Θέλεις να καταστρέψεις τους ενοικιαστές; Βάλε πλαφόν στα ενοίκια

Σχεδόν σε όλα τα group που παρακολουθώ, βλέπω τους περισσότερους ενοικιαστές να βρίζουν τους ιδιοκτήτες και τους περισσότερους ιδιοκτήτες να προσβάλλουν τους ενοικιαστές, σε συναισθηματικές συζητήσεις που προσφέρουν απλά "στιγμιαία εκτόνωση". Οι πιο νηφάλιοι ενοικιαστές προσπαθούν να εξηγήσουν πως δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα με τη σημερινή κατάσταση, ενώ οι πιο νηφάλιοι ιδιοκτήτες εξηγούν πως με φορολογία, ΕΝΦΙΑ και μη προστασία από τυχόν κακοπροαίρετο ενοικιαστή, δεν τους συμφέρει να ανοίξουν το σπίτι τους ή να το ενοικιάσουν φθηνά.

Τα προτεινόμενα μέτρα στη ΔΕΘ δεν αρκούν. Αν μείνουμε σε αυτά, τότε θα έχουμε τα εξής δεδομένα το 2027:

• Το Στεγαστικό πρόβλημα θα "ζεματάει" πλέον (το φωνάζω ήδη από το 2023)
• Η ζήτηση θα πολλαπλασιαστεί τεχνητά από το πρόγραμμα "Το Σπίτι μου, 3". Ας πούμε πως οι 100 ζητήσεις θα γίνουν άμεσα 300.
• Η προσφορά, που είναι ήδη μικρή, δεν θα μεγαλώσει αρκετά. Ας πούμε πως τα 40 διαθέσιμα σπίτια θα γίνουν σε "σταδιακά" 50. 
• Το "Σπίτι μου, 3" θα ακυρώσει για άλλη μία χρονιά τα ευεργετήματα των υπόλοιπων σωστών μέτρων.

Για το πρόβλημα χρειαζόμαστε επειγόντως γενναία και τολμηρά μέτρα, για να ανοίξουν μαζικά τα κλειστά σπίτια. Αν μείνουμε στην παραπάνω πολιτική... it doesn’t cut it, όπως λέμε και εμείς στην Κατερίνη (δεν είναι αρκετή). Το πρόβλημα πρωτίστως αφορά τα ενοίκια, με 3 στους 10 Έλληνες πλέον να μην έχει δικό του σπίτι. "Άρα να βάλουμε πλαφόν, να τελειώνουμε!"

Ποιοι το υποστηρίζουν;

Εδώ εμφανίζεται μία μεγάλη ομάδα πολιτών που ζητάει εδώ και χρόνια να μπει πλαφόν στις τιμές των ενοικίων, ως λύση για το Στεγαστικό πρόβλημα. Στους πολίτες αυτής της κατηγορίας εντοπίζεις εύκολα τέσσερις κατηγορίες ανθρώπων:

• Αυτούς που δεν καταλαβαίνουν το πώς διαμορφώνονται οι τιμές των ακινήτων, αγνοούν τους μηχανισμούς της αγοράς. Είναι καλοπροαίρετοι, αλλά δεν ενδιαφέρονται για λεπτομέρειες, θέλουν "λύση τώρα" και συχνά έχουν κουραστεί από κακές εμπειρίες που είχαν στο παρελθόν κλπ.
• Αυτούς που απλά... μισούν τους ιδιοκτήτες ακινήτων. Πιστεύουν πως αν επιβληθούν σε βάρος τους τιμωρητικά μέτρα, θα πάθουν οικονομική ζημιά και θα αναγκαστούν να δώσουν τα σπίτια τους προς φθηνή ενοικίαση ("διπλή χαρά" για αυτούς).
• Αυτούς που βρίζουν και προσπαθούν να ρίξουν την αγορά, επειδή δεν πρόλαβαν να αγοράσουν φθηνά πριν 10 χρόνια. (Αν αγοράσουν, θα είναι οι πρώτοι που θα αλλάξουν γνώμη και θα λένε τα ακριβώς αντίθετα).
• Και φυσικά αυτούς που προσπαθούν να εκμεταλλευθούν όλους τους παραπάνω, πουλώντας τους είτε ψεύτικες υποσχέσεις (πολιτικοί;), είτε πάσης φύσεως υπηρεσίες. Αυτοί ξέρουν πολύ καλά πως το πλαφόν δεν αποτελεί λύση.

Όλοι οι παραπάνω είναι αρκετά θορυβώδεις και συχνά ντύνουν και με "ιδεολογικό μανδύα" το αίτημά τους. "Ηλία, γιατί γράφεις τέτοια πράγματα για κάποιους ενοικιαστές; Έχεις κάτι μαζί τους;" μπορεί να σκεφθείς. Όχι φυσικά, δεν έχω τίποτε με κανέναν, απλά εξηγώ ποιοι και γιατί μιλάνε για πλαφόν.

Τι θα γινόταν αν έμπαινε πλαφόν στα ενοίκια;

Οι δύο αναπάντητες ερωτήσεις

Για το θέμα έχω συζητήσει ως τώρα:

• Με πολύ κόσμο, διαδικτυακά
• Σε πολλές συζητήσεις και παρέες
• Με τους φοιτητές του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, όταν το 2025 έκανα εκεί "speed debate" με 43 φοιτητές, για θέματα ακινήτων (οι οποίοι "το πάλεψαν" περισσότερο από όλους, Θα χαρώ να οργανωθεί ξανά ένας τέτοιος διάλογος)

Υπάρχουν δύο ερωτήματα που κάνω σε όλες και όλους και δεν έχω λάβει ως τώρα απαντήσεις:

• • "Ας πούμε ότι αύριο μπαίνει πλαφόν στα ενοίκια, με τα Χ κριτήρια που θα ορίσουν κάποιοι κρατικοί υπάλληλοι.
  • Έτσι, πχ σε μία περιοχή όπου ένα διαμέρισμα 60 τετραγωνικών έχει σήμερα ζητούμενο ενοίκιο €700 /μήνα, με το πλαφόν θα επιτραπεί να ενοικιαστεί με €300 / μήνα.
  • Με βάση την τιμή του πλαφόν, 50 υποψήφιοι ενοικιαστές θα καταφθάσουν και θα προσπαθήσουν να πάρουν το διαμέρισμα.
• Α. Με ποιο κριτήριο θα επιλέξει ο ιδιοκτήτης 1 από τους 50;
• Β. Τι θα κάνουν οι υπόλοιποι 49, αν τους πει "θα το δώσω σε άλλον"; Απλά θα φύγουν, ή θα προτείνουν επιπλέον "μαύρα" λεφτά για να πάρουν αυτοί το σπίτι;"

Σε αυτά τα δύο ερωτήματα οι αντιδράσεις ποικίλλουν από αμηχανία, εξήγηση του αδιεξόδου των ενοικιαστών, μέχρι... "συμπεριφορά ανθρώπου που έχει υποστεί εξορκισμό". Οι "απαντήσεις" που παίρνω δείχνουν παντελή έλλειψη της πραγματικότητας, ή απλά άρνησή της:

• Α. "Θα το δώσει σε όποιον θέλει και δεν θα πάρει μαύρα". 

Απάντηση: Αν ήθελε να ενοικιάσει πολύ φθηνά το σπίτι του, θα το έκανε και τώρα.

• Β. "Θα πρέπει να ελέγξει τη συναλλαγή η Εφορία και να γίνουν έλεγχοι για να παταχθούν τα "μαύρα" που δίνονται".

Απάντηση: Σωστά, όμως αυτό δεν συνέβη ποτέ ως τώρα, πώς θα γίνει από εδώ και πέρα;

• Γ. "Γιατί να θέλει να παρανομήσει; Ας μείνει στα λίγα και νόμιμα, που θα τα εισπράκει σίγουρα".

Απάντηση: Αν ήθελε τα λίγα, θα τα έπαιρνε και τώρα. Αν δεν θελήσει να παρανομήσει (όπως θα του προτείνουν πολλοί δυνητικοί ενοικιαστές), το πιθανότερο είναι να κρατήσει κλειστό το σπίτι.

• Δ. "Τότε να του βάλουμε μεγάλο φόρο για κλειστά σπίτια, για να τον αναγκάσουμε να το ενοικιάσει!"

Απάντηση: Εκτός της καταπάτησης του δικαιώματος της ιδιοκτησίας που θα σήμαινε κάτι τέτοιο σε μεμονωμένους ιδιοκτήτες που νόμιμα απέκτησαν την περιουσία τους, αυτό θα είχε δύο αποτελέσματα:

1. Θα έκαναν εικονικές ενοικιάσεις, στο όριο του πλαφόν.
2. Θα πουλούσαν το σπίτι και θα το αγόραζε κάποιος πλούσιος και όχι κάποιος ενοικιαστής που έχει ανάγκη κλπ.

• Ε. "Και γιατί να κάνει εικονική σύμβαση με το πλαφόν και να μην το δώσει σε κάποιον;"

Απάντηση: Επειδή θα φοβηθεί μήπως συμβούν ζημιές στο ακίνητό του και καταλήξει να πληρώσει περισσότερα για επισκευές, από όσα θα εισπράξει από ενοίκια.

• Ζ. "Ναι, αλλά οι ενοικιαστές δεν μπορούν να πληρώσουν αυτά τα ποσά!"

Απάντηση: Σωστά, αλλά αυτό δεν είναι επιχείρημα, είναι απλά διαπίστωση με την οποία συμφωνώ. Σε αυτό το πρόβλημα λύση δεν είναι το πλαφόν.