθαρο ποια θα είναι η τελική απόδοση αυτών των επενδύσεων.
Κι όμως, το μεγάλο χρηματιστηριακό κραχ που πολλοί περιμένουν δεν έχει έρθει. Ο επενδυτής και αρθρογράφος John Fieldsend αποφάσισε να θέσει το ερώτημα στο ChatGPT: Γιατί δεν έχει καταρρεύσει ακόμη η χρηματιστηριακή αγορά;
Η απάντηση μπορεί να συμπυκνωθεί σε μία λέξη: Κέρδη. Αλλά αυτή είναι μόνο η αρχή της ιστορίας.
Η Wall Street είναι ακριβή. Πολύ ακριβή
Ας ξεκινήσουμε από το σημείο στο οποίο δύσκολα υπάρχει διαφωνία. Οι αμερικανικές μετοχές δεν είναι φθηνές. Ο δείκτης Shiller CAPE, ο οποίος συγκρίνει τις τιμές των μετοχών με τα πραγματικά εταιρικά κέρδη μιας δεκαετίας ώστε να εξομαλύνει τον οικονομικό κύκλο, βρισκόταν τον Σεπτέμβριο του 2026 περίπου στις: 40,6 φορές τα κέρδη.
Πρόκειται για εξαιρετικά υψηλό επίπεδο. Το CAPE είχε ξεπεράσει το 40 κυρίως κατά την περίοδο της τεχνολογικής φούσκας στα τέλη της δεκαετίας του 1990, ενώ βρίσκεται σήμερα πολύ πάνω από τον μακροχρόνιο ιστορικό μέσο όρο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι επειδή μια αγορά είναι ακριβή πρέπει αύριο να καταρρεύσει. Και εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις γύρω από τους δείκτες αποτίμησης.
Το CAPE δεν είναι χρονόμετρο
Μπορεί να μας πει ότι οι μετοχές είναι ιστορικά ακριβές. Δεν μπορεί να μας πει πότε θα σταματήσουν να είναι ακριβές. Μια υπερτιμημένη αγορά μπορεί να γίνει ακόμη πιο υπερτιμημένη. Και μπορεί να παραμείνει έτσι για χρόνια. Αυτό ακριβώς συνέβη στη δεκαετία του 1990.
Τότε γιατί οι επενδυτές εξακολουθούν να αγοράζουν; Επειδή κάτω από τις υψηλές αποτιμήσεις υπάρχει κάτι πραγματικό: οι αμερικανικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να παράγουν πολύ ισχυρά κέρδη.
Τα στοιχεία της FactSet δείχνουν ότι οι αναλυτές όχι μόνο δεν μείωσαν τις εκτιμήσεις τους για τα κέρδη του S&P 500 στο τρίτο τρίμηνο, αλλά τις αύξησαν κατά 1,2% μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Αυτό είναι ασυνήθιστο. Ιστορικά, καθώς πλησιάζει η περίοδος ανακοίνωσης αποτελεσμάτων, οι αναλυτές τείνουν να μειώνουν τις προβλέψεις τους. Αυτή τη φορά συνέβη το αντίθετο. Και αυτό εξηγεί μεγάλο μέρος της αντοχής της αγοράς.
Η εξίσωση που κρατά όρθια τη Wall Street
Σε υπεραπλουστευμένη μορφή: Τιμή μετοχής = Κέρδη × Αποτίμηση Έστω ότι μια εταιρεία κερδίζει $10 ανά μετοχή και η αγορά πληρώνει 20 φορές τα κέρδη. Η τιμή της είναι: $200.
Αν τα κέρδη αυξηθούν στα $12 και το P/E παραμείνει 20 η μετοχή μπορεί να ανέβει στα: $240 χωρίς να έχει γίνει ακριβότερη με βάση τον συγκεκριμένο δείκτη.
Μια χρηματιστηριακή αγορά μπορεί να ανεβαίνει επειδή οι επενδυτές γίνονται πιο αισιόδοξοι και πληρώνουν όλο και μεγαλύτερους πολλαπλασιαστές. Αλλά μπορεί επίσης να ανεβαίνει επειδή τα κέρδη ανεβαίνουν μαζί της.
Και σήμερα συμβαίνουν, σε διαφορετικό βαθμό, και τα δύο.
Γιατί λοιπόν το CAPE δείχνει κάτι πολύ πιο ανησυχητικό;
Επειδή μετρά κάτι διαφορετικό. Το Shiller CAPE κοιτάζει τα πραγματικά κέρδη της προηγούμενης δεκαετίας. Το forward P/E κοιτάζει τα κέρδη που περιμένει η αγορά στους επόμενους 12 μήνες.
Άρα έχουμε δύο διαφορετικούς φακούς:
Το πρόβλημα επομένως δεν είναι απλώς: "Είναι ακριβή η αγορά;" Είναι. Το πραγματικό ερώτημα είναι: "Θα συνεχίσουν τα κέρδη να αυξάνονται αρκετά γρήγορα ώστε να δικαιολογήσουν τις σημερινές τιμές;"
Και εδώ μπαίνει στην ιστορία η τεχνητή νοημοσύνη.
Το τεράστιο στοίχημα της AI
Microsoft, Alphabet, Meta, Amazon και οι υπόλοιποι τεχνολογικοί γίγαντες πραγματοποιούν μία από τις μεγαλύτερες επενδυτικές εκστρατείες στην ιστορία της τεχνολογίας.
- Data centers.
- GPUs.
- Ενεργειακές υποδομές.
- Δίκτυα.
- Cloud capacity.
- Μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.
Οι επενδύσεις είναι πραγματικές. Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν θα είναι και αρκετά κερδοφόρες. Και εδώ αρχίζει να εμφανίζεται μια νέα ανησυχία.
Το χρήμα αρχίζει να κάνει κύκλους
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της σημερινής AI boom είναι αυτό που στη Wall Street αποκαλείται όλο και συχνότερα κυκλική χρηματοδότηση.
Σε απλουστευμένη μορφή:
Εταιρεία Α → επενδύει στην εταιρεία Β
Εταιρεία Β → αγοράζει chips ή cloud από την εταιρεία Α ή από συνεργάτες της
Η αυξημένη ζήτηση → ενισχύει τα έσοδα του οικοσυστήματος
Τα υψηλότερα έσοδα → δικαιολογούν μεγαλύτερες αποτιμήσεις
Και ο κύκλος συνεχίζεται. Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει απάτη ή ότι η ζήτηση είναι πλασματική. Σημαίνει όμως ότι γίνεται δυσκολότερο να διακρίνει κανείς πόση από τη σημερινή ανάπτυξη αποτελεί τελική πραγματική ζήτηση και πόση δημιουργείται μέσα στο ίδιο επενδυτικό οικοσύστημα.
Και πλέον η ανησυχία δεν προέρχεται μόνο από απαισιόδοξους χρηματιστηριακούς σχολιαστές. Το Reuters σημειώνει ότι ακόμη και αισιόδοξοι επενδυτές της AI εξετάζουν τους κινδύνους που δημιουργούν αυτές οι περίπλοκες χρηματοδοτικές δομές.
$3 τρισ. εκτός ισολογισμού
Εδώ τα μεγέθη αρχίζουν να γίνονται εντυπωσιακά. Σύμφωνα με στοιχεία της Morgan Stanley που επικαλείται το Reuters, οι αμερικανικοί hyperscalers μαζί με Nvidia και Broadcom έχουν περισσότερα από $3 τρισ. σε off-balance-sheet δεσμεύσεις και εγγυήσεις. Και υπάρχουν επιπλέον χρηματοδοτικές δομές υπό ανάπτυξη.
Αυτό δεν σημαίνει $3 τρισ. χρέους που πρόκειται αύριο να καταρρεύσει. Δείχνει όμως πόσο τεράστια έχει γίνει η χρηματοδοτική μηχανή πίσω από την AI.
Και η αγορά ομολόγων αρχίζει να το προσέχει
Εδώ εμφανίζεται ίσως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα προειδοποιητικά σήματα. Οι επενδυτές εταιρικών ομολόγων έχουν αρχίσει να γίνονται περισσότερο επιλεκτικοί απέναντι στους AI-related εκδότες. Όχι επειδή θεωρούν ότι οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες κινδυνεύουν άμεσα να χρεοκοπήσουν.
Αλλά επειδή φοβούνται το μέγεθος των κεφαλαίων που θα χρειαστούν. Οι εκδόσεις χρέους των hyperscalers αναμένεται, σύμφωνα με στοιχεία της Goldman Sachs να φθάσουν το 2027 περίπου στα $420 δισ. Αύξηση περίπου 60% σε σχέση με το 2026.
Η αγορά ομολόγων λοιπόν δεν λέει ακόμη: "Η AI θα αποτύχει". Λέει κάτι πιο διακριτικό: "Θέλω μεγαλύτερη απόδοση για να χρηματοδοτήσω όλο αυτό".
Διαβάστε ακόμα: Πώς επιβιώνει κανείς στην καταραμένη εποχή μας;
Το δεύτερο πρόβλημα: τα επιτόκια
Υπάρχει όμως κάτι ακόμη που διαφοροποιεί τη σημερινή αγορά από την εποχή του εύκολου χρήματος. Οι επενδυτές έχουν πλέον πραγματική εναλλακτική λύση. Στις 23 Σεπτεμβρίου το 10ετές αμερικανικό Treasury είχε απόδοση 5,11%. Το2ετές Treasury 4,85%. Το Federal funds effective rate βρισκόταν στο 3,88%.
Άρα ένας επενδυτής μπορεί να αγοράσει αμερικανικό κρατικό ομόλογο και να πάρει απόδοση γύρω στο 5%. Αυτό αλλάζει δραματικά την εξίσωση των αποτιμήσεων. Όταν το risk-free rate ήταν κοντά στο μηδέν, ένα P/E 30 ή 35 μπορούσε να φαίνεται λιγότερο παράλογο. Όταν όμως το αμερικανικό Δημόσιο προσφέρει περίπου 5%, ο επενδυτής δικαιολογημένα ρωτά: Γιατί να αναλάβω πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο αγοράζοντας μια πανάκριβη μετοχή;
Τότε γιατί δεν έχει γίνει ακόμη το κραχ;
Επειδή ένα κραχ συνήθως χρειάζεται κάτι περισσότερο από υψηλές αποτιμήσεις. Χρειάζεται καταλύτη. Οι υψηλές αποτιμήσεις είναι το εύφλεκτο υλικό. Δεν είναι απαραίτητα το σπίρτο. Το σπίρτο θα μπορούσε να είναι:
- Απότομη επιβράδυνση των εταιρικών κερδών.
- Απογοήτευση από τις αποδόσεις των επενδύσεων στην AI.
- Νέα μεγάλη άνοδος των επιτοκίων και των bond yields.
- Πιστωτικό γεγονός ή προβλήματα στη χρηματοδότηση του AI capex.
- Ύφεση.
- Ένα εξωτερικό γεωπολιτικό ή χρηματοπιστωτικό σοκ.
Χωρίς έναν τέτοιο καταλύτη, το γεγονός ότι η αγορά είναι ακριβή δεν αρκεί από μόνο του για να την κάνει να πέσει.
Και τι πρέπει να κάνει ένας επενδυτής;
Υπάρχουν δύο εξίσου επικίνδυνες βεβαιότητες: "Η αγορά είναι ακριβή, άρα πουλάω τα πάντα" και "Η αγορά ανεβαίνει, άρα δεν υπάρχει κίνδυνος".
Η ιστορία δεν δικαιώνει σταθερά καμία από τις δύο. Το CAPE κοντά στο 40 είναι σοβαρή προειδοποίηση για τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις. Δεν αποτελεί όμως εργαλείο market timing. Αντίστοιχα, η ισχυρή αύξηση των κερδών δικαιολογεί ένα μέρος της ανόδου. Δεν εγγυάται ότι τα κέρδη θα συνεχίσουν να αυξάνονται.
Για τον επενδυτή, επομένως, το κρίσιμο δεν είναι να μαντέψει ποια ημέρα θα γίνει το κραχ. Αλλά να εξετάσει εάν το χαρτοφυλάκιό του μπορεί να αντέξει ένα.
Τα πέντε πράγματα που αξίζει να παρακολουθούμε
Πρώτον: αναθεωρήσεις των εκτιμήσεων για τα εταιρικά κέρδη.
Εάν οι αναλυτές αρχίσουν να μειώνουν μαζικά τις προβλέψεις κερδών, ένα από τα σημαντικότερα στηρίγματα της αγοράς θα έχει εξαφανιστεί.
Δεύτερον: εμπορική αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Οι επενδυτές κάποια στιγμή θα απαιτήσουν να δουν πραγματικές ταμειακές ροές από τις εκατοντάδες δισεκατομμύρια επενδύσεων.
Τρίτον: ελεύθερες ταμειακές ροές των hyperscalers.
Το capex μπορεί να αυξάνεται γρηγορότερα από τις λειτουργικές ταμειακές ροές μόνο για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Τέταρτον: αποδόσεις ομολόγων.
Ένα 10ετές Treasury πάνω από το 5% αυξάνει αισθητά το hurdle rate για τις μετοχές.
Πέμπτον: credit spreads.
Η αγορά εταιρικών ομολόγων συχνά βλέπει προβλήματα πριν αυτά γίνουν εμφανή στις μετοχές.
Το πραγματικό παράδοξο της Wall Street
Ίσως λοιπόν κάνουμε λάθος ερώτηση. Δεν πρέπει να ρωτάμε γιατί δεν έχει καταρρεύσει ακόμη η αγορά. Η απάντηση είναι σχετικά απλή: Επειδή τα κέρδη παραμένουν ισχυρά, η οικονομία δεν έχει δώσει ακόμη το σοκ που απαιτείται και οι επενδυτές εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η AI μπορεί να μετατρέψει τις τεράστιες σημερινές επενδύσεις σε ακόμη μεγαλύτερα αυριανά κέρδη.
Η πιο ενδιαφέρουσα ερώτηση είναι διαφορετική. Τι θα συμβεί εάν ένα από αυτά πάψει να ισχύει; Εκεί βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος. Το CAPE κοντά στο 40 δεν μας λέει ότι το κραχ θα γίνει αύριο. Το 10ετές στο 5% δεν μας λέει ότι οι μετοχές πρέπει να πέσουν. Ούτε οι τεράστιες επενδύσεις στην AI αποδεικνύουν ότι υπάρχει φούσκα.
Όλα μαζί, όμως, δημιουργούν μια αγορά στην οποία το περιθώριο λάθους γίνεται όλο και μικρότερο. Η Wall Street δεν χρειάζεται πλέον απλώς καλά νέα. Χρειάζεται τα τεράστια κέρδη που έχει ήδη προεξοφλήσει. Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη διαφορά ανάμεσα σε μια ακριβή αγορά και σε μια πραγματικά επικίνδυνη αγορά.


Add comment
Comments