Το “Project Freedom” ουσιαστικά κατέρρευσε πριν καν ξεκινήσει. Μέσα σε λιγότερο από 72 ώρες, ο Donald Trump πέρασε από τις εξαγγελίες για αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση επαναλειτουργίας των θαλάσσιων διαδρόμων στον Περσικό Κόλπο, στην αιφνίδια “παύση” της επιχείρησης και τελικά σε έμμεσες διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη με τους ίδιους όρους που είχε προηγουμένως απορρίψει.
Την Κυριακή το βράδυ, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε την έναρξη του “Project Freedom”, μιας στρατιωτικής αποστολής με στόχο τη συνοδεία πλοίων που είχαν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ λόγω του αμερικανοϊρανικού πολέμου. Ωστόσο, μόλις δύο ημέρες αργότερα, ο Trump δήλωσε ότι η επιχείρηση “παγώνει” και ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών.
Το επόμενο πρωί, σε μια ακόμη αμφίσημη τοποθέτηση, έγραψε ότι ο αποκλεισμός θα μπορούσε να αρθεί εφόσον “το Ιράν αποδεχθεί όσα έχουν συμφωνηθεί”, προσθέτοντας όμως ότι αυτό “ίσως είναι μεγάλη υπόθεση”. Παράλληλα απείλησε με νέους βομβαρδισμούς “πολύ μεγαλύτερης έντασης” σε περίπτωση κατάρρευσης της συμφωνίας.
Στροφή σε συνομιλίες με τους όρους της Τεχεράνης
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Axios, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται πλέον έτοιμη να αποδεχθεί ένα νέο πλαίσιο ειρηνευτικών συνομιλιών. Το σχέδιο προβλέπει σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό.
Στη συνέχεια, οι δύο πλευρές θα έχουν προθεσμία 30 ημερών για να διαπραγματευθούν μια πιο αναλυτική συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.
Ενδεικτικό της αλλαγής στάσης της Ουάσιγκτον είναι ότι ο αφοπλισμός του ιρανικού πυραυλικού προγράμματος - στόχος που μέχρι πρόσφατα παρουσιαζόταν ως βασικός πολεμικός σκοπός της κυβέρνησης Trump - φαίνεται πλέον να έχει εγκαταλειφθεί.
Το πιο εντυπωσιακό είναι πως οι όροι αυτοί ήταν ουσιαστικά ίδιοι με εκείνους που είχε ήδη προτείνει η Τεχεράνη την προηγούμενη εβδομάδα και τους οποίους ο Trump είχε απορρίψει λίγο πριν ανακοινώσει το “Project Freedom”.
Διαβάστε ακόμα: Ο Καραγκιόζης φούρναρης
Στρατιωτική ένταση χωρίς αποτέλεσμα
Στο διάστημα που μεσολάβησε, η ένταση στην περιοχή κλιμακώθηκε επικίνδυνα. Αμερικανικά πολεμικά πλοία συνόδευσαν εμπορικό σκάφος στα Στενά του Ορμούζ και βύθισαν ιρανικά ταχύπλοα που παρενοχλούσαν τη ναυσιπλοΐα.
Από την πλευρά του, το Ιράν βομβάρδισε τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και εκτόξευσε πύραυλο cruise εναντίον φορτηγού πλοίου που επιχειρούσε να περάσει από τα Στενά, τραυματίζοντας Φιλιππινέζους ναυτικούς.
Παρά τις διαβεβαιώσεις των ΗΠΑ, η παγκόσμια ναυτιλιακή αγορά δεν πείστηκε ότι η διέλευση ήταν ασφαλής. Την Τρίτη κανένα πλοίο δεν διέσχισε τα Στενά του Ορμούζ, ενώ δεκάδες άλλα απομακρύνθηκαν ακόμη περισσότερο από την περιοχή.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, Mohammad Bagher Ghalibaf, κατηγόρησε τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους ότι “έθεσαν σε κίνδυνο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και της ενεργειακής μεταφοράς παραβιάζοντας την εκεχειρία και επιβάλλοντας αποκλεισμό”.
Λίγο αργότερα, το ιρανικό ναυτικό ανακοίνωσε ότι θα μπορούσε να υπάρξει “ασφαλής και σταθερή διέλευση” στα Στενά υπό “νέα πρωτόκολλα”, ενώ δημιουργήθηκε ακόμη και νέα ιρανική κυβερνητική ιστοσελίδα μέσω της οποίας οι πλοιοκτήτες θα μπορούσαν να πληρώνουν “τέλη ασφαλούς διέλευσης” - κάτι που στη Δύση χαρακτηρίστηκε ουσιαστικά ως σύστημα λύτρων.
Η στρατηγική πίεσης του Trump γύρισε μπούμερανγκ
Παρά τις δημόσιες εκκλήσεις του προς τους Αμερικανούς να δείξουν υπομονή στον πόλεμο, ο ίδιος ο Trump εμφανίστηκε εξαιρετικά ανυπόμονος καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης.
Από την αρχή του πολέμου έως τη σημερινή εύθραυστη εκεχειρία, επένδυσε επανειλημμένα στην ιδέα ότι μια ξαφνική κίνηση πίεσης θα ανάγκαζε άμεσα την ιρανική ηγεσία να υποχωρήσει. Ωστόσο, η Τεχεράνη, αισθανόμενη ότι βρίσκεται υπό ασφυκτική πίεση, απάντησε κάθε φορά με νέα κλιμάκωση.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα στρατηγικό αδιέξοδο για την Ουάσιγκτον: είτε θα συνέχιζε να κλιμακώνει με ολοένα μεγαλύτερο κόστος είτε θα υποχρεωνόταν σε παραχωρήσεις που προηγουμένως απέκλειε.
Μετά την αποτυχία του πρώτου γύρου ειρηνευτικών συνομιλιών στις αρχές Απριλίου, ο Trump είχε διατάξει το αμερικανικό ναυτικό να αποκλείσει κάθε ναυτιλιακή δραστηριότητα από ιρανικά λιμάνια. Στόχος δεν ήταν μόνο να διακοπούν τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου, αλλά και να εξαναγκαστεί η Τεχεράνη να κλείσει πετρελαιοπηγές - μια διαδικασία που θα μπορούσε να προκαλέσει μόνιμες ζημιές στις εγκαταστάσεις.
Οι σύμβουλοί του, ωστόσο, φαίνεται πως του είχαν δώσει υπερβολικά αισιόδοξες εκτιμήσεις για το πόσο γρήγορα θα κατέρρεε η ιρανική οικονομία.
“Μου λένε ότι απομένουν περίπου τρεις ημέρες πριν συμβεί αυτό. Και όταν καταρρεύσει, δεν μπορείς ποτέ να το ξαναχτίσεις όπως πριν”, είχε δηλώσει πριν από δύο εβδομάδες στο Fox News.
Παρότι ο αποκλεισμός προκάλεσε σοβαρό πλήγμα στην ιρανική οικονομία και μείωσε την πετρελαϊκή παραγωγή, δεν οδήγησε στην άμεση κατάρρευση που ανέμενε η Ουάσιγκτον. Η Τεχεράνη είχε ήδη προετοιμαστεί για παρόμοιο σενάριο από την εποχή της πανδημίας, αναβαθμίζοντας τις ενεργειακές της υποδομές.
Επιστροφή στο σημείο μηδέν
Παρά ταύτα, ο Trump εμφανίστηκε αρκετά βέβαιος ώστε να απορρίψει το ιρανικό σχέδιο και να επιχειρήσει την επαναλειτουργία των Στενών δια της ισχύος.
“Θα εξετάσω σύντομα το σχέδιο που μας έστειλε το Ιράν, αλλά δεν μπορώ να φανταστώ ότι θα είναι αποδεκτό, καθώς δεν έχουν ακόμη πληρώσει αρκετά μεγάλο τίμημα για όσα έχουν κάνει στην ανθρωπότητα και στον κόσμο τα τελευταία 47 χρόνια”, είχε δηλώσει το Σάββατο.
Στην πράξη όμως, το “Project Freedom” όχι μόνο δεν αποκατέστησε την ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα, αλλά αύξησε την αβεβαιότητα και επέτρεψε στο Ιράν να επαναβεβαιώσει τον έλεγχό του στην περιοχή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε στις χώρες του Κόλπου η αμερικανική θέση ότι ο βομβαρδισμός των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από το Ιράν δεν συνιστούσε παραβίαση της εκεχειρίας. Λιγότερο από δύο ώρες αργότερα, ιρανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν νέα επίθεση κατά των Εμιράτων.
Σήμερα, η πρόταση για 30ήμερες ειρηνευτικές συνομιλίες δεν θεωρείται κακή συμφωνία για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα μπορούσε να άρει τον άμεσο κίνδυνο από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και ταυτόχρονα να ανοίξει τον δρόμο για νέα συμφωνία σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αναλυτές, η Τεχεράνη ήταν ήδη διατεθειμένη να διαπραγματευθεί το πυρηνικό ζήτημα πριν από τον πόλεμο, ενώ η κρίση στα Στενά δεν υπήρχε καν πριν ξεσπάσει η σύγκρουση.
Χιλιάδες ζωές χάθηκαν και εκατομμύρια άνθρωποι επλήγησαν οικονομικά, μόνο και μόνο για να επιστρέψουν όλες οι πλευρές ουσιαστικά στο σημείο μηδέν.
“Προτιμούμε αυτά τα Στενά να λειτουργούν όπως πρέπει να λειτουργούν: ανοιχτά για όλους, χωρίς νάρκες και χωρίς διόδια”, δήλωσε την Τρίτη ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio. “Αυτός είναι ο στόχος στον οποίο πρέπει να επιστρέψουμε”.
Add comment
Comments