Νέες ανησυχίες προκαλούν στις Ηνωμένες Πολιτείες οι εκτιμήσεις για το μέλλον του αμερικανικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, καθώς ολοένα και περισσότεροι οικονομολόγοι και δημογραφικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι το χρηματοδοτικό κενό της κοινωνικής ασφάλισης ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που εμφανίζουν οι επίσημες προβλέψεις.
Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις των διαχειριστών του προγράμματος, η Κοινωνική Ασφάλιση αντιμετωπίζει μακροπρόθεσμο έλλειμμα που σε όρους παρούσας αξίας αγγίζει τα $27 τρισ. για τα επόμενα 75 χρόνια.
Ωστόσο, νέα ανάλυση υποστηρίζει ότι το πραγματικό χρηματοδοτικό πρόβλημα μπορεί να ξεπερνά ακόμη και τα $30 τρισ, καθώς οι επίσημες προβλέψεις βασίζονται σε υπερβολικά αισιόδοξες παραδοχές για τη μελλοντική γεννητικότητα στις ΗΠΑ.
Η μεγάλη διαφωνία για τις γεννήσεις στις ΗΠΑ
Στην “καρδιά” της αντιπαράθεσης βρίσκεται η εκτίμηση για το πόσα παιδιά θα κάνουν οι Αμερικανοί τις επόμενες δεκαετίες.
Η Υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης (SSA) προβλέπει ότι ο δείκτης γονιμότητας στις ΗΠΑ, που σήμερα βρίσκεται περίπου στο 1,6 παιδί ανά γυναίκα, θα αυξηθεί σταδιακά κοντά στο 1,9 μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2040.
Όμως τόσο το Congressional Budget Office (CBO) όσο και η Αμερικανική Στατιστική Υπηρεσία (Census Bureau) εμφανίζονται πολύ πιο απαισιόδοξοι, εκτιμώντας ότι η γεννητικότητα θα συνεχίσει να υποχωρεί ή στην καλύτερη περίπτωση θα παραμείνει στάσιμη σε χαμηλά επίπεδα.
Η διαφορά δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Σε ένα αναδιανεμητικό σύστημα όπως η Κοινωνική Ασφάλιση, λιγότερες γεννήσεις σημαίνουν λιγότερους μελλοντικούς εργαζόμενους και άρα μικρότερα φορολογικά έσοδα για τη χρηματοδότηση των συντάξεων.
Το «αμερικανικό δημογραφικό θαύμα» αμφισβητείται
Η SSA στηρίζει τις αισιόδοξες προβλέψεις της σε αυτό που αποκαλεί “αμερικανική ιδιαιτερότητα”.
Η λογική είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν διαφορετικό πολιτισμικό και οικονομικό περιβάλλον από τις υπόλοιπες ανεπτυγμένες χώρες του ΟΟΣΑ και επομένως δεν θα βιώσουν τόσο βαθιά δημογραφική κατάρρευση όσο η Ευρώπη ή η Ανατολική Ασία.
Ωστόσο, σειρά νέων μελετών δείχνει ότι οι ΗΠΑ συγκλίνουν πλέον με τις υπόλοιπες χώρες χαμηλής γεννητικότητας.
Μετά την κρίση του 2008, οι αμερικανικοί δείκτες γονιμότητας άρχισαν να ακολουθούν σχεδόν την ίδια καθοδική πορεία με τις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες.
Οικονομολόγοι και δημογράφοι υποστηρίζουν ότι η εικόνα των ΗΠΑ ως “δημογραφικής εξαίρεσης” δεν ανταποκρίνεται πλέον στη σύγχρονη πραγματικότητα.
Διαβάσστε ακόμα: LightGBM και δημοσκοπήσεις: Πώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την πολιτική πρόβλεψη
Άλλο τι δηλώνουν οι Αμερικανοί και άλλο τι κάνουν
Η SSA επικαλείται επίσης έρευνες σύμφωνα με τις οποίες οι περισσότεροι Αμερικανοί εξακολουθούν να δηλώνουν ότι επιθυμούν πάνω από δύο παιδιά.
Όμως οι αναλυτές σημειώνουν ότι εδώ και δεκαετίες υπάρχει ολοένα μεγαλύτερο χάσμα ανάμεσα στον αριθμό παιδιών που οι πολίτες λένε ότι θέλουν και στον αριθμό παιδιών που τελικά αποκτούν.
Οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες - ακρίβεια κατοικίας, υψηλό κόστος ανατροφής παιδιών, φοιτητικά δάνεια, εργασιακή ανασφάλεια και καθυστερημένη δημιουργία οικογένειας - οδηγούν ολοένα περισσότερους νέους στο να αποκτούν λιγότερα παιδιά από όσα σχεδίαζαν.
Αντίστοιχα φαινόμενα καταγράφονται ήδη σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, όπου οι επιθυμητές οικογένειες παραμένουν μεγαλύτερες από τις πραγματικές.
Οι καθυστερημένες γεννήσεις δεν αντισταθμίζουν την πτώση
Ένα ακόμη επιχείρημα της SSA είναι ότι οι νέοι απλώς καθυστερούν να αποκτήσουν παιδιά και ότι αυτό θα οδηγήσει αργότερα σε ανάκαμψη των γεννήσεων.
Τα ιστορικά στοιχεία, ωστόσο, δεν επιβεβαιώνουν αυτή την αισιοδοξία.
Αν και γυναίκες μεγαλύτερων ηλικιών εμφανίζουν μικρή αύξηση γεννήσεων, η πτώση στις νεότερες ηλικιακές ομάδες είναι τόσο μεγάλη που δεν αντισταθμίζεται.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της μελέτης, για κάθε επιπλέον γέννηση σε μεγαλύτερες ηλικίες, χάνονται περίπου δώδεκα γεννήσεις από νεότερες γυναίκες.
Αυτό σημαίνει ότι η απλή αναβολή τεκνοποίησης δύσκολα αρκεί για να σταθεροποιήσει τη συνολική γεννητικότητα.
Η «τρύπα» της Κοινωνικής Ασφάλισης ίσως ξεπερνά τα 30 τρισ. δολάρια
Οι δημογραφικές παραδοχές έχουν τεράστιες οικονομικές συνέπειες.
Όσο μεγαλύτερος θεωρείται ο μελλοντικός πληθυσμός εργαζομένων, τόσο μικρότερο εμφανίζεται το έλλειμμα του ασφαλιστικού συστήματος.
Όταν όμως χρησιμοποιούνται πιο ρεαλιστικές εκτιμήσεις γεννητικότητας - όπως αυτές του CBO και της Census Bureau — το χρηματοδοτικό κενό αυξάνεται δραματικά.
Σύμφωνα με τους νέους υπολογισμούς:
- Με τις επίσημες προβλέψεις το έλλειμμα ανέρχεται σε περίπου $27 τρισ.
- Με τις προβλέψεις της Census Bureau αυξάνεται στα $30 τρισ.
- Με τα σενάρια του CBO προσεγγίζει τα $31 τρισ.
Και ακόμη και αυτά τα σενάρια μπορεί να αποδειχθούν αισιόδοξα, καθώς η υποχώρηση της γεννητικότητας στις ΗΠΑ συνεχίζεται σχεδόν αδιάκοπα εδώ και δύο δεκαετίες.
Νέα πολιτική πίεση στο Κογκρέσο
Η συζήτηση αποκτά πλέον και έντονη πολιτική διάσταση.
Καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο εξετάζει μελλοντικές μεταρρυθμίσεις στο ασφαλιστικό σύστημα, αυξάνονται οι φωνές που ζητούν επανεξέταση των δημογραφικών παραδοχών πάνω στις οποίες στηρίζονται οι επίσημες προβλέψεις βιωσιμότητας.
Οι επικριτές προειδοποιούν ότι οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να λάβουν αποφάσεις βασισμένες σε υπερβολικά αισιόδοξα σενάρια για τον πληθυσμό και την αγορά εργασίας του μέλλοντος.
Ήδη διατυπώνονται αιτήματα για νέα ανεξάρτητη αξιολόγηση των παραδοχών της SSA, καθώς και για επανενεργοποίηση ειδικής επιτροπής τεχνικών εμπειρογνωμόνων που θα εξετάσει ρεαλιστικότερα τις μελλοντικές δημογραφικές εξελίξεις.
Το μεγάλο αμερικανικό δημογραφικό στοίχημα
Η υπόθεση της Κοινωνικής Ασφάλισης αναδεικνύει τελικά ένα βαθύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν πλέον όλες οι ανεπτυγμένες οικονομίες: τη σύγκρουση ανάμεσα στη γήρανση του πληθυσμού και στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης που δημιουργήθηκαν σε εποχές υψηλής γεννητικότητας και ταχέως αυξανόμενου εργατικού δυναμικού.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα χρειαστούν αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα, αλλά πόσο μεγάλες θα είναι - και πόσο γρήγορα θα πρέπει να εφαρμοστούν.
Add comment
Comments