Ο Φρίντριχ Μερτς είπε χθες κάτι πολύ σημαντικό. Παραδέχθηκε ότι η εμπιστοσύνη των Γερμανών στους θεσμούς υποχωρεί και ότι το κράτος έχει γίνει υπερβολικά περίπλοκο. Μετά το καταστροφικό για το CDU αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο, ο Γερμανός καγκελάριος υποσχέθηκε αλλαγή, μεταρρυθμίσεις, αποφασιστικότητα και υπομονή. Όλα σωστά. Αλλά δεν είπε το σημαντικότερο.
Από τον Αλέξανδρο Σκούρα | Liberal.gr
Πώς φτάνει μια από τις πλουσιότερες, σταθερότερες και θεσμικά ισχυρότερες δημοκρατίες του κόσμου στο σημείο οι πολίτες της να χάνουν την εμπιστοσύνη τους στο σύστημα; Μια κλασικά φιλελεύθερη απάντηση μπορεί να περιγραφεί σε τρία πολύ απλά στάδια.
Πρώτο στάδιο. Το κράτος επιχειρεί να λύσει κάθε πρόβλημα. Κάθε οικονομική, κοινωνική ή περιβαλλοντική δυσκολία γεννά έναν νέο κανόνα, έναν φόρο, μια απαγόρευση, μια εξαίρεση, μια επιδότηση ή μια διοικητική διαδικασία. Κάθε παρέμβαση παρουσιάζεται χωριστά ως λογική. Το άθροισμά τους όμως δημιουργεί κάτι πολύ διαφορετικό. Ένα οικονομικό περιβάλλον τόσο περίπλοκο ώστε ο πολίτης και η επιχείρηση χρειάζονται όλο και περισσότερη ενέργεια όχι για να παράγουν, αλλά για να συμμορφώνονται.
Ο Ρόναλντ Ρήγκαν το είχε περιγράψει το 1986 με το γνωστό του αστείο: "Αν κινείται, φορολόγησέ το. Αν συνεχίζει να κινείται, ρύθμισέ το. Και αν σταματήσει να κινείται, επιδότησέ το". Στη Γερμανία, και την ΕΕ γενικότερα, το αστείο δεν ακούγεται πλέον ιδιαίτερα αστείο.
Διαβάστε ακόμα: Η Ελλάδα έφτασε να δίνει μαθήματα μεταρρυθμίσεων στη Γερμανία
Δεύτερο στάδιο. Η οικονομία αρχίζει να χάνει την ορμή της. Οι επενδύσεις γίνονται δυσκολότερες, η επιχειρηματικότητα ακριβότερη και η προσαρμογή στις τεχνολογικές αλλαγές βραδύτερη. Ο πολίτης όμως δεν βλέπει μπροστά του τον "κρατισμό" ως αφηρημένη έννοια. Βλέπει καθυστερήσεις, ακριβότερη ενέργεια, λιγότερες ευκαιρίες, χαμηλότερες προσδοκίες και ένα κράτος που ζητά συνεχώς περισσότερα ενώ δυσκολεύεται να προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες. Κάπου εκεί αρχίζει να σπάει η εμπιστοσύνη.
Και τότε φτάνουμε στο τρίτο στάδιο. Η οικονομική απογοήτευση μετατρέπεται σε πολιτική οργή. Δεν υπάρχει βεβαίως ένας μοναδικός λόγος που εξηγεί την άνοδο των πολιτικών άκρων. Η μετανάστευση, η ασφάλεια, η ταυτότητα, η εξωτερική πολιτική και πολλές άλλες παράμετροι παίζουν ρόλο. Όμως η στασιμότητα (ή και η ύφεση, όπως συνέβη σε μας) δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για όσους υπόσχονται ότι το πρόβλημα δεν είναι μια λανθασμένη πολιτική αλλά ολόκληρο το σύστημα.
Στο Μεκλεμβούργο το AfD έφτασε το 37%, ενώ το CDU περιορίστηκε στο 5,5%, το χειρότερο αποτέλεσμα των Χριστιανοδημοκρατών σε κρατιδιακές εκλογές από το 1949. Αυτοί οι αριθμοί δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους την παραπάνω αλυσίδα. Δείχνουν όμως πόσο σοβαρή έχει γίνει η κρίση εμπιστοσύνης που ο ίδιος ο Μερτς αναγνωρίζει.
Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο ευρωπαϊκό διακύβευμα. Η Γερμανία δεν είναι απλώς άλλη μία ευρωπαϊκή οικονομία. Αποτελεί οικονομικό και πολιτικό κέντρο βάρους της ηπείρου και σημαντικό πυλώνα της Δύσης. Μια Γερμανία δυναμική, ανοικτή και θεσμικά σταθερή ενισχύει ολόκληρη την Ευρώπη. Μια Γερμανία στάσιμη, φοβική και πολιτικά κατακερματισμένη δημιουργεί προβλήματα πολύ πέρα από τα σύνορά της.
Ο Μερτς είπε ότι η Γερμανία χρειάζεται ένα νέο ξεκίνημα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτό το νέο ξεκίνημα θα περιοριστεί στην καλύτερη διαχείριση ενός υπερβολικά περίπλοκου κράτους ή αν θα φτάσει μέχρι την απαιτούμενη λύση. Να γίνει το κράτος λιγότερο περίπλοκο.
Add comment
Comments