Από τον Κώστα Υφαντή| Protagon.gr
Η τουρκική ανακοίνωση χωροθέτησης θαλάσσιων πάρκων στο Βόρειο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, που εκτείνονται κατά περίπτωση και εκτός των τουρκικών χωρικών υδάτων σε μη οριοθετημένες περιοχές, ήταν μια δυσάρεστη εξέλιξη αλλά σε καμία περίπτωση δεν ήταν έκπληξη.
Μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε ότι δεν υπήρξε κανένας αιφνιδιασμός στην Αθήνα. Ήταν πάντοτε μια πολύ πιθανή αντίδραση της Άγκυρας στις ελληνικές κινήσεις τα προηγούμενα χρόνια (θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, χωροθέτηση ελληνικών θαλάσσιων πάρκων κ.λπ.).
Η θεμελιώδης διαφορά, βεβαίως, είναι ότι η Αθήνα ήταν πολύ προσεκτική να μην παραβιάσει τις σχετικές προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας. Η κίνηση της Αγκυρας περιέχει τα σπέρματα μιας επιστροφής σε συνθήκες έντασης και δημιουργεί προϋποθέσεις κρίσης.
Το ερώτημα είναι τι επιδιώκει η Αγκυρα και γιατί τώρα. Και είναι ένα ερώτημα μάλλον εύκολο να απαντηθεί.
Η χθεσινή ανακοίνωση είναι απολύτως εναρμονισμένη με τις πάγιες εδώ και πάνω από μισό αιώνα θέσεις της τουρκικής διπλωματίας στην καρδιά των οποίων βρίσκεται το αφήγημα ("νομικό", αλλά κυρίως γεωπολιτικό) ότι το Αιγαίο είναι μια περίπτωση ειδικών συνθηκών και έτσι τα ελληνικά νησιά δεν έχουν δικαιώματα πέραν των 6 ναυτικών μιλίων χωρικών υδάτων εθνικής κυριαρχίας.
Δεν δικαιούνται, δηλαδή, θαλάσσιες ζώνες, υφαλοκρηπίδα κ.λπ.
Και άρα, η όποια οριοθέτηση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ηπειρωτικές ακτές των δύο χωρών και να εξελιχθεί στη βάση μιας διμερούς, όχι αποκλειστικά νομικής αλλά κυρίως πολιτικής διαπραγμάτευσης.
Όλα αυτά είναι γνωστά, όπως είναι γνωστό ότι εξ αυτών των θέσεων δεν είναι δυνατή μια συμφωνία οριοθέτησης, καθώς ένας έντιμος συμβιβασμός θα πρέπει να κινείται στο πλαίσιο των προβλέψεων του Δικαίου της Θάλασσας για να είναι πολιτικά βιώσιμος.
Αλλά δεν είναι μόνο αυτό που ίσως εξηγεί την κίνηση της Τουρκίας. Οπως αναφέρθηκε πιο πάνω, η Άγκυρα αντιδρά με αυτόν το τρόπο σε κινήσεις της Αθήνας που θεωρεί (κακώς) ότι δημιουργούν τετελεσμένα.
Διαβάστε ακόμα: Η Συμφωνία της Μέκκας: Γιατί - και γιατί τώρα;
Σε αυτό το ερμηνευτικό σχήμα - που δεν παραγνωρίζει καθόλου την σημασία του τουρκικού μαξιμαλισμού (που πλέον έχει όνομα, "Γαλάζια Πατρίδα") – η Άγκυρα είχε δύο κατά βάση επιλογές, αν αποκλείσουμε την πιθανότητα στροφής 180 μοιρών και την αποδοχή της προσφυγής στη διεθνή δικαιοσύνη και την ακραία περίπτωση στρατιωτικής ενέργειας:
Η πρώτη επιλογή θα ήταν να μην κάνει τίποτε και να περιορισθεί σε μια έντονη διπλωματική διαμαρτυρία για τις ελληνικές πρωτοβουλίες.
Προφανώς αυτό θα ήταν πολιτικά επιζήμιο για το πρόεδρο Ερντογάν, όσο και αν επιχειρεί να ευνουχίσει την κεμαλική αντιπολίτευση στο εσωτερικό.
Η άλλη τελικά μοναδική επιλογή ήταν να απαντήσει έτσι όπως απάντησε. Δηλαδή, όχι στρατιωτικοποιώντας τη "διαφορά", αλλά αντιγράφοντας τον ελληνικό σχεδιασμό σύμφωνα με τις πάγιες τουρκικές θέσεις και διεκδικήσεις, δηλαδή ότι τα νησιά δεν έχουν δικαιώματα.
Αν δεν το έκανε αυτό, δηλαδή αν τα θαλάσσια πάρκα δεν εκτείνονταν πέραν των τουρκικών υδάτων, θα ήταν σαν να αποδεχόταν τις σύμφωνες με το Δίκαιο της Θάλασσας ελληνικές θέσεις.
Η χωροθέτηση θαλάσσιων πάρκων εντός των τουρκικών χωρικών υδάτων θα ήταν αποδοχή της ελληνικής επιχειρηματολογίας ότι τα νησιά έχουν επί της αρχής πλήρη επιρροή και δικαιώματα.
Γενικά, αυτή η κίνηση, μπορούμε να εικάσουμε σχετικά αξιόπιστα, ότι κινείται στο πνεύμα του νομοσχεδίου για τη Γαλάζια Πατρίδα. Και αυτό ίσως εξηγεί το χρονικό σημείο που επέλεξε η Αγκυρα.
Προφανώς, δεν έχει να κάνει με την ημέρα (της Παναγίας) αν και δείχνει έλλειψη ευαισθησίας. Εχει να κάνει με έναν σχεδιασμό που έχει τον χαρακτήρα του επείγοντος εξαιτίας της κυρίαρχης αίσθησης στην Τουρκία ότι τα λεγόμενα "ήρεμα νερά" έχουν λειτουργήσει υπέρ της Ελλάδος.
Ότι, δηλαδή, η απουσία ελεγχόμενης έντασης λειτούργησε θετικά για την Αθήνα, καθώς απαλλαγμένη από την άσκηση τουρκικής πίεσης, ξεδίπλωσε ένα συνολικό στρατηγικό σχεδιασμό περιορισμού των τουρκικών συμφερόντων.
Τι ειρωνεία, αν σκεφτεί κανείς την αντίστοιχη "ανάλυση" στα καθ’ ημάς…
Η Αθήνα αντέδρασε όπως έπρεπε σε επίπεδο ανακοινώσεων. Ομως τα δύσκολα είναι μπροστά. Δύσκολα η ελληνική διπλωματία θα μείνει σε μια ανακοίνωση. Και αυτό είναι που απαιτεί μια συστηματική ανάλυση των επόμενων κινήσεων και των πιθανών συνεπειών τους.
Η Ελλάδα έχει αρκετές επιλογές αλλά όλες, ιδιαίτερα αν είναι στο πεδίο, έχουν μικρότερο ή μεγαλύτερο ρίσκο κλιμάκωσης. Η τουρκική κίνηση μεταφέρει το δίλημμα της κλιμάκωσης στην Αθήνα.
Ελληνική χωροθέτηση που θα επικαλύπτει την Τουρκική είναι μια επιλογή που θα ακουστεί πολύ το επόμενο διάστημα αλλά θέλει μεγάλη προσοχή (και ως προς τις νομικές της διαστάσεις).
"Ναυμαχίες" ακτοφυλακών μπορεί να είναι πλέον μια νέα κανονικότητα, όπως στη Νότια και Ανατολική Σινική Θάλασσα. Αν παραμείνουμε σε αυτό το επίπεδο αντιπαράθεσης (αντίστοιχο με τις δεκαετίες αερομαχιών στον εναέριο χώρο του Αιγαίου), οι αντοχές προσωπικού και υλικού θα δοκιμαστούν πολύ.
Ο κίνδυνος ατυχήματος θα αυξηθεί σημαντικά.
Οι πιθανότητες η ένταση να ξεφύγει σε επίπεδο κρίσης είναι πραγματικός. Το Λιμενικό Σώμα θα πρέπει ήδη να εκπονεί σενάρια και να διαμορφώνει πρωτοκόλλα. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει το μήνυμα προς την άλλη πλευρά θα πρέπει να είναι σαφές και να μην επιδέχεται παρερμηνείες. Και κάτι ακόμη:
Επειδή θα διατυπωθούν και πάλι με ένταση προτάσεις για μονομερή ανακήρυξη θαλασσίων ζωνών, να μην ξεχνάμε ότι κάτι τέτοιο δεν είναι σύμφωνο με το Δίκαιο της Θάλασσας σε ένα γεωγραφικό ανάγλυφο όπως αυτό του Αιγαίου.
Ας μην επιμολυνθεί η δημόσια συζήτηση με προτάσεις προφανώς παράνομες.
Add comment
Comments