Η αύξηση των φόρων εισοδήματος σχεδόν πάντα οδηγεί σε μείωση των εσόδων και της οικονομικής δραστηριότητας.
Αν έχετε περάσει λίγο χρόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τελευταία, πιθανότατα θα έχετε δει συζητήσεις γύρω από τους φόρους εισοδήματος σε επίπεδο πολιτειών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι λεγόμενες "κόκκινες" πολιτείες, που διοικούνται από τους Ρεπουμπλικανούς, μειώνουν ή καταργούν τους φόρους, ενώ οι "μπλε", υπό Δημοκρατική διοίκηση, προχωρούν σε αυξήσεις.
Λέγεται συχνά ότι στην οικονομία δεν υπάρχουν ελεγχόμενα πειράματα. Ωστόσο, η ιστορία έχει προσφέρει αρκετά παραδείγματα - από τη Βόρεια και Νότια Κορέα έως την Ανατολική και Δυτική Γερμανία, ακόμη και τη Χιλή και την Αργεντινή. Με ορισμένες πολιτείες να αυξάνουν σημαντικά τη φορολογία και άλλες να τη μειώνουν δραστικά, τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα αυτής της "δοκιμής" είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμα: πολιτείες με χαμηλότερους φόρους τείνουν να προσελκύουν ανθρώπινο δυναμικό και κεφάλαια, ενώ εκείνες με υψηλότερους φόρους τα χάνουν.
Η τάση αυτή δεν είναι νέα, αλλά ενισχύθηκε σημαντικά μετά το 2017, με την ψήφιση του νόμου Tax Cuts and Jobs Act, ο οποίος περιόρισε την έκπτωση κρατικών και τοπικών φόρων στα $10.000, διευρύνοντας τις φορολογικές διαφορές μεταξύ των πολιτειών. Αυτό πυροδότησε ένα κύμα μετακίνησης πληθυσμού και κεφαλαίων, οδηγώντας σε σημαντικές δημογραφικές αλλαγές: πολιτείες όπως η Καλιφόρνια και η Νέα Υόρκη καταγράφουν εκροές, ενώ η Φλόριντα και το Τέξας αποτελούν βασικούς προορισμούς.
Μακροπρόθεσμα, η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι θα αναδιαμορφώσει σε βάθος και τον εκλογικό χάρτη των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πολιτείες που μειώνουν τον φόρο εισοδήματος
Το 2010, η South Carolina είχε τον υψηλότερο φόρο εισοδήματος στον αμερικανικό Νότο, στο 7%. Οι Ρεπουμπλικανοί της πολιτείας είχαν αρχικά μπλοκάρει τις προσπάθειες της τότε κυβερνήτριας Nikki Haley (2011–2017) για μείωση του φόρου, ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει πιο δεκτικοί. Σήμερα, ο συντελεστής έχει μειωθεί στο 5,2% και, μέσω μηχανισμών που συνδέονται με την επίτευξη δημοσιονομικών στόχων, προβλέπεται η σταδιακή πλήρης κατάργησή του. Η πολιτεία διαθέτει επίσης από τους χαμηλότερους φόρους ακινήτων στις ΗΠΑ.
Στο Arkansas, υπό τη Ρεπουμπλικανή κυβερνήτρια Sarah Huckabee Sanders, έχει εκπονίσει σχέδιο για πλήρη κατάργηση του φόρου εισοδήματος. Ο συντελεστής έχει ήδη μειωθεί στο 3,9% και αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω, εφόσον επιτευχθούν συγκεκριμένοι δημοσιονομικοί στόχοι. Παράλληλα, μειώνονται και οι εταιρικοί φόροι. Ο ανώτατος συντελεστής, που το 2013 έφτανε το 7%, είχε ήδη μειωθεί στο 4,9% επί θητείας του Ρεπουμπλικανού κυβερνήτη Asa Hutchinson.
Οι πολιτείες Kentucky, Mississippi και Oklahoma σχεδιάζουν επίσης την πλήρη κατάργηση του φόρου εισοδήματος. Στο Kentucky, ο Δημοκρατικός κυβερνήτης Andy Beshear άσκησε βέτο σε σχετικές μειώσεις, όμως το κοινοβούλιο της πολιτείας το ανέτρεψε. Όπως και σε άλλες πολιτείες, εφαρμόζονται "μηχανισμοί ενεργοποίησης" (triggers), βάσει των οποίων ο φόρος μειώνεται σταδιακά - κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες - εφόσον επιτυγχάνονται οι στόχοι εσόδων. Ο συντελεστής στο Kentucky έχει ήδη μειωθεί στο 3,5%.
Στο Mississippi έχουν υιοθετηθεί παρόμοια μέτρα, με ορισμένες διαφοροποιήσεις στον τρόπο υπολογισμού των εσόδων. Εάν ο συντελεστής φτάσει στο 0%, ο φόρος καταργείται ρητά και η επαναφορά του θα απαιτούσε νέα νομοθεσία. Στην Oklahoma, ο ανώτατος συντελεστής έχει μειωθεί στο 4,5%, με αντίστοιχους μηχανισμούς για περαιτέρω μειώσεις.
Οι πολιτικές αυτές στηρίζονται στη λεγόμενη θεωρία της Laffer Curve, σύμφωνα με την οποία υπάρχει ένα επίπεδο φορολογίας που μεγιστοποιεί τα έσοδα και ένα που ενισχύει την ανάπτυξη. Η βασική ιδέα είναι ότι η μείωση των φόρων μπορεί να οδηγήσει σε οικονομική ανάπτυξη και, τελικά, σε αύξηση των εσόδων μέσω άλλων φόρων, όπως οι φόροι κατανάλωσης και ακινήτων.
Διαβάστε ακόμα: Πόσος είναι ο κατώτατος μισθός;
Η Indiana έχει μειώσει μέχρι στιγμής τον φόρο εισοδήματος στο 2,9% και σχεδιάζει περαιτέρω μικρές μειώσεις, χωρίς όμως να προχωρήσει σε πλήρη κατάργησή του. Η Iowa μείωσε τους συντελεστές από 5,7% σε ενιαίο (flat) φόρο 3,8% και σχεδιάζει περαιτέρω μείωση στο 3,5% την επόμενη χρονιά, επίσης χωρίς πρόθεση κατάργησης.
Το Idaho προχώρησε πέρυσι σε μείωση από 5,695% σε 5,3%, με τις συνήθεις επικρίσεις από προοδευτικά think tanks για απώλειες εσόδων και αύξηση ανισοτήτων. Η Nebraska μείωσε τον ανώτατο συντελεστή από 5,2% σε 3,99% έως το 2027, ενώ παράλληλα περιόρισε και τη φορολογία των επιχειρήσεων. Αν και δεν υιοθετεί πλήρως ενιαίο φόρο, κινείται προς πιο "επίπεδη" φορολογική δομή, μειώνοντας τα φορολογικά κλιμάκια.
Η Utah μειώνει φόρους για έκτη συνεχόμενη χρονιά, με τον ανώτατο συντελεστή να υποχωρεί από 5% σε 4,45%. Η Louisiana εισήγαγε φέτος ενιαίο φόρο 3%, από 4,25% πριν δύο χρόνια, αυξάνοντας παράλληλα - σε κάποιο βαθμό - τον φόρο κατανάλωσης. Στο Missouri, οι μειώσεις φόρων συνεχίζονται για πέμπτη φορά, με τον συντελεστή να διαμορφώνεται στο 4,7% και σχέδιο πλήρους κατάργησης σε βάθος χρόνου, αντισταθμίζοντας τα έσοδα με διεύρυνση της φορολογίας κατανάλωσης.
Η North Carolina, με Δημοκρατικό κυβερνήτη, μείωσε φέτος τον φόρο στο 3,99%, απλοποιώντας τη δομή, ενώ σχεδιάζει περαιτέρω μείωση στο 1,99% έως το 2030. Η West Virginia προχώρησε επίσης σε μικρή μείωση, με τον κυβερνήτη Jim Justice να δηλώνει ότι "πρέπει να συνεχίσουμε την πορεία προς την κατάργηση του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων".
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η Florida - όπου δεν επιβάλλεται φόρος εισοδήματος - εξετάζει ακόμη και την κατάργηση του φόρου ακινήτων, βασιζόμενη αποκλειστικά στη φορολογία κατανάλωσης για τα δημόσια έσοδα. Στην πολιτεία, οι φόροι ακινήτων δεν θεωρούνται ιδιαίτερα χαμηλοί, με τον κυβερνήτη Ron DeSantis να έχει κατά καιρούς ασκήσει κριτική για την "άδικη" φύση τους.
Αυτά είναι τα θετικά νέα. Τα αρνητικά είναι ότι αρκετές πολιτείες αυξάνουν ή εξετάζουν αυξήσεις φόρων — ακόμη και την επιβολή φόρων περιουσίας.
Πολιτείες που επιδιώκουν υψηλότερη φορολόγηση
Στην California, η πρόταση για φόρο περιουσίας - ο αποκαλούμενος "2026 Billionaire Tax Act”- προβλέπει εφάπαξ φόρο 5% για περιουσίες άνω του $1 δισ. Πολλοί δισεκατομμυριούχοι αντέδρασαν εγκαταλείποντας την πολιτεία. Δεδομένου ότι τα δημόσια έσοδα της Καλιφόρνιας εξαρτώνται περισσότερο από εύπορους φορολογούμενους σε σχέση με άλλες πολιτείες, η φυγή κεφαλαίων και ανθρώπινου δυναμικού εκτιμάται ότι θα έχει σημαντικό αντίκτυπο. Πρόσφατη ανάλυση εκτιμά τα έσοδα στα $40 δισ. - πολύ κάτω από τα $100 δισ. που προβλέπονταν - ενώ η συνολική οικονομική επίπτωση αποτιμάται αρνητικά, στα -$24,7 δισ.
Το Maryland αναθεωρεί τη φορολογική πολιτική της προηγούμενης περιόδου, εισάγοντας δύο νέα ανώτερα φορολογικά κλιμάκια, με ανώτατο συντελεστή 6,5%. Η Massachusetts επέβαλε πρόσθετο φόρο 4% για εισοδήματα άνω του $1 εκατ., ανεβάζοντας τον ανώτατο συντελεστή στο 9%. Η πολιτεία Washington ενέκρινε φόρο 9,9% για υψηλά εισοδήματα, με τη συνταγματικότητά του να αναμένεται να κριθεί στα δικαστήρια.
Στο Connecticut εξετάζεται πρόσθετος φόρος 1,75% στα κεφαλαιακά κέρδη για εισοδήματα άνω του $1 εκατ., ενώ ο ισχύων συντελεστής βρίσκεται στο 6,99%. Στη Hawaii προωθείται φόρος περιουσίας 1% για καθαρή αξία άνω των $20 εκατ. Το Illinois προτείνει συνταγματική τροποποίηση για πρόσθετο φόρο 3% σε εισοδήματα άνω του $1 εκατ., ενώ στο Michigan εξετάζεται αντίστοιχος φόρος 5%. Στο Rhode Island προτείνεται πρόσθετος φόρος 3% από το 2027, ενώ στη Virginia σχεδιάζονται νέα φορολογικά κλιμάκια 8% και 10% για υψηλά εισοδήματα.
Στη Νέα Υόρκη, ο δήμαρχος Zohran Mamdani προτείνει αύξηση του ανώτατου δημοτικού φόρου από 3,88% σε 5,88% για εισοδήματα άνω του $1 εκατ., γεγονός που θα εκτόξευε το συνολικό φορολογικό βάρος (πολιτειακό και τοπικό) στο 16,8% - το υψηλότερο στη χώρα.
Το κεφάλαιο «μετακινείται εκεί όπου ευνοείται»
Στη Wall Street υπάρχει το γνωστό ρητό ότι το κεφάλαιο κατευθύνεται εκεί όπου αντιμετωπίζεται ευνοϊκότερα. Παρά τις αντίθετες απόψεις, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι φορολογούμενοι ανταποκρίνονται στα οικονομικά κίνητρα. Ένας εύπορος φορολογούμενος μπορεί να εξοικονομήσει έως και $100.000 ετησίως μετακινούμενος σε πολιτεία με χαμηλότερους φόρους.
Με την εξ αποστάσεως εργασία να διευκολύνει τη γεωγραφική μετακίνηση, ολοένα και περισσότεροι επιλέγουν να εγκαταλείψουν μεγάλες, ακριβές πόλεις. Πόλεις όπως το Nashville, το Austin, το Dallas και το Miami προσελκύουν αυξανόμενη οικονομική δραστηριότητα, τάση που ενισχύθηκε μετά τη φορολογική μεταρρύθμιση του 2017.
Μακροπρόθεσμα, εκτιμάται ότι αυτές οι μετακινήσεις ενδέχεται να αλλάξουν ακόμη και τον οικονομικό χάρτη των ΗΠΑ, με παραδοσιακά χρηματοοικονομικά κέντρα όπως η Νέα Υόρκη, η Βοστώνη και το Σικάγο να χάνουν μέρος της επιρροής τους προς όφελος νέων πόλων ανάπτυξης.
Προοπτικές
Το πώς θα διαμορφωθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες τα επόμενα 20 χρόνια παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Ωστόσο, η τάση δείχνει προς ενίσχυση των νότιων πολιτειών, ενώ περιοχές της Βορειοανατολικής και Δυτικής Ακτής ενδέχεται να χάσουν έδαφος - σε μεγάλο βαθμό ως αποτέλεσμα των πολιτικών επιλογών των ίδιων των πολιτών.
Add comment
Comments